Phân NPK hữu cơ là phân có cả chất hữu cơ và ba dưỡng chất đạm, lân, kali trong cùng một bao hoặc một chai. Bà con cứ nhớ: nhãn phải ghi đủ hai thứ, hàm lượng chất hữu cơ và số N-P-K. Thiếu một trong hai thì đó chưa phải phân NPK hữu cơ.
Trên thị trường có ba loại thật sự khác nhau: hữu cơ khoáng bón gốc, hữu cơ sinh học dạng lỏng phun lá, và hữu cơ vi sinh làm nền đất. Dùng sai loại thì tốn tiền mà cây không nhận được gì.
Về thời điểm, phân NPK hữu cơ mạnh nhất ở ba mốc: đầu vụ khi bộ rễ cần đất tơi, sau thu hoạch khi cây cần hồi, và những lần phun xen giữa hai đợt bón vô cơ. Còn lúc cây cần ăn gấp để nuôi trái thì vẫn phải nhờ phân vô cơ tan nhanh.
Bài này đi theo thứ tự: đọc nhãn, phân ba loại, so với phân NPK vô cơ, rồi tới lịch bón và liều pha lấy nguyên văn từ nhãn.
Phân NPK hữu cơ là gì và có thật là hữu cơ hoàn toàn không?
Phân NPK hữu cơ là phân vừa chứa chất hữu cơ vừa chứa đạm, lân, kali ở mức ghi rõ trên nhãn. Nói gọn: nó không hữu cơ hoàn toàn, phần N-P-K gần như luôn có một phần từ khoáng, vì chất hữu cơ tự nhiên không gom đủ ba dưỡng chất ở hàm lượng cao. Hiểu chỗ này rồi thì mới chọn đúng loại, nên trước tiên hãy nhìn vào nhãn.
Hai con số phải xem trên nhãn trước khi mua
Nhãn phân bón nào cũng in hai nhóm số, và bà con chỉ cần đọc đúng hai nhóm đó.
- Hàm lượng chất hữu cơ, ghi là HC hoặc "chất hữu cơ", tính theo phần trăm. Đây là phần nuôi đất và nuôi vi sinh vật trong đất.
- Số N-P-K, tức đạm, lân, kali. Đây là phần cây ăn trực tiếp, thấy hiệu quả nhanh trong vài ngày tới vài tuần.
Bao ghi hữu cơ 20% mà đủ ba số N-P-K cao thì phần N-P-K đó có trộn khoáng. Chai ghi hữu cơ 40% mà đạm chỉ 3% thì đúng là hữu cơ sinh học, nhưng không thay được bao NPK bón gốc.
Vì sao phân hữu cơ thuần không có số N-P-K cao
Chất hữu cơ là xác thực vật, xác động vật, phân chuồng hoai, dịch đạm thuỷ phân. Những thứ đó giàu cacbon, còn đạm lân kali thì loãng.
Vì vậy chỉ có hai đường: trộn thêm khoáng vào nền hữu cơ để đẩy số N-P-K lên, hoặc giữ nguyên dạng hữu cơ và để số N-P-K thấp. Hai đường đó tạo ra ba loại phân đang bày trên kệ.
Phân NPK hữu cơ gồm 3 loại nào?
Có 3 loại phân NPK hữu cơ chính, chia theo tỉ lệ giữa chất hữu cơ và N-P-K: hữu cơ khoáng, hữu cơ sinh học dạng lỏng, hữu cơ vi sinh. Bảng dưới để bà con đối chiếu nhanh với nhãn trong tay.
Loại 1: hữu cơ khoáng, bón gốc, số N-P-K cao
Đây là loại trộn nền hữu cơ với phân khoáng. Nhãn thường ghi hữu cơ 15% tới 25% kèm đủ ba số N-P-K, dạng hạt hoặc bột, đóng bao lớn, bón vào gốc. Nó thay được một phần phân NPK thường, nhưng nặng công rải và hàm lượng hữu cơ không cao nên đừng kỳ vọng cải tạo đất nhanh.
Loại 2: hữu cơ sinh học dạng lỏng, có đạm và kali, phun lá hoặc tưới gốc
Loại này là nền hữu cơ dạng lỏng, hàm lượng chất hữu cơ thường 20% tới 40%, kèm đạm và kali ở mức vừa, cây hấp thu nhanh qua lá. Đây cũng là nhóm Kobeta đang bán, hàng nhập khẩu từ châu Âu:
- Beta Pro Amino chai 500ml ghi chất hữu cơ 40%, đạm 3%, tỉ lệ C/N 7,5. Dùng cho lúc cây cần đẩy đọt, dày lá.
- Beta Amin Red chai 500ml ghi đạm 3%, kali 15% kèm amino. Dùng cho giai đoạn nuôi trái, khi cây cần kali.
- Beta Amino Potassium can 20L cùng mức đạm 3%, kali 15%, quy cách can lớn cho vườn rộng.
- Beta Amino Max can 20L ghi axit amin 28,8%, đạm 4,5%, dùng sau đợt nắng hạn hoặc mưa dầm.
Nói thẳng: Kobeta không có phân NPK hữu cơ dạng hạt bón gốc với cả ba số N-P-K cao. Cần đúng loại đó thì mua nơi khác. Muốn phân NPK tan hoàn toàn để tưới gốc, xem bài phân bón hoà tan pha bao nhiêu gam mỗi lít.
Loại 3: hữu cơ vi sinh, N-P-K rất thấp, làm nền đất
Loại này lấy vi sinh vật sống làm phần chính, N-P-K rất thấp. Không thay phân bón, mà để nuôi đất: rễ ăn lan, phần hữu cơ trong đất phân giải nhanh hơn.
Ở Kobeta, nhóm này là viên nấm cộng sinh rễ, đặt vào rãnh bón cùng đợt hữu cơ đầu mùa mưa. Cách bón cụ thể cho vườn tiêu có trong bài phân hữu cơ vi sinh cho hồ tiêu kinh doanh. Muốn hiểu cả bốn nhóm phân hữu cơ thì đọc bài trụ phân hữu cơ gồm 4 nhóm.
Phân NPK hữu cơ khác phân NPK vô cơ chỗ nào?
Phân NPK vô cơ hơn về tốc độ và hàm lượng dưỡng chất, phân NPK hữu cơ tốt về độ bền của đất và độ an toàn cho rễ. Bảng sau xếp cạnh nhau bốn tiêu chí nhà vườn hay cân nhắc nhất.
| Tiêu chí | Phân NPK vô cơ | Phân NPK hữu cơ |
|---|---|---|
| Hàm lượng N-P-K | Cao, có loại tổng trên 50% | Thấp hơn, phần lớn dưới 30% |
| Thời gian cây nhận | Vài ngày | Vài ngày nếu phun lá, vài tuần nếu bón gốc |
| Tác động tới đất | Bón lâu, không kèm hữu cơ thì đất dễ chai | Bổ sung chất hữu cơ, đất tơi và giữ ẩm tốt hơn |
| Rủi ro khi quá liều | Cháy rễ, cháy lá nếu pha đặc | Nhẹ hơn, nhưng pha đặc vẫn gây sốc cây |
Hai loại không thay nhau mà bù nhau, nên việc đúng là xếp lịch cho cả hai.
Bón phân NPK hữu cơ vào lúc nào và pha bao nhiêu?
Cách làm gồm 3 mốc bón trong vụ và một liều pha lấy nguyên văn từ nhãn, để cây nhận đủ dinh dưỡng mà đất không chai sau vài năm. Bảng dưới ghi hàm lượng và liều đúng như nhãn từng sản phẩm, kèm số quy đổi ra phuy 200 lít.
| Sản phẩm | Hàm lượng theo nhãn | Liều theo nhãn | Quy ra phuy 200 lít |
|---|---|---|---|
| Beta Pro Amino chai 500ml | Chất hữu cơ 40%, đạm 3%, C/N 7,5 | 1 chai 500 ml cho 400 tới 500 lít nước, 7 tới 10 ngày một lần | 200 tới 250 ml |
| Beta Amin Red chai 500ml | Đạm 3%, kali 15% kèm amino | 1 chai 500 ml cho 400 tới 500 lít nước, 7 tới 10 ngày một lần | 200 tới 250 ml |
| Beta Amino Potassium can 20L | Đạm 3%, kali 15% | 500 ml cho 400 lít nước, 7 tới 10 ngày một lần, phun lá hoặc tưới gốc | 250 ml |
| Beta Amino Max can 20L | Axit amin 28,8%, đạm 4,5% | 500 ml cho 400 lít nước, hoặc 1 lít cho 800 tới 1.000 lít nước | 250 ml, hoặc 200 tới 250 ml |
Quy đổi: 500 ml cho 400 lít nước tương đương 250 ml mỗi phuy 200 lít, hoặc 31,25 ml mỗi bình 25 lít. Pha theo bình nào thì quy theo bình đó, không ước lượng bằng nắp chai.
Ba mốc nên bón phân NPK hữu cơ trong vụ
Ba mốc dưới đây là lúc phần chất hữu cơ phát huy rõ nhất.
- Đầu mùa mưa, trước khi vào vụ. Bón hữu cơ gốc kèm vi sinh, đào rãnh theo mép tán rồi lấp đất.
- Xen giữa hai lần bón gốc. Phun hữu cơ sinh học dạng lỏng theo liều nhãn, cách 7 tới 10 ngày một lần.
- Sau thu hoạch. Cây mất sức, rễ yếu, hữu cơ và amino giúp hồi nhanh hơn là nhồi đạm vô cơ. Xem thêm bài phân hữu cơ amino chọn loại nào.
Ba lúc nên để phân vô cơ làm, đừng trông vào hữu cơ
Ngược lại, có ba lúc mà chỉ phân NPK vô cơ mới kịp.
- Cây đang nuôi trái lớn nhanh, cần kali với lượng lớn trong thời gian ngắn.
- Cây thiếu dưỡng chất đã thấy rõ trên lá, cần bù gấp trong vài ngày.
- Giai đoạn cần một công thức N-P-K rất lệch, ví dụ lân cao để làm bông. Chọn công thức theo giai đoạn thì xem bài chọn phân NPK theo giai đoạn sinh trưởng, còn khái niệm cơ bản có trong bài phân NPK là gì.
Chọn phân NPK hữu cơ cho vườn nhà: hỏi gì trước khi trả tiền
Trước khi mua, chỉ cần hỏi ba câu: hàm lượng chất hữu cơ bao nhiêu, số N-P-K bao nhiêu, liều pha trên nhãn là mấy ml cho mấy lít nước. Ba câu đó lọc được phần lớn hàng không đáng tiền.
Hàm lượng chất hữu cơ bao nhiêu là đủ
Với phân bón lá dạng lỏng, 20% trở lên là dùng được, 40% là mức cao hiện nay. Với phân bón gốc dạng hạt, hữu cơ 15% tới 25% là phổ biến. Số cao hơn chưa chắc tốt hơn, còn phụ thuộc nguồn hữu cơ và tỉ lệ C/N. Bài kali hữu cơ là gì nói kỹ hơn nhóm này.
Câu hỏi thường gặp
Có thay hẳn được phân NPK thường không? Không. Nó giảm được lượng phân vô cơ mỗi vụ, nhưng lúc cây cần ăn gấp thì vẫn phải có phân vô cơ tan nhanh.
Dạng lỏng có pha chung với thuốc được không? Nên phun riêng. Muốn pha chung thì thử một lượng nhỏ trước, xem có kết tủa hay không rồi mới pha cả phuy.
Phân hữu cơ có trị được bệnh cây không? Không. Phân bón là dinh dưỡng, không thay thế thuốc bảo vệ thực vật khi cây đã nhiễm bệnh. Kobeta không bán thuốc bảo vệ thực vật.
Tóm lại, nhớ ba việc: đọc hàm lượng hữu cơ và số N-P-K trên nhãn, xếp hữu cơ vào ba mốc đầu vụ, xen giữa và sau thu hoạch, rồi pha đúng liều nhãn ghi. Cần tư vấn cho đúng cây và đúng giai đoạn, bà con gọi 0823 497 979.
Viết bình luận