Tóm tắt nhanh
- Đủ đường, đủ nước, khuấy đều thì mẻ ủ ít mùi.
- Đậy nắp hờ, đặt thùng xa nhà và nguồn nước.
- Lọc kỹ, pha thật loãng, thử vài cây trước khi dùng.
Nhiều nhà vườn tự ủ đạm cá từ cá vụn, đầu ruột cá để bổ sung đạm hữu cơ và axit amin cho cây. Cách làm không khó. Nhưng làm sai thì mẻ ủ thối nồng cả xóm, ruồi nhặng bu đầy, có khi thùng phồng nắp bật ra. Bài này nói rõ vì sao có mùi, cách ủ cho ít mùi và những điều cần giữ an toàn cho người trong nhà.
Vì sao đạm cá có mùi hôi

Cá giàu đạm. Khi ủ, vi sinh vật phân giải đạm thành axit amin, đây là phần cây dùng được. Mẻ ủ có thể đi theo hai hướng:
- Lên men đúng: có đủ đường (rỉ đường, mật mía) làm thức ăn cho nhóm vi sinh lên men chua. Môi trường chua lại kìm bớt vi khuẩn gây thối. Mẻ ủ có mùi chua ngọt, nồng như mắm, không quá khó chịu.
- Thối rữa: thiếu đường, cá quá nhiều so với nước, không khuấy. Vi khuẩn gây thối chiếm ưu thế và sinh ra khí mùi trứng thối, mùi khai amoniac.
Muốn ít mùi thì phải cho mẻ ủ đi theo hướng lên men ngay từ đầu.
Cách ủ cho ít mùi

Tỉ lệ dưới đây là mức tham khảo phổ biến, anh/chị điều chỉnh theo nguyên liệu nhà mình:
- Khoảng 10 kg cá hoặc phụ phẩm cá, băm nhỏ để ủ nhanh và đều.
- Khoảng 1–2 kg rỉ đường hoặc mật mía, hòa tan trước trong nước.
- Chế phẩm vi sinh dùng cho ủ phân hữu cơ, liều theo hướng dẫn trên bao bì.
- Nước sạch vừa đủ ngập cá, chừa khoảng 1/4 thùng trống phía trên.
- Có thể thêm chuối chín, thơm (dứa) vụn. Các loại trái này bổ sung đường và giúp mùi dễ chịu hơn.
Cách làm:
- Dùng thùng nhựa có nắp. Không dùng thùng sắt vì dịch ủ chua sẽ ăn mòn kim loại.
- Đậy nắp hờ, hoặc khoét lỗ nhỏ rồi chụp lưới để khí thoát ra mà ruồi không chui vào đẻ trứng.
- Mấy tuần đầu khuấy vài ngày một lần, sau đó thưa dần.
- Thời gian ủ thường từ 1 đến 3 tháng, tùy nhiệt độ và nguyên liệu. Trời nóng thì nhanh hơn.
Mẻ ủ đạt khi cá đã tan gần hết, chỉ còn xương, dịch màu nâu sẫm, mùi chua nồng. Nếu thấy thối nặng, nổi nhiều bọt đen, anh/chị bổ sung thêm rỉ đường và khuấy đều. Mùi thường dịu lại sau vài ngày.
Những điều cần giữ an toàn
- Chỗ đặt thùng: để nơi thoáng, có mái che, xa nhà ở, bếp và giếng nước. Không để thùng gần mương nước dẫn ra ao hồ. Để xa tầm với của trẻ nhỏ, chó mèo.
- Không đậy kín bưng: khí sinh ra trong quá trình ủ có thể làm phồng thùng, bật nắp, bắn dịch ra ngoài.
- Khi mở thùng: đứng đầu gió, mở từ từ, không cúi sát mặt vào miệng thùng. Khí tích tụ có thể gây choáng, nhức đầu. Không ủ trong phòng kín hay hầm.
- Bảo hộ: đeo găng tay cao su, khẩu trang, ủng. Rửa tay bằng xà phòng sau khi làm. Ai có vết thương hở ở tay thì nên tránh tiếp xúc trực tiếp với dịch ủ.
- Xử lý bã: xương và bã còn lại đem trộn vào đống phân chuồng ủ tiếp, hoặc chôn sâu. Không đổ ra kênh rạch.
Dùng đạm cá đúng cách
Đạm cá ủ xong rất đậm đặc. Dùng nguyên chất hoặc pha đặc dễ làm cháy rễ, cháy lá.
- Lọc kỹ: lọc qua vải hoặc lưới mịn, nhất là khi tưới qua hệ thống nhỏ giọt, để tránh nghẹt béc.
- Pha loãng: mức thường dùng là pha loãng vài trăm lần, tức khoảng 1 lít dịch cho 100–200 lít nước. Mức cụ thể tùy cây, tùy giai đoạn.
- Thử trước: tưới hoặc phun thử trên vài cây, theo dõi 3–5 ngày. Cây không có biểu hiện lạ mới dùng cho cả vườn.
- Chọn giờ dùng: dùng lúc sáng sớm hoặc chiều mát, khi đất đủ ẩm. Không dùng lúc nắng gắt.
- Với rau ăn sống và trái sắp thu: tránh phun trực tiếp lên phần thu hoạch. Nên ngưng một thời gian trước khi hái để giữ vệ sinh nông sản.
- Không thay được phân chính: đạm cá giàu đạm hữu cơ nhưng ít kali, ít vi lượng. Đây chỉ là phần bổ sung, cây vẫn cần chương trình phân bón cân đối theo giai đoạn.
Đạm cá giúp cải thiện hệ vi sinh đất, nuôi bộ rễ. Cây khỏe, rễ tốt thì chống chịu với điều kiện bất lợi tốt hơn. Dù vậy, đạm cá không thay cho các biện pháp chăm sóc vườn khác.
Kết lại
Ủ đạm cá tại nhà ít mùi gói gọn trong mấy điều: đủ đường, đủ nước, khuấy đều, đậy nắp hờ, đặt xa nhà và nguồn nước. Khi dùng thì lọc kỹ, pha thật loãng và thử trên vài cây trước. Anh/chị nhớ ghi lại ngày ủ, tỉ lệ nguyên liệu và phản ứng của cây để các mẻ sau điều chỉnh cho sát hơn.
Anh/chị cứ nhắn page Kobeta kể tình trạng vườn và cách mình đang ủ, dùng đạm cá, để được tư vấn chăm cây đúng giai đoạn.




Viết bình luận