Tin tức

Vì sao rệp sáp sinh sôi nhanh mùa khô và cách nhà vườn chặn sớm

Vì sao rệp sáp sinh sôi nhanh mùa khô và cách nhà vườn chặn sớm

Tóm tắt nhanh

  • Mùa khô nóng, không mưa, rệp sáp đẻ lứa mới rất nhanh
  • Kiến tha rệp non đi khắp cây và đuổi thiên địch
  • Đi vườn mỗi tuần, chặn kiến, bón cân đối để chặn sớm

Cứ vào mùa khô là nhiều nhà vườn sầu riêng, cà phê, hồ tiêu, cây có múi than rệp sáp "lên như nấm". Mới tuần trước thấy vài đốm trắng ở cuống trái, tuần sau đã phủ kín chùm. Rệp sáp bùng nhanh lúc này là do thời tiết, do kiến và do cây đang yếu. Hiểu vòng đời của nó thì anh chị sẽ biết chặn ở đâu và chặn lúc nào.

Nhận biết rệp sáp bằng mắt

Rệp sáp (Planococcus citri) — Rệp sáp phủ sáp trắng bám ở cuống trái, nách lá, đọt non.
Ảnh: Carlos Alexandre Mattos Raposo · CC BY 4.0 · iNaturalist
  • Con rệp thân mềm, hình bầu dục, phủ lớp sáp trắng như bột hoặc như bông, có loài có tua sáp quanh mình.
  • Hay bám ở cuống trái, kẽ trái, nách lá, đọt non, mặt dưới lá, chỗ cành giao nhau. Có loài sống dưới gốc và bám vào rễ.
  • Lá, trái bên dưới chỗ rệp bám thường dính nhớt, sau đó phủ lớp muội đen.
  • Kiến bò lên xuống thân cây thành hàng dài là dấu hiệu rất hay đi kèm.
  • Rệp hại rễ thường khó thấy. Cây vàng lá, héo vào buổi trưa dù đã tưới thì anh chị nên bới nhẹ gốc xem có đám trắng bám quanh rễ hay không.

Vòng đời: vì sao rệp đẻ nhanh đến vậy

Sơ đồ vòng đời rệp sáp: trứng trong túi sáp, rệp non bò lan, rệp lớn phủ sáp dày.
Ảnh thật: Antonio W. Salas (CC BY 4.0), Katja Schulz (CC BY 4.0) · iNaturalist

Rệp cái đẻ trứng vào một túi sáp ngay dưới thân. Mỗi con có thể đẻ rất nhiều trứng, số lượng tùy loài. Trứng nở ra rệp non rất nhỏ, chân còn bò được, gọi là rệp non tuổi nhỏ. Đây là giai đoạn rệp đi lan sang chỗ mới. Sau vài lần lột xác, rệp phủ sáp dày hơn, ít di chuyển và cắm vòi hút nhựa một chỗ.

Một lứa rệp kéo dài từ vài tuần đến hơn một tháng, tùy loài và nhiệt độ. Trời càng nóng, rệp lớn càng nhanh, lứa này chưa xong lứa sau đã nở. Vì vậy chỉ vài lứa là số lượng tăng lên gấp nhiều lần.

Mùa khô tiếp sức cho rệp ra sao

Danh sách 4 lý do rệp sáp bùng nhanh mùa khô: nắng nóng, thiếu mưa, kiến, cây thiếu nước.
  • Nắng nóng: rệp lớn nhanh, rút ngắn thời gian giữa các lứa.
  • Không có mưa: mưa lớn vốn rửa trôi bớt rệp non và trứng. Mùa khô thiếu tác động này nên rệp sống sót nhiều hơn.
  • Kiến cộng sinh: rệp tiết ra chất ngọt, kiến ăn chất này nên tha rệp non sang cành mới, che đất lên cho rệp và đuổi bọ rùa, ong ký sinh đi.
  • Cây thiếu nước, suy yếu: cây bị khô hạn kéo dài thường bị chích hút nặng hơn và hồi lại chậm hơn.
  • Thiên địch giảm: nấm có ích ký sinh trên rệp cần độ ẩm, mùa khô ít hoạt động. Phun thuốc tràn lan còn làm chết luôn bọ rùa và ong ký sinh.
  • Bón thừa đạm: đọt non mềm, mọng nhựa ra liên tục, rất hợp cho rệp chích hút.

Biện pháp canh tác để chặn sớm

  • Kiểm tra định kỳ: mỗi tuần đi vài vòng vườn, vạch cuống trái, nách lá, chân cây ở những cây có kiến bò nhiều. Phát hiện lúc còn vài ổ thì xử lý dễ hơn rất nhiều.
  • Chặn đường kiến: dọn cỏ rác sát gốc, cắt cành chạm đất, chạm cây bên cạnh. Có thể quấn vòng băng keo dính hoặc bôi vòng mỡ quanh thân cho kiến khó bò lên.
  • Cắt bỏ chỗ rệp dày: tỉa cành, chùm trái bị rệp phủ kín, gom ra khỏi vườn để tiêu hủy, không bỏ lại dưới gốc.
  • Xịt nước mạnh: với ổ rệp còn ít, xịt tia nước mạnh giúp rửa bớt rệp non và lớp sáp.
  • Tưới đủ nước, giữ ẩm gốc: tủ gốc bằng rơm, cỏ khô hoặc lá mục để cây đỡ bị khô hạn.
  • Bón phân cân đối: không bón dồn đạm. Bổ sung đủ kali, canxi và phân hữu cơ để cây cứng cáp. Cây khỏe, bộ rễ tốt thì chống chịu tốt hơn.
  • Giữ thiên địch: bọ rùa và ong ký sinh nhỏ là đồng minh của nhà vườn, hạn chế phun thuốc tràn lan khi chưa cần.
  • Bao trái sớm: với cây ăn trái, bao trái giúp hạn chế rệp bám vào cuống và vỏ.
  • Vệ sinh dụng cụ, kiểm tra cây giống: kéo tỉa, thang, bao bì dễ mang rệp non từ cây này sang cây khác. Cây giống mới cần soi kỹ trước khi trồng.

Khi nào cần báo cán bộ bảo vệ thực vật

Anh chị nên báo cán bộ khi rệp lan ra nhiều cây, bám dày ở cuống trái, đọt non hoặc khi bới gốc thấy rệp hại rễ làm cây vàng, héo. Lúc này cần dùng thuốc đã đăng ký cho đối tượng này, theo hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật hoặc trạm trồng trọt địa phương.

Lớp sáp trên mình rệp khá dày nên việc xử lý thường dễ trúng hơn khi rệp non vừa nở. Thời điểm cụ thể nên hỏi cán bộ theo tình hình vườn mình.

Kết lại

Rệp sáp bùng mạnh mùa khô là do nắng nóng làm rệp đẻ nhanh, thiếu mưa rửa trôi, kiến tha đi khắp cây và cây đang khát nước. Chặn sớm không cần phức tạp: đi vườn đều đặn, chặn kiến, cắt bỏ ổ rệp, tưới đủ nước, bón cân đối và giữ thiên địch. Khi rệp vượt sức xử lý thủ công, anh chị báo cán bộ bảo vệ thực vật để có hướng xử lý đúng.

Anh/chị cứ nhắn page Kobeta kể tình trạng vườn mình, em sẽ tư vấn cách chăm cây đúng giai đoạn để cây khỏe qua mùa khô.

Đang xem: Vì sao rệp sáp sinh sôi nhanh mùa khô và cách nhà vườn chặn sớm

Viết bình luận

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.
Bình luận của bạn sẽ được duyệt trước khi đăng lên
0 sản phẩm
0₫
Xem chi tiết
0 sản phẩm
0₫
Đóng