Thuốc kích bông xoài không phải một loại phân bón, mà là nhóm chất điều hoà sinh trưởng và muối dinh dưỡng dùng để ép cây ngừng đi đọt rồi chuyển sang phân hoá mầm hoa. Ba cái tên bà con gặp nhiều nhất là paclobutrazol tưới gốc, MKP phun chặn đọt và KNO3 hoặc thiourea phun kéo bông.
Thời điểm quyết định thành bại nằm ở lứa lá. Paclobutrazol chỉ tưới khi lá non của cơi đọt cuối đã chuyển già, tức khoảng 10-15 ngày sau khi lá nhú. Tưới sớm quá thì cây đang ăn đọt, thuốc không giữ được; tưới trễ quá thì lỡ mùa.
Sau khi tưới paclobutrazol, bà con còn phải chờ 45-60 ngày mới tới lượt phun kéo bông. Quãng giữa đó là lúc bón gốc và phun lá để cây đủ lân, đủ kali mà làm mầm hoa. Bông ra được hay không phụ thuộc phần lớn vào quãng này chứ không phải vào liều thuốc.
Cần nói thẳng: Kobeta là đơn vị nhập khẩu và phân phối phân bón, không kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật hay chất điều hoà sinh trưởng. Bài này ghi lại đúng phần kỹ thuật xử lý theo tài liệu khuyến nông để bà con nắm, rồi đi sâu vào phần dinh dưỡng đi kèm, là phần Kobeta có hàng và có kinh nghiệm. Dưới đây là toàn bộ trình tự.
Thuốc kích bông xoài gồm những hoạt chất nào?
Có ba nhóm hoạt chất chính được dùng để xử lý xoài ra hoa, phân theo vai trò: paclobutrazol để ức chế sinh trưởng, MKP để thúc lá già và chặn đọt, KNO3 hoặc thiourea để kéo bông ra khỏi mầm đã phân hoá. Ba nhóm này làm ba việc khác nhau và không thay thế cho nhau.
Để bà con dễ hình dung vai trò từng nhóm, sau đây là chi tiết từng loại.
Paclobutrazol: chất ức chế sinh trưởng, tưới vào gốc
Paclobutrazol chặn con đường tổng hợp gibberellin trong cây. Gibberellin là chất đẩy cây đi đọt; chặn nó thì cây ngừng ra lá mới và quay sang phân hoá mầm hoa. Đây là hoạt chất thuốc, không phải phân bón, và thuộc danh mục thuốc bảo vệ thực vật, bà con mua ở cửa hàng vật tư nông nghiệp có đăng ký.
MKP 0-52-34: muối lân kali, phun lên lá
MKP là mono kali photphat, thành phần 0-52-34. Đây là phân bón chứ không phải thuốc. Vai trò của nó trong quy trình là thúc cho lá già nhanh và chặn đọt non, giúp cây gom dinh dưỡng về mầm hoa thay vì nuôi lá. Bà con nào quen với quy trình sầu riêng sẽ thấy cách dùng gần giống, có thể tham khảo thêm bài MKP chặn đọt non, thúc lá già.
KNO3 và thiourea: hai chất phun kéo bông
KNO3 là kali nitrat, thiourea là một hợp chất chứa lưu huỳnh. Cả hai đều phá miên trạng của mầm, đẩy mầm đã phân hoá bung thành phát hoa. Theo tài liệu của Cẩm nang cây trồng, thiourea dùng ở nồng độ 0,3-0,5%, còn kali nitrat dùng ở nồng độ 2-2,5%. Hai chất này dùng thay nhau, không phun chung.
Tưới paclobutrazol cho xoài liều bao nhiêu, vào lúc nào?
Liều theo tài liệu khuyến nông là 1-2 g hoạt chất nguyên chất cho mỗi mét đường kính tán, hoà nước tưới quanh gốc. Cây tán 4 m thì tính 4-8 g nguyên chất. Tưới khi lá non của cơi đọt cuối đã chuyển già, khoảng 10-15 ngày sau khi lá nhú.
Cụ thể hơn về cách tưới, có mấy điểm bà con hay làm sai.
Tài liệu của Trung tâm Khuyến nông TP.HCM hướng dẫn hoà 1-2 g paclobutrazol trong 3-5 lít nước, tưới đều quanh gốc theo hình chiếu tán. Đất phải đủ ẩm trước khi tưới, và sau khi tưới phải giữ ẩm liên tục 1-2 lần mỗi ngày trong 7 ngày để rễ hút được thuốc. Đất khô thì thuốc nằm trên mặt, mất tác dụng.
Hai điểm cần nhớ về liều. Thứ nhất, cây tơ và vụ mưa cần nồng độ cao hơn cây già và vụ khô, vì cây đang sung sức đi đọt mạnh. Thứ hai, từ năm thứ hai trở đi nên giảm nửa liều, và tài liệu khuyến cáo ngưng hẳn sau khoảng ba năm liên tiếp. Paclobutrazol tồn lưu trong đất, lạm dụng thì cây suy, tán nhỏ lại, năng suất đi xuống.
Sau paclobutrazol bao lâu thì phun kéo bông?
Phun kéo bông vào khoảng 45-60 ngày sau khi tưới paclobutrazol, khi lá trên đọt ngọn đã nhăn mép. Trước mốc đó còn hai việc bắt buộc: bón gốc DAP và KCl, và phun MKP. Bỏ hai việc này thì mầm không đủ chất để phân hoá, phun kéo bông cũng không ra.
Sau đây là lịch chi tiết của quãng chờ này.
Mốc 25-30 ngày: bón gốc và phun MKP
Bón DAP trộn KCl theo tỉ lệ 1:1, liều 300-500 g mỗi gốc. Cùng thời điểm, phun MKP 0-52-34 ở liều 50-80 g mỗi 10 lít nước, tức khoảng 125-200 g mỗi bình 25 lít, hay 1.000-1.600 g mỗi phuy 200 lít. Phun 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 10 ngày.
Mốc 45-60 ngày: phun KNO3 hoặc thiourea
Phun kali nitrat ở nồng độ 2-2,5%, hoặc thiourea ở nồng độ 0,3-0,5%. Phun vào lúc trời khô ráo. Sau 5-7 ngày phun nhắc lần hai với nồng độ giảm một nửa. Phun lần hai đủ liều như lần đầu dễ làm cháy mầm.
Cây xoài cần dinh dưỡng gì để bông ra đều và ít rụng?
Xoài cần ba nhóm dinh dưỡng trong giai đoạn làm bông: lân cao để phân hoá mầm, kali để mầm chắc, và canxi cùng bo để cuống bông dai, hạt phấn thụ tốt. Thiếu nhóm nào thì bông vẫn ra nhưng ra thưa, ra không đều, hoặc ra rồi rụng hàng loạt lúc đậu trái non.
Đây chính là phần bà con chủ động được, và cũng là phần hay bị bỏ qua nhất vì mải lo liều thuốc. Cụ thể từng nhóm như sau.
Lân cao giúp mầm hoa phân hoá đều hơn
Giai đoạn từ sau khi tưới paclobutrazol tới lúc kéo bông là lúc cây cần lân nhiều nhất. Ngoài MKP phun theo quy trình, nhiều nhà vườn bổ sung thêm một dòng NPK lân cao dạng tan hoàn toàn để phun lá, vì loại này tan sạch, không nghẹt béc và cây ăn nhanh.
Beta Win NPK 10-60-10 lân cao là dòng phân bón lá tan hoàn toàn của Kobeta dùng cho giai đoạn này, có xô 5kg và bao 20kg. Bà con muốn xem kỹ cách dùng và tỉ lệ pha thì đọc bài phân bón NPK 10-60-10 + TE cho giai đoạn kích hoa, đậu trái.
Canxi và bo giữ cuống bông, giảm rụng trái non
Bo tham gia vào quá trình nảy mầm của hạt phấn và hình thành ống phấn. Canxi làm vách tế bào cuống bông chắc lại. Thiếu hai chất này thì phát hoa ra dài nhưng đậu kém, và trái non rụng nhiều trong 2-3 tuần đầu.
Kobeta có Beta Canxi Bo Pro chai 500ml nhập khẩu Tây Ban Nha, và bản can 20L cho vườn lớn. Cách phun và thời điểm phun cho riêng cây xoài, bà con xem bài cách dùng canxi bo cho lúa, xoài, sầu riêng. Muốn so hàm lượng Ca và B giữa các loại trước khi chọn thì đọc bài phân canxi bo: chọn loại nào, hàm lượng Ca-B và liều pha.
Sau khi đậu trái thì chuyển sang nuôi trái
Bông đậu xong là đổi hướng dinh dưỡng, giảm lân, tăng kali và trung vi lượng để nuôi trái lớn và lên màu. Quy trình theo mốc này ở sầu riêng đã được viết chi tiết trong bài chọn phân bón lá cho sầu riêng ra hoa đồng loạt theo 3 mốc, cách chia mốc áp dụng được cho xoài.
Dùng thuốc kích bông xoài cần lưu ý gì để không hại cây?
Ba rủi ro lớn nhất khi xử lý ra hoa xoài là lạm dụng paclobutrazol nhiều năm liền, xử lý trên cây đang suy, và phun kéo bông khi cây chưa đủ lứa lá. Cả ba đều dẫn tới cùng một kết quả: vụ này có bông nhưng vụ sau cây kiệt.
Không xử lý trên cây vừa mang trái nặng hoặc đang suy
Cây vừa thu một vụ trái nặng thì bộ rễ và tán đều đã cạn. Xử lý ngay là ép cây làm việc khi không còn vốn. Nên cho cây một cơi đọt khoẻ, bón phục hồi đầy đủ rồi mới tính chuyện xử lý. Vườn nào cây đã suy, lá mỏng, rễ kém thì nên bỏ một vụ nghịch.
Tuân thủ thời gian cách ly và quy định về thuốc
Paclobutrazol là thuốc bảo vệ thực vật có đăng ký, bà con dùng đúng theo nhãn của sản phẩm mình mua và theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật địa phương. Xoài xuất khẩu có ngưỡng tồn dư riêng theo từng thị trường, nên vườn làm hàng xuất nên hỏi đơn vị thu mua trước khi xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Kobeta có bán thuốc kích bông xoài không?
Không. Kobeta nhập khẩu và phân phối phân bón, không kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật hay chất điều hoà sinh trưởng. Paclobutrazol bà con mua ở cửa hàng vật tư nông nghiệp có đăng ký. Kobeta cung cấp phần dinh dưỡng đi kèm quy trình: lân cao, canxi bo, trung vi lượng.
Tưới paclobutrazol xong bao lâu thì xoài ra bông?
Thường 45-60 ngày sau khi tưới mới tới lúc phun kéo bông, và bông nhú sau đó khoảng 1-2 tuần. Tổng cộng từ lúc tưới tới lúc thấy phát hoa là khoảng hai tháng, tuỳ giống và tuỳ thời tiết.
Phun MKP liều bao nhiêu cho một bình 25 lít?
Tài liệu ghi 50-80 g mỗi 10 lít nước, quy ra bình 25 lít là 125-200 g. Phun 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 10 ngày, bắt đầu từ mốc 25-30 ngày sau khi tưới paclobutrazol.
Năm nào cũng xử lý paclobutrazol được không?
Không nên. Tài liệu khuyến nông khuyến cáo giảm nửa liều từ năm thứ hai và ngưng sau khoảng ba năm liên tiếp, vì hoạt chất tồn lưu trong đất làm cây suy dần. Xen một vụ thuận để cây hồi lại là cách nhiều nhà vườn đang làm.
Xoài ra bông rồi rụng nhiều thì làm sao?
Rụng bông và rụng trái non thường do thiếu canxi bo, do mưa lúc trổ, hoặc do cây thiếu vốn dinh dưỡng từ đầu. Bổ sung canxi bo từ lúc phát hoa còn nụ, và giữ cây đủ trung vi lượng trong suốt giai đoạn đậu trái.
Vườn xoài của bà con đang ở giai đoạn nào, cần chọn loại phân nào cho đúng mốc, bà con gọi 0823 497 979 để được tư vấn cụ thể theo tuổi cây và tình trạng vườn.
Viết bình luận