Sầu riêng rụng trái non: 6 nguyên nhân và cách khắc phục

Sầu riêng rụng trái non có 6 nguyên nhân chính: rụng sinh lý sau xổ nhụy, thụ phấn kém, cây đi đọt cạnh tranh với trái, thiếu canxi bo và mất cân đối dinh dưỡng, thời tiết và nước tưới thất thường, và sâu bệnh hại trái non.

Cách khắc phục sầu riêng rụng trái non đi theo đúng nguyên nhân: chặn đọt bằng NPK kali cao, giữ nước ổn định và không động rễ trong 30 ngày đầu, phun GA3 kết hợp phân bón lá giữ trái, bổ sung canxi bo và amino, tỉa trái đúng lúc và phòng rệp sáp, sâu đục trái.

Rụng sinh lý trong 3 đến 4 tuần sau xổ nhụy là bình thường. Bà con chỉ cần lo khi trái rụng kéo dài quá mốc 30 ngày, rụng cả trái đã bằng nắm tay, hoặc rụng kèm cuống thâm đen. Số liệu trong bài lấy từ tài liệu kỹ thuật nội bộ của Kobeta, Sổ tay canh tác sầu riêng theo VietGAP của Cục Trồng trọt và bài giảng của GS.TS Trần Văn Hâu, Trường Đại học Cần Thơ.

Sầu riêng rụng trái non do những nguyên nhân nào?

Có 6 nguyên nhân sầu riêng rụng trái non chia theo ba nhóm: nhóm sinh lý (rụng sinh lý, thụ phấn kém), nhóm dinh dưỡng (cây đi đọt, thiếu canxi bo và mất cân đối), nhóm bên ngoài (thời tiết và nước tưới, sâu bệnh). Bảng dưới đây giúp bà con nhận diện nhanh từng nguyên nhân qua dấu hiệu trên vườn.

Ba nhóm nguyên nhân cụ thể như sau.

Nhóm sinh lý: rụng tự nhiên và thụ phấn kém

Cây sầu riêng đậu trái nhiều hơn sức nuôi nên tự rụng bớt trong tháng đầu, đó là rụng sinh lý. Theo bài giảng của GS.TS Trần Văn Hâu (Trường Đại học Cần Thơ), hầu hết các giống sầu riêng đều tự bất tương hợp, tức phấn cùng cây khó thụ cho nhau, nên cây tự thụ phấn có tỉ lệ đậu trái thấp, rụng trái non nhiều và trái méo mó. Vườn chỉ trồng một giống, thiếu cây cho phấn, thường rụng nặng hơn.

Nhóm dinh dưỡng: cây đi đọt và thiếu canxi bo

Cây vừa nuôi trái non vừa bung cơi đọt là nguyên nhân rụng nặng nhất trên vườn bón nhiều đạm, vì đọt non hút dinh dưỡng mạnh hơn trái. Bên cạnh đó, thiếu canxi và bo làm cuống trái yếu, tầng rời ở cuống hình thành sớm, trái rụng dù cây không đi đọt. Bà con xem thêm bài thời gian một cơi đọt sầu riêng để canh cơi già trước khi bông nở.

Nhóm bên ngoài: thời tiết, nước tưới và sâu bệnh

Mưa dầm làm đất sũng, rễ thiếu oxy; nắng gắt kéo dài làm trái non mất nước; tưới lúc nhiều lúc ít làm cây sốc, cả ba đều gây rụng. Về sâu bệnh, Sổ tay VietGAP của Cục Trồng trọt nêu rõ: rệp sáp mật số cao trên quả non làm quả không phát triển được và có thể rụng sớm; sâu đục quả gây hại nặng trên chùm quả, quả non bị hại sẽ biến dạng và rụng; bọ trĩ tấn công hoa và quả non trong mùa nắng. Mùa mưa thì thối trái do nấm Phytophthora làm trái non đốm nâu rồi rụng.

Cách khắc phục sầu riêng rụng trái non theo từng nguyên nhân

Khắc phục sầu riêng rụng trái non gồm 4 việc làm theo thứ tự: chặn đọt và giữ rễ yên, phun GA3 kết hợp phân bón lá giữ trái, bổ sung canxi bo và amino, tỉa trái và phòng sâu bệnh. Làm đủ 4 việc trong 30 ngày đầu sau xổ nhụy thì giữ trái tốt hơn hẳn chỉ phun thuốc. Từng việc như sau.

Việc 1: chặn đọt bằng kali cao, giữ nước ổn định, không động rễ

Theo tài liệu kỹ thuật nội bộ của Kobeta, giai đoạn sau xổ nhụy 15 ngày bà con dùng NPK kali cao như 15-5-25, 15-5-20, 12-11-18 hoặc 16-9-20, lượng 0,5 đến 0,7 kg mỗi gốc cây 8 đến 10 năm tuổi, kèm 1 đến 2 kg hữu cơ. Giai đoạn này không tác động bất kỳ biện pháp nào vào bộ rễ, chỉ tưới vừa đủ để cây sinh trưởng, không tưới nhiều. Vườn dùng phân nhập khẩu từ châu Âu có thể tưới gốc Beta Win NPK 9-5-47+TE, kali 47% dạng dễ tan, để chặn đọt mà không phải xới gốc.

Việc 2: phun GA3 kết hợp phân bón lá để giữ trái

Tài liệu nội bộ hướng dẫn phun GA3 nồng độ 5 đến 10 ppm, tương đương 1 g nguyên chất cho 100 đến 200 lít nước, kết hợp phân bón lá tỷ lệ 1:2:1 (15-30-15). Phun 2 lần, cách nhau 10 đến 15 ngày, phun trực tiếp vào các vị trí trái non và vùng thân lá xung quanh, tập trung vào cành mang trái. Bài giảng của GS.TS Trần Văn Hâu cũng ghi nhận phun GA3 hạn chế sự rụng trái non. Bà con đọc thêm bài giai đoạn 40 ngày sau trổ nhụy về việc giảm stress cho cây.

Việc 3: bổ sung canxi bo và amino qua lá

Canxi bo giúp cuống trái chắc, hạn chế tầng rời hình thành sớm. Tài liệu nội bộ khuyến cáo bổ sung canxi và bo 1 đến 2 lần, hai lần cách nhau 7 ngày, quanh mốc xổ nhụy để tăng đậu trái. Bà con có thể dùng Beta Canxi Bo Pro với canxi 5%, bo 975 ppm cùng amino hữu cơ, pha theo nhãn. Cây vừa qua mưa dầm hoặc nắng gắt thì phun thêm amino để cây hồi sức, dòng Beta Amino Plus+ có amino acid 20%. Cách dùng canxi bo đúng thời điểm có trong bài cách dùng canxi bo cho sầu riêng.

Việc 4: tỉa trái đúng lúc và phòng sâu bệnh hại trái non

Sổ tay VietGAP khuyến cáo tỉa quả lần 1 vào tuần thứ 2 hoặc 3 sau hoa nở, cắt bỏ quả đậu dày đặc trên chùm, quả méo mó, quả bị sâu bệnh; lần 2 vào tuần thứ 8 sau khi hoa nở. Về sâu bệnh, bà con kiểm tra cuống và kẽ chùm trái mỗi tuần để phát hiện rệp sáp và lỗ đục của sâu đục trái, xử lý theo hướng dẫn của cơ quan bảo vệ thực vật địa phương. Mùa mưa, tỉa tán thoáng và thoát nước tốt để hạn chế thối trái.

Rụng trái non sinh lý có cần xử lý không?

Không, sầu riêng rụng trái non sinh lý trong 3 đến 4 tuần đầu không cần xử lý thêm, vì ba lý do: cây tự điều chỉnh số trái theo sức nuôi, trái rụng phần lớn là trái đậu dày trong chùm mà bà con cũng sẽ tỉa bỏ, và can thiệp mạnh lúc này (xới gốc, bón đạm, tưới đẫm) còn làm rụng nhiều hơn.

Ngược lại, rụng cần xử lý ngay khi có một trong ba dấu hiệu: trái đã lớn bằng nắm tay vẫn rụng, rụng kèm đọt non bung mạnh, hoặc cuống và vỏ trái có vết sâu bệnh. Vườn mới bị ngập cũng rụng nặng do rễ hư, cách phục hồi có trong bài phục hồi vườn sầu riêng sau ngập úng.

Phòng sầu riêng rụng trái non từ trước khi xổ nhụy như thế nào?

Phòng rụng trái non bắt đầu từ lúc làm bông, gồm hai việc: kéo cơi đọt già trước khi bông nở, và bổ sung bo kèm thụ phấn bổ sung quanh xổ nhụy. Hai việc này quyết định phần lớn tỉ lệ đậu trái.

Kéo cơi đọt già trước khi bông nở

Tài liệu nội bộ hướng dẫn sau khi mắt cua hình thành 7 đến 10 ngày thì kéo đọt bằng phân bón lá đạm cao kết hợp GA3 và amino acid, để cơi đọt già đúng lúc bông nở, giảm cạnh tranh dinh dưỡng. Cây cần đạt gì trước khi xử lý ra hoa, bà con xem bài chăm sóc sầu riêng chuẩn bị làm bông.

Bổ sung bo và thụ phấn bổ sung

Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Bích Vân (2001) dẫn trong bài giảng của GS.TS Trần Văn Hâu, bổ sung bo ở nồng độ 100 ppm làm tỉ lệ nảy mầm hạt phấn giống Monthong tăng từ 12,92% lên 58,39%, giống Sữa hạt lép từ 23,89% lên 65,08%. Thụ phấn bổ sung bằng phấn giống khác cho tỉ lệ đậu trái cao hơn và trái cân đối hơn. Vườn ít giống, bà con nên thụ phấn tay vào buổi tối lúc hoa nở.

Câu hỏi thường gặp về sầu riêng rụng trái non

Trái non rụng bao nhiêu là bình thường?

Không có con số chung cho mọi vườn, nhưng rụng rải rác trong 3 đến 4 tuần đầu và dừng khi trái bằng nắm tay là bình thường. Rụng hàng loạt trong vài ngày, hoặc kéo dài sau mốc 30 ngày, là bất thường.

Đang rụng trái non có nên bón phân gốc không?

Có, nhưng chỉ rải nhẹ NPK kali cao theo mép tán và tưới vừa đủ, không xới gốc, không bón vôi, không bón đạm cao. Bón hữu cơ hoai thì làm từ trước ra hoa.

Phun GA3 mấy lần thì đủ?

Theo tài liệu nội bộ, phun 2 lần cách nhau 10 đến 15 ngày, nồng độ 5 đến 10 ppm, kèm phân bón lá 15-30-15. Phun quá liều hoặc quá nhiều lần làm cơi đọt bung mạnh, phản tác dụng.

Bà con đang có vườn rụng trái non muốn xác định đúng nguyên nhân trước khi mua bất kỳ sản phẩm nào, hãy gọi hotline 0823497979 và gửi vài tấm ảnh trái, cuống và đọt. Kỹ thuật Kobeta sẽ chỉ việc cần làm theo đúng tình trạng vườn.