Tóm tắt nhanh
- Vàng lá theo mảng ở chỗ trũng sau mưa dài thường là do úng.
- Rễ ngạt thì bón thêm phân cũng không có tác dụng.
- Khơi nước, chờ đất ráo, có rễ tơ mới rồi mới bón lại.
Giữa mùa mưa, có vườn cà phê vàng lá thành từng mảng: chỗ trũng vàng trước, chỗ cao vẫn xanh. Nhiều người nghĩ cây đói phân nên bón thêm. Nếu nguyên nhân là úng thì phân bón xuống lúc này gần như không có tác dụng, có khi còn làm bộ rễ yếu thêm. Bài này giúp anh chị nhận ra vàng lá do úng và làm thoát nước để rễ hồi lại.
Dấu hiệu vàng lá do úng

- Vàng theo vị trí: cây ở chỗ trũng, cuối dốc, cạnh lối nước từ vườn trên chảy xuống, hoặc bồn giữ nước lâu sau mưa. Cây trên chỗ cao cùng giống, cùng chế độ bón vẫn xanh.
- Xuất hiện sau đợt mưa liên tục: đất quanh gốc sũng, bóp thấy nhão, có khi bốc mùi chua.
- Lá vàng nhạt khắp tán: không theo kiểu lá già vàng trước hay lá non vàng trước rõ ràng như khi thiếu một chất cụ thể.
- Cây héo rũ dù đất đang ướt: dấu hiệu rễ không còn hút được nước.
- Lá rụng nhanh, đọt cành tơ đứng lại.
- Đào nhẹ một góc bồn: rễ tơ sẫm màu, mềm, vỏ rễ dễ tuột, đất có màu xám.
Vì sao úng làm cà phê vàng lá
Rễ cần không khí để sống. Khi đất bão hòa nước, khe hở trong đất bị nước chiếm hết, rễ tơ ngạt và chết dần. Cà phê vối lại có bộ rễ ăn cạn, tập trung ở tầng 0–30 cm, đúng lớp đất bị ngập trước tiên. Rễ hỏng thì cây không lấy được nước và dinh dưỡng, lá vàng dù trong đất vẫn còn phân.
Đất phù hợp cho cà phê cần tầng đất dày trên 70 cm, tơi xốp, thoát nước tốt và mực nước ngầm sâu hơn 100 cm. Vườn nằm ở chỗ trũng, đất bí chặt hoặc mạch nước ngầm nông là những nơi úng trước. Đất ẩm kéo dài cũng là điều kiện thuận lợi cho tuyến trùng và nấm trong đất, nên úng lâu ngày dễ kéo theo rắc rối ở rễ.
Cách thoát nước và giúp rễ hồi lại

Ngay khi thấy nước đọng
- Khơi một khe ở phía thấp của bồn để nước trong bồn chảy ra rãnh giữa hàng.
- Vườn bằng: đào rãnh thoát chạy giữa các hàng, đáy rãnh thấp hơn đáy bồn, nối ra mương chung của lô.
- Vườn dốc: đắp mương bờ theo đường đồng mức phía trên lô để chặn nước từ trên dốc dồn xuống, dẫn ra mương chính thay vì tràn qua các bồn.
- Không để nước từ lô cây đang có vấn đề ở rễ chảy tràn sang lô khỏe.
Khi đất đã ráo
- Xới nhẹ mặt bồn cho thoáng, không cuốc sâu vì rễ đang yếu.
- Kéo lớp tủ gốc ẩm ra xa cổ rễ, chừa khoảng trống quanh gốc cho mau khô.
- Tỉa cành sát đất, cành tăm trong tán để gốc thông thoáng, mặt đất có nắng chiếu.
- Chờ thấy rễ tơ mới nhú trắng rồi mới bón lại, bắt đầu với lượng nhỏ, ưu tiên phân hữu cơ hoai mục.
Chuẩn bị cho các đợt mưa sau
- Đánh dấu những chỗ hay đọng nước, làm rãnh cố định trước khi vào mưa năm sau.
- Trồng dặm ở chỗ trũng thì đặt cây ngang mặt hố, không trồng âm sâu để gốc thành vũng giữ nước.
- Bón thêm phân hữu cơ hằng năm cho đất tơi xốp, nước thấm nhanh hơn.
Phân biệt với vàng lá do bệnh rễ
Nếu đã khơi nước mà cây vẫn vàng, hoặc khi đào thấy rễ có u sưng, nốt sần, rễ cọc thối đen chỉ còn lõi gỗ, thì đó không còn là chuyện úng đơn thuần. Lúc này anh chị nên liên hệ kỹ thuật để xem vườn và đào kiểm tra rễ tận nơi, không tự mua thuốc tưới gốc.
Lỗi hay gặp
- Thấy vàng là bón thêm phân, nhất là đạm: rễ không hút được, phân trôi đi, rễ yếu càng tổn thương.
- Phun phân bón lá liên tục mà không khơi nước: lá xanh lại vài hôm rồi vàng tiếp.
- Để nguyên bờ bồn cao từ mùa tưới sang mùa mưa: bồn biến thành chậu giữ nước.
- Cuốc xới sâu khi đất còn ướt: đất bí lại, đứt thêm rễ.
- Tủ gốc dày sát cổ rễ giữa mùa mưa: gốc ẩm kéo dài.
Kết lại
Vàng lá theo mảng ở chỗ trũng sau mưa dài trước hết là chuyện nước, sau mới tới chuyện phân. Khơi cho nước rút, để đất ráo, chờ rễ mới ra rồi mới bón lại. Ghi lại những điểm úng trong vườn để làm rãnh trước mùa mưa năm sau.




Viết bình luận