Phân kích rễ: 4 nhóm, chọn loại nào và tưới vào lúc nào

Phân kích rễ là nhóm phân bón nuôi bộ rễ, không phải thuốc bắt rễ phải mọc. Trên thị trường có bốn nhóm thường gặp: fulvic và humic, amino, vi sinh cộng sinh rễ, và lân dễ tiêu. Mỗi nhóm làm một việc khác nhau, nên chọn sai nhóm thì tiền bỏ ra mà rễ vẫn đứng yên.

Chọn loại nào thì tuỳ tình trạng vườn. Đất chai cứng, bón nhiều mà cây không ăn thì đi nhóm fulvic. Cây vừa qua một đợt sốc, lá rũ, rễ tơ cháy đầu thì đi nhóm amino. Vườn mới trồng hoặc đất đã bạc màu lâu năm thì thêm nhóm vi sinh cộng sinh rễ.

Tưới vào lúc nào cũng quan trọng ngang chuyện chọn loại. Với dòng fulvic dạng nước, nhãn ghi pha 500 ml cho 400 lít nước, tưới lại cách nhau 7 đến 10 ngày. Bốn mốc đáng tưới nhất trong một vụ là sau khi trồng, sau mỗi lần bón gốc, sau thu hoạch và sau một đợt mưa dầm kéo dài.

Bà con cũng nên phân biệt rõ phân kích rễ với thuốc kích rễ. Hai thứ này khác hẳn nhau về bản chất và về cách dùng. Phần ngay sau đây nói rõ khác chỗ nào, rồi mới đi vào từng nhóm.

Phân kích rễ là gì và khác thuốc kích rễ chỗ nào?

Phân kích rễ là phân bón cung cấp dinh dưỡng và chất mang giúp rễ tơ phát triển, còn thuốc kích rễ phần lớn là chất điều hoà sinh trưởng ép cây ra rễ. Một bên nuôi, một bên ép. Đó là khác biệt gốc.

Để hiểu rõ hơn, bà con cứ nhìn vào bảng thành phần sau lưng chai.

Thuốc kích rễ thường ghi các hoạt chất điều hoà sinh trưởng như NAA, IBA hoặc các hỗn hợp quen gọi là N3M. Nhóm này tác động lên tín hiệu sinh trưởng của cây, làm mô rễ phân chia nhanh hơn trong một khoảng thời gian ngắn. Dùng đúng liều thì cây ra rễ nhanh, dùng quá tay thì rễ ra ồ ạt rồi teo lại vì cây không đủ dinh dưỡng nuôi đám rễ vừa mọc.

Phân kích rễ đi đường khác. Nhãn ghi hàm lượng hữu cơ, axit fulvic, axit humic, axit amin, hoặc ghi chủng vi sinh. Nhóm này không ép cây, mà làm ba việc: mở kết cấu đất cho rễ dễ đâm, giữ dinh dưỡng ở vùng rễ để rễ có cái mà hút, và cấp sẵn nguyên liệu để cây dựng tế bào rễ mới. Rễ ra chậm hơn nhưng ra tới đâu chắc tới đó.

Kobeta chỉ kinh doanh phân bón, không kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật và không kinh doanh chất điều hoà sinh trưởng. Vì vậy phần còn lại của bài nói về nhóm phân, còn nhóm thuốc thì bà con hỏi thêm cửa hàng vật tư có đăng ký bán mặt hàng đó.

Phân kích rễ gồm mấy nhóm và mỗi nhóm làm được gì?

Có bốn nhóm phân kích rễ chính, chia theo cách chúng tác động lên vùng rễ: nhóm fulvic và humic, nhóm amino, nhóm vi sinh cộng sinh rễ, và nhóm lân dễ tiêu. Bảng dưới đây tóm tắt việc chính và thời điểm dùng của từng nhóm.

Nhóm fulvic và humic mở đường cho rễ đi

Nhóm fulvic và humic làm đất tơi ra và giữ dinh dưỡng lại quanh vùng rễ. Phân tử fulvic nhỏ nên len được vào khe đất và đi theo nước xuống tầng rễ, còn humic phân tử lớn hơn, nằm lại và cải thiện kết cấu đất về lâu dài.

Cụ thể hơn, đây là nhóm nên dùng khi vườn có dấu hiệu đất chai: nước tưới đọng trên mặt lâu mới rút, đào lên thấy đất đóng bánh, bón phân gốc nhiều mà lá vẫn không bật. Hai chất này không thay được phân đa lượng, vai trò của chúng là làm cho phần phân bà con đang bón được cây ăn nhiều hơn. Bà con muốn xem kỹ chỗ khác nhau giữa hai chất thì đọc bài humic khác fulvic chỗ nào và nên bón vào lúc nào.

Nhóm amino cho cây đang đuối

Nhóm amino cấp sẵn axit amin để cây dựng tế bào mới mà không phải tự tổng hợp từ đầu. Khi cây vừa qua ngập, qua hạn, hay vừa bị cháy rễ vì bón đậm, khả năng tổng hợp của cây giảm, và đó là lúc amino có việc để làm.

Bà con đọc nhãn thì tìm dòng ghi hàm lượng axit amin. Mức phổ biến trên thị trường trải rộng, nên hai chai cùng gọi là amino có thể chênh nhau vài lần về lượng chất thật. Cách pha, giờ phun và giai đoạn dùng của nhóm này có riêng một bài: amino là gì, pha 25 ml cho 20 lít nước và phun cách mấy ngày.

Nhóm vi sinh cộng sinh rễ nối dài vùng hút

Nhóm vi sinh cộng sinh rễ đưa nấm cộng sinh và vi khuẩn có ích vào vùng rễ để chúng sống chung với rễ cây. Sợi nấm mảnh hơn rễ tơ rất nhiều nên với cùng một vùng đất, cây tiếp cận được nhiều nước và nhiều lân hơn.

Nhóm này hợp với vườn trồng mới và vườn đang cải tạo đất sau nhiều năm bón nặng phân hoá học. Điểm cần nhớ là vi sinh cần thời gian mới bám rễ, nên không mong đợi thấy kết quả sau vài ngày như phân bón lá. Bà con xem thêm bài viên nấm cộng sinh rễ Mycorrhiza, Trichoderma, Bacillus.

Nhóm lân dễ tiêu nuôi đầu rễ non

Nhóm lân dễ tiêu cấp lân ở dạng cây hút được ngay, phục vụ đúng giai đoạn đầu rễ non đang kéo dài. Rễ mới nhú cần lân để chia tế bào, thiếu lân thì rễ ra ngắn và ít nhánh.

Tuy nhiên đây là nhóm dễ dùng sai nhất. Đất chua mà bón lân thì phần lớn lân bị giữ chặt, cây không lấy được. Vì vậy nhóm lân nên đi sau nhóm fulvic chứ không đi trước, và nên bón khi đất đã đủ ẩm.

Chọn phân kích rễ nào cho từng trường hợp vườn?

Chọn phân kích rễ theo triệu chứng của vườn, không chọn theo tên gọi trên nhãn. Ba trường hợp hay gặp nhất là đất chai, cây đuối sau sốc, và vườn trồng mới. Mỗi trường hợp có một nhóm phù hợp.

Cụ thể như sau.

Vườn đất chai, bón nhiều mà cây ăn ít. Việc cần làm là mở đất trước rồi mới tính chuyện bón thêm. Nhóm fulvic dạng nước hợp với trường hợp này vì tưới theo nước là xuống thẳng tầng rễ. Beta Root Fulvic là dòng can 20 lít nhập khẩu từ Tây Ban Nha, hữu cơ 40%, kali 2%, tỉ lệ C/N 11, dùng được cả tưới gốc lẫn phun lá. Bà con nào cần bảng liều chi tiết và so sánh can 5 lít với can 20 lít thì xem bài fulvic tưới gốc: pha 500 ml cho 400 lít, chọn can 5L hay 20L.

Cây vừa qua một đợt sốc, lá rũ, đầu rễ cháy. Lúc này cây chưa đủ sức tự tổng hợp, nên cấp sẵn axit amin là đường ngắn nhất. Beta Amino Plus+ là dòng can 5 lít nhập khẩu từ Tây Ban Nha, ghi axit amin 20%. Nhãn hướng dẫn hoà 0,5 lít cho 400 lít nước, phun lá, nhắc lại cách nhau 7 đến 10 ngày.

Vườn mới trồng hoặc đất bạc màu lâu năm. Trường hợp này nên đưa hệ vi sinh vào từ đầu, vì đất mới trồng chưa có sẵn quần thể nấm cộng sinh. Viên nấm cộng sinh rễ Mycorrhiza, Trichoderma, Bacillus dùng dạng viên nên bỏ trực tiếp vào hố trồng được, không phải pha.

Ba trường hợp trên không loại trừ nhau. Vườn vừa chai đất vừa có cây đuối thì đi fulvic trước cho đất mở, vài ngày sau mới tới amino, như vậy phần amino mới xuống được tới rễ.

Tưới phân kích rễ vào lúc nào và pha bao nhiêu?

Tưới phân kích rễ theo liều ghi trên nhãn và theo bốn mốc trong vụ: sau khi trồng, sau mỗi lần bón gốc, sau thu hoạch và sau một đợt mưa dầm. Nhịp nhắc lại phổ biến là 7 đến 10 ngày một lần.

Để dễ áp dụng, dưới đây là phần quy đổi liều theo cỡ bình mà nhà vườn hay dùng.

Quy đổi liều theo cỡ bình

Với dòng fulvic dạng nước và dòng amino nêu trên, nhãn đều ghi pha 500 ml cho 400 lít nước. Giữ nguyên tỉ lệ đó mà quy sang các cỡ bình quen dùng, bà con có bảng sau.

Bảng này chỉ quy đổi theo thể tích nước, không đổi từ liều tưới gốc sang liều phun lá và ngược lại. Nhãn ghi dùng cho cách nào thì theo cách đó.

Bốn mốc tưới trong một vụ

Mốc thứ nhất là ngay sau khi trồng hoặc sau khi cây bén chân. Đây là lúc rễ đang đi tìm chỗ, tưới kích rễ lúc này có ích nhất.

Mốc thứ hai là sau mỗi lần bón gốc. Tưới fulvic sau khi bón giúp phần phân vừa bón không bị giữ chặt trong đất.

Mốc thứ ba là sau thu hoạch. Cây vừa dốc sức nuôi trái, bộ rễ hao đi nhiều, tưới lúc này là dựng lại nền cho vụ sau.

Mốc thứ tư là sau một đợt mưa dầm kéo dài. Đất no nước lâu ngày làm rễ tơ chết bớt, cần vào lại sớm khi đất vừa ráo.

Ba bước tưới cho đúng

Bước một, tưới nước cho đất ẩm trước. Đất khô cứng mà đổ phân vào thì phần lớn chảy trôi theo khe nứt, không tới rễ.

Bước hai, pha đúng liều rồi tưới vòng quanh mép tán, không tưới dồn vào sát gốc. Rễ tơ nằm ở vùng mép tán chứ không nằm ở cổ rễ.

Bước ba, tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát, rồi tưới thêm một lượt nước nhẹ cho phân ngấm xuống. Tưới giữa trưa nắng gắt thì phần lớn bốc hơi ngay trên mặt đất.

Những chỗ hay hiểu nhầm khi dùng phân kích rễ

Hai hiểu nhầm phổ biến nhất là coi phân kích rễ như thuốc chữa cây, và nghĩ cứ tưới càng nhiều rễ càng ra. Cả hai đều làm bà con tốn tiền mà không được việc.

Cây đang thối rễ, tưới kích rễ có cứu được không?

Không. Khi bộ rễ đã bị nấm bệnh tấn công thì việc trước tiên là xử lý tác nhân gây bệnh bằng đúng loại thuốc bảo vệ thực vật có đăng ký cho bệnh đó, việc này bà con hỏi cửa hàng vật tư hoặc cán bộ khuyến nông tại địa phương. Phân kích rễ vào sau, ở bước phục hồi, khi cây đã ngừng đổ bệnh và bắt đầu nhú rễ mới. Vào sớm quá thì phần dinh dưỡng đó nuôi luôn cả nấm bệnh trong đất. Bà con xem thêm bài bệnh thối rễ vàng lá sầu riêng để biết dấu hiệu nhận ra sớm.

Dùng chung phân kích rễ với phân bón lá được không?

Được, nhưng không phải lúc nào cũng nên. Dòng fulvic và amino thường pha chung được với phân bón lá đa lượng và trung vi lượng. Ngược lại, sản phẩm vi sinh thì không nên pha chung với thuốc diệt nấm, vì vi sinh cũng là nấm và vi khuẩn. Trước khi pha một hỗn hợp mới, bà con pha thử một ca nhỏ, để yên mười lăm phút, thấy không kết tủa và không tách lớp thì hãy pha cả bình.

Câu hỏi thường gặp về phân kích rễ

Phân kích rễ bao lâu thì thấy rễ mới? Với nhóm fulvic và amino, nhịp tưới lại là 7 đến 10 ngày, và bà con thường bới đất kiểm tra sau hai đến ba lần tưới. Nhóm vi sinh cần lâu hơn vì phải bám được vào rễ trước.

Phân kích rễ tưới gốc hay phun lá? Theo đúng dòng chữ trên nhãn. Dòng fulvic can 20 lít của Kobeta ghi dùng được cả hai cách, còn dòng amino can 5 lít ghi phun lá.

Vườn đang bón phân chuồng có cần phân kích rễ nữa không? Phân chuồng cải tạo đất về lâu dài nhưng phân giải chậm. Nhóm fulvic và amino có tác dụng nhanh hơn ở vùng rễ, nên hai thứ bổ trợ chứ không thay nhau. Bà con đọc thêm bài phân hữu cơ gồm 4 nhóm, chọn loại nào và bón vào lúc nào.

Có nên tưới kích rễ quanh năm không? Không cần. Tưới theo bốn mốc nêu trên là đủ cho phần lớn vườn. Tưới dày hơn không làm rễ ra nhanh hơn, mà làm chi phí mỗi gốc đội lên.

Bà con cần người xem giúp tình trạng vườn rồi chọn nhóm phân cho đúng thì gọi Kobeta theo số 0823 497 979. Bên em xem ảnh vườn, nghe mô tả đất và giai đoạn cây rồi tư vấn loại phù hợp, không bán kèm thứ vườn chưa cần.