Trả lời nhanh: Một cơi đọt sầu riêng tính từ lúc nhú mũi giáo đến khi lá già thường mất 45–60 ngày; cây khỏe trong mùa nắng có thể nhanh hơn, cây yếu hoặc gặp mưa dầm có thể kéo dài trên 70 ngày. Mốc ngày chỉ để tham khảo. Muốn biết cơi đã đạt hay chưa, hãy nhìn lá: đủ 4–6 cặp lá, phiến lá mở hết, dày, cứng, xanh đậm và đồng đều giữa các cành.
1. Cơi đọt là gì và vì sao không nên chỉ đếm ngày
Cơi đọt là một đợt ra lá mới của sầu riêng, từ lúc mũi giáo nhú đến khi bộ lá thành thục. Tốc độ đi cơi thay đổi theo tuổi cây, sức cây, thời tiết, bộ rễ, nước tưới và dinh dưỡng, nên hai vườn cạnh nhau có thể lệch nhau 2–3 tuần.
Trong một năm, cây sầu riêng kinh doanh thường đi 2–3 cơi giữa thu hoạch và làm bông; cây kiến thiết có thể đi 4–6 cơi. Mỗi cơi là một lần cây "xây thêm nhà máy quang hợp": lá của cơi này sẽ nuôi bông và trái của vụ tới. Vì vậy, kỹ thuật viên Kobeta khi xem ảnh vườn bà con gửi từ Đắk Lắk, Đắk Nông hay Lâm Đồng luôn hỏi trước: cơi này được bao nhiêu lá, lá đã cứng chưa, chứ không hỏi cơi được bao nhiêu ngày.
Các tài liệu và bài viết hiện nay đưa ra con số rất khác nhau: có nơi ghi 25–35 ngày, có nơi ghi 2–3 tháng. Sổ tay canh tác sầu riêng thích ứng biến đổi khí hậu (tài liệu Kobeta lưu hành nội bộ) lấy mốc cơi đọt 2 được 4–5 tuần tuổi để bón phân lần hai, và 8–9 tuần tuổi thì bắt đầu tạo khô hạn làm bông. Điều đó cho thấy một cơi được xem là "đủ già" ở khoảng tuần thứ 8–9 tính từ khi bón phân thúc đọt. Con số Kobeta dùng trong bài này là khoảng rộng 45–60 ngày, và xin nhấn mạnh: chỉ để tham khảo.
2. Bốn giai đoạn của một cơi đọt và mốc thời gian tham khảo
Một cơi đọt đi qua bốn giai đoạn: nhú mũi giáo → bung lá non → lá lụa → lá già. Mỗi giai đoạn có dấu hiệu riêng trên lá, và cũng là lúc cây cần một kiểu chăm sóc riêng.
Ở Tây Nguyên, cơi đọt sau thu hoạch (tháng 9–10) thường rơi vào cuối mùa mưa; đất còn ướt và rễ hoạt động yếu nên giai đoạn 2 và 3 hay kéo dài, lá mỏng và không đồng đều. Ở ĐBSCL, cơi đi trong mùa nắng thường nhanh và đều hơn nhưng lại chịu áp lực rầy phấn cao.
3. Một cơi đọt sầu riêng bao nhiêu lá là đạt?
Cơi đọt đạt chuẩn thường có 4–6 cặp lá (tham khảo), lá to đều, khoảng cách giữa các lá không quá thưa, và cơi ra đồng loạt trên ít nhất 70–80% số cành của cây.
Số lá chỉ là một trong nhiều tiêu chí. Kobeta gợi ý bà con dùng bảng chấm điểm sau khi đi thăm vườn, nhìn ít nhất 5 cành ở 4 hướng tán, không nhìn một cành để kết luận cả cây:
4. Vì sao cơi đọt kéo dài, lá nhỏ hoặc cây đi đọt liên tục?
Cơi bất thường hầu hết bắt nguồn từ rễ – nước – dinh dưỡng – sâu hại trên đọt non, chứ ít khi do thiếu một loại phân duy nhất. Cần nhìn cả cây, đất và thời tiết trước khi quyết định bón thêm.
5. Nguyên tắc nước và dinh dưỡng cho từng giai đoạn cơi
Đạm cho lúc nhú đọt, trung vi lượng cho lúc lá lụa, lân – kali cho lúc làm già lá. Nước giữ ẩm đều, không để úng; mùa mưa ưu tiên thoát nước trước rồi mới nói đến phân.
Lưu ý riêng cho cây kiến thiết (1–3 năm tuổi): lượng NPK cả năm chỉ 200–600 g N/cây tùy tuổi, chia 4–9 lần, bón sau khi thấy cây ra tượt non và bón theo hình chiếu tán, không sát gốc. Cây con đi cơi nhanh và nhiều lần hơn cây lớn, nên quan trọng nhất là đều và không gián đoạn chứ không phải mỗi cơi thật to.
6. Sai lầm thường gặp khi chăm cơi đọt
Năm lỗi hay gặp nhất là thúc đạm khi đất còn nhão, bón phân sau khi cơi đã nhú được nửa chừng, phun thuốc rầy quá trễ, để tán rậm, và ép làm bông khi cơi chưa già.
Thứ nhất, bón đạm cao ngay sau mưa dầm: rễ chưa hoạt động, phân tan ra nhưng cây không hút được, dễ gây ngộ độc rễ và đọt ra lắt nhắt. Thứ hai, bón phân trễ khi lá đã bung: cây đã "quyết định" số lá từ lúc mũi giáo, bón sau chỉ làm lá mỏng và kéo dài cơi. Thứ ba, phun thuốc khi lá đã có chấm nâu: rầy phấn đẻ trứng trong mô lá non còn xếp, đợi thấy triệu chứng là đã trễ một tuần. Thứ tư, không tỉa cành sau thu hoạch nên cây ra cơi không tập trung, mỗi cành một tuổi lá, rất khó làm bông đồng loạt. Thứ năm, thấy cơi được 30 ngày là xiết nước làm bông: lá còn lụa không đủ sức nuôi bông, dễ rụng bông và nghẹn hoa.
7. Sản phẩm Kobeta hỗ trợ theo từng nhu cầu của cơi đọt
Chọn theo vấn đề cây đang gặp, không dùng hết một lượt. Phân bón hỗ trợ dinh dưỡng và bộ rễ; rầy, nấm trên đọt cần thuốc BVTV có đăng ký theo hướng dẫn.
Câu hỏi thường gặp
1 cơi đọt sầu riêng bao lâu thì già?
Thường 45–60 ngày từ lúc nhú mũi giáo đến khi lá dày, cứng, xanh đậm; cây khỏe mùa nắng có thể 35–45 ngày, cây yếu hoặc mưa dầm có thể trên 70 ngày. Hãy kiểm tra lá thay vì đếm ngày.
1 cơi đọt sầu riêng bao nhiêu lá?
Cơi đạt thường có 4–6 cặp lá to đều (tham khảo). Dưới 3 cặp lá hoặc lá nhỏ hơn hẳn cơi trước là dấu hiệu cây suy hoặc bón phân trễ.
Sầu riêng cần mấy cơi đọt trước khi làm bông?
Tối thiểu 2 cơi lá đã già và cơi thứ 3 đang chuyển già; cây vừa thu nhiều trái nên đi thêm cơi để đủ lá nuôi bông.
Cơi đọt sầu riêng bị yếu, lá nhỏ thì bón gì?
Trước hết kiểm tra đất có úng, rễ tơ có mới không và có rầy chích hút không. Nếu do cây suy, hỗ trợ bằng hữu cơ – fulvic cho rễ, amino qua lá, rồi mới bón NPK đạm cao ở cơi kế tiếp.
Mùa mưa có nên thúc cơi đọt không?
Nên để cây đi cơi tự nhiên khi đất ráo; ưu tiên thoát nước, không bón đạm cao khi đất còn nhão, tăng theo dõi rầy và bệnh trên lá non.
Làm sao biết cơi đọt sầu riêng đạt chuẩn?
Lá dày, cứng, xanh đậm, phiến mở phẳng, 4–6 cặp lá, ra đồng loạt trên hầu hết cành, và ngọn dừng lại không nhú cơi mới khi cơi cũ chưa già.
Kết luận và tư vấn
Một cơi đọt sầu riêng thường mất 45–60 ngày, nhưng con số này không quan trọng bằng việc lá có dày, cứng, đều và đủ số lá hay không. Bà con đang chăm cơi đọt mà thấy lá nhỏ, lâu già hoặc cây đi đọt lắt nhắt, hãy chụp 3 ảnh: đọt/lá, cả cây và đất quanh gốc, gửi cho kỹ thuật Kobeta xem miễn phí.
Viết bình luận