Tóm tắt nhanh
- Cháy đọt non, mặt dưới có sáp trắng: nghi do rầy
- Cháy cả lá già lẫn non, sau bón vài ngày: do phân
- Chưa rõ nguyên nhân thì đừng vội phun hay bón thêm
Nhiều anh chị thấy lá sầu riêng cháy mép, khô quăn là nghĩ ngay tới sâu bệnh rồi đi phun xịt. Thực tế, không ít trường hợp lá cháy là do bón phân quá tay hoặc phun phân bón lá đậm đặc. Ngược lại, có vườn lại bón thêm phân cho cây "lại sức" trong khi thủ phạm là rầy hút đọt non. Xử lý sai nguyên nhân thì vừa tốn tiền vừa làm cây yếu thêm. Bài này giúp anh chị phân biệt nhanh ngay tại vườn.

Dấu hiệu lá cháy do rầy
Rầy hại sầu riêng (nhà vườn hay gọi là rầy phấn, rầy nhảy) chủ yếu chích hút nhựa ở đọt và lá non. Khi xem lá, anh chị để ý:
- Lá cháy tập trung ở đọt non, lá non, lá già bên dưới vẫn xanh bình thường.
- Lật mặt dưới lá non thấy rầy non bám thành đám, phủ sáp trắng như bông gòn. Động vào cành thì rầy trưởng thành nhảy hoặc bay lên.
- Lá non bị xoăn, biến dạng, cháy từ mép vào, sau đó khô và rụng, đọt trơ trụi.
- Rầy tiết chất ngọt nên hay có kiến bò, lâu ngày lá phủ lớp muội đen.
- Cây bị không đều, thường thành ổ vài cây gần nhau hoặc nặng ở phía đầu gió.
Rầy phát triển mạnh khi cây ra đọt non, nhất là lúc nắng nóng mùa khô hoặc chuyển mùa. Đọt ra lai rai không đều tạo nguồn thức ăn liên tục, rầy càng dễ bùng phát.
Dấu hiệu lá cháy do phân
Bón phân quá liều, dồn sát gốc khi đất khô làm nồng độ muối quanh rễ tăng cao. Rễ tơ bị "rút nước", thối đen, cây thiếu nước nên lá cháy. Phun phân bón lá pha đậm hoặc phun lúc nắng gắt thì lá bị cháy trực tiếp. Dấu hiệu:
- Lá cháy xuất hiện khoảng vài ngày sau khi bón hoặc phun, anh chị nhớ lại lịch bón là thấy trùng khớp.
- Cháy cả lá già lẫn lá non, mép lá khô đều, ranh giới vàng nâu khá rõ.
- Nhiều cây cùng đợt bón bị giống nhau, cây bón đậm tay bị nặng hơn.
- Cháy do phun phân lá thường thành chấm, vệt ở chỗ giọt nước đọng như chóp lá, mép lá.
- Mặt dưới lá sạch, không có sáp trắng, không có rầy, không kiến.
- Bới nhẹ đất chỗ rải phân thấy rễ tơ đen, mềm, có khi còn hạt phân chưa tan.
Ngoài hai nguyên nhân trên, lá cháy mép còn có thể do thiếu kali (thường bắt đầu ở lá già), nước tưới nhiễm mặn, hạn kéo dài hoặc bệnh hại. Nếu anh chị không thấy dấu hiệu nào khớp rõ, nên chụp ảnh lá và báo cán bộ bảo vệ thực vật địa phương xem trực tiếp.
Hướng xử lý khi cháy lá do rầy
Ưu tiên biện pháp canh tác trước:
- Kiểm tra mặt dưới lá đọt non 2–3 lần mỗi tuần trong thời gian cây ra đọt.
- Điều khiển cho cây ra đọt tập trung, đồng loạt để rút ngắn thời gian rầy có thức ăn.
- Tỉa bỏ đọt bị hại nặng, cành vượt, cành tăm trong tán, gom ra khỏi vườn.
- Không bón đạm dồn dập kéo dài đọt non mềm.
- Giữ thiên địch như bọ rùa, nhện, ong ký sinh bằng cách hạn chế phun xịt tràn lan.
Khi rầy xuất hiện nhiều trên đa số đọt, anh chị dùng thuốc đã đăng ký cho đối tượng này, theo hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật / trạm trồng trọt địa phương.
Hướng xử lý khi cháy lá do phân
- Ngưng bón thêm phân gốc và phân bón lá cho tới khi cây ra lá mới bình thường.
- Cào bớt phân còn đóng cục sát gốc, rải rộng ra theo hình chiếu tán.
- Tưới đẫm vài lần để rửa bớt muối quanh vùng rễ, với điều kiện vườn thoát nước tốt, không để đọng nước.
- Giữ ẩm, phủ gốc để rễ tơ mới phục hồi.
Lần sau, anh chị chia nhỏ lượng phân thành nhiều lần, tưới ẩm trước và sau khi bón. Phân bón lá pha đúng nồng độ trên nhãn, phun lúc sáng sớm hoặc chiều mát. Cây có bộ rễ khỏe thì chống chịu tốt hơn với cả nắng hạn lẫn sâu hại.
Kết lại

Để phân biệt nhanh, anh chị nhớ ba câu hỏi: lá cháy ở đâu (đọt non hay cả cây), cháy từ khi nào (có trùng lịch bón, phun không), mặt dưới lá có gì (sáp trắng, rầy, kiến hay sạch trơn). Trả lời đủ ba câu này là khoanh vùng được nguyên nhân phần lớn trường hợp. Trường hợp chưa rõ, anh chị đừng vội phun hay bón thêm mà nên nhờ cán bộ bảo vệ thực vật xem tận vườn.
Anh chị cứ nhắn page Kobeta, kể tình trạng lá, gửi kèm ảnh mặt trên mặt dưới lá và lịch bón gần nhất, để được tư vấn chăm cây đúng giai đoạn.




Viết bình luận