Phân bón vi lượng là nhóm phân cung cấp những nguyên tố cây chỉ cần rất ít nhưng không thể thiếu: sắt, kẽm, mangan, đồng, bo và molypden. Cả vụ cây chỉ hút vài chục gam mỗi ha, vậy mà thiếu đúng một chất thôi là lá non vàng, bông rụng, trái méo.
Dấu hiệu thiếu vi lượng đọc được ngay trên lá non chứ không phải lá già. Lá non vàng mà gân còn xanh là thiếu sắt. Lá nhỏ lại, đốt ngắn, mọc chụm như bó hoa là thiếu kẽm. Đọt chùn, hoa rụng nhiều, trái méo một bên là thiếu bo.
Liều phun lấy đúng theo nhãn từng sản phẩm, không ước chừng. Beta Combi ghi rõ pha 20 đến 25 gam cho 200 lít nước. Magie Kẽm Thổ Nhĩ Kỳ ghi 50 gam cho 200 lít nước. Chênh nhau hơn hai lần, nên không có chuyện lấy liều của chai này áp cho chai kia.
Bài này đi lần lượt: nhận mặt từng nguyên tố, đọc dấu hiệu thiếu trên vườn nhà, rồi chốt liều pha và thời điểm phun.
Phân bón vi lượng là gì và gồm những chất nào?
Phân bón vi lượng là phân cung cấp sáu nguyên tố chính: sắt (Fe), kẽm (Zn), mangan (Mn), đồng (Cu), bo (B) và molypden (Mo). Gọi là vi lượng vì cây hút với lượng rất nhỏ, tính bằng ppm chứ không tính bằng phần trăm như đạm lân kali.
Cụ thể hơn, lượng nhỏ không có nghĩa là ít quan trọng. Mỗi nguyên tố nằm trong một khâu chuyển hoá riêng, chất này không thay được chất kia. Cây đủ đạm lân kali mà thiếu kẽm thì vẫn ra lá nhỏ, thiếu bo thì vẫn rụng bông.
Vi lượng khác trung lượng ở chỗ nào?
Vi lượng khác trung lượng ở lượng cây cần và ở cách tính hàm lượng. Trung lượng gồm canxi, magie, lưu huỳnh, ghi trên nhãn bằng phần trăm. Vi lượng ghi bằng ppm, tức là phần triệu.
Ngoài ra, phần lớn phân bán ngoài thị trường gộp cả hai nhóm lại thành phân trung vi lượng cho tiện dùng. Bà con muốn hiểu kỹ ranh giới hai nhóm có thể xem thêm bài phân trung vi lượng là gì trước khi chọn sản phẩm.
Vì sao phân bón vi lượng nên ở dạng chelate?
Chelate là dạng bọc nguyên tố kim loại trong một vỏ hữu cơ để nó không bị khoá chặt trong đất hoặc kết tủa trong bình pha. Sắt và kẽm dạng muối thường gặp đất kiềm hoặc gặp lân là kết tủa, cây không hút được.
Để minh hoạ, trên nhãn bà con hay thấy các chữ EDTA hoặc EDDHA đi kèm tên kim loại. Đó chính là loại vỏ chelate. Dạng EDDHA bền hơn trong đất có pH cao, còn EDTA thông dụng hơn cho phun lá.
Cây thiếu phân bón vi lượng có dấu hiệu gì trên lá?
Cây thiếu vi lượng biểu hiện trước hết ở lá non và đọt, vì các nguyên tố này ít di chuyển lại trong cây. Lá già vẫn xanh trong khi đọt vàng là chỉ dấu rõ nhất để phân biệt với thiếu đạm.
Cụ thể, bảng dưới đây gom các dấu hiệu thường gặp nhất mà bà con quan sát được bằng mắt ngay tại vườn, không cần mang mẫu đi phân tích.
| Nguyên tố | Dấu hiệu trên cây | Hay gặp khi nào |
|---|---|---|
| Sắt (Fe) | Lá non vàng nhạt, gân lá vẫn còn xanh rõ | Đất kiềm, đất mới bón vôi |
| Kẽm (Zn) | Lá nhỏ hẳn lại, đốt ngắn, lá mọc chụm ở đầu cành | Đất bón nhiều lân lâu năm |
| Mangan (Mn) | Vàng loang lổ giữa các gân lá non | Đất ngập nước lâu, đất kiềm |
| Bo (B) | Đọt chùn, hoa rụng nhiều, trái méo lệch một bên | Đất cát, mùa khô hạn |
| Đồng (Cu) | Đọt héo rũ, lá xoắn, khô mép lá | Đất hữu cơ nhiều, đất than bùn |
| Molypden (Mo) | Lá hẹp lại, mép lá cháy vàng | Đất chua |
Bà con muốn xem thêm hình ảnh và cách đối chiếu từng trường hợp có thể đọc bài dấu hiệu cây trồng thiếu trung vi lượng.
Thiếu kẽm và thiếu sắt khác nhau ra sao?
Thiếu kẽm làm lá nhỏ lại và đốt ngắn, thiếu sắt làm lá vàng nhưng kích thước lá vẫn bình thường. Đây là hai trường hợp bà con hay nhầm nhất vì cùng vàng ở đọt.
Cách phân biệt nhanh tại vườn: nhìn kích thước lá trước, nhìn màu sau. Lá bé đi và chụm lại thì nghĩ tới kẽm. Lá vẫn to mà nền vàng, gân xanh nổi như mạng lưới thì nghĩ tới sắt.
Phun phân bón vi lượng liều bao nhiêu và vào lúc nào?
Liều phun vi lượng lấy theo nhãn sản phẩm, phổ biến ở mức 20 đến 50 gam cho 200 lít nước tuỳ công thức, phun cách nhau 5 đến 15 ngày tuỳ nhóm cây. Không có một liều chung cho mọi loại phân vi lượng.
Để minh hoạ bằng con số thật, dưới đây là hướng dẫn ghi trên nhãn của hai dòng đang bán tại Kobeta.
Liều pha theo nhãn của hai dòng thông dụng
Beta Combi là dạng bột đủ tám thành phần, thành phần đăng ký gồm Mg 3%, S 3%, Fe 40.000ppm, Mn 40.000ppm, Zn 15.000ppm, Cu 15.000ppm, B 5.000ppm và Mo 1.000ppm. Nhãn hướng dẫn pha 20 đến 25 gam cho 200 lít nước. Cây lương thực và rau màu phun cách nhau 5 đến 7 ngày, cây công nghiệp và cây ăn trái phun cách nhau 10 đến 15 ngày, tập trung vào trước và sau ra hoa cùng đầu kỳ đậu quả.
Magie Kẽm Thổ Nhĩ Kỳ đi theo hướng khác, nặng về magie và kẽm, thành phần Mg 6%, Zn 40.123ppm, B 7.857ppm, Cu 4.000ppm. Nhãn hướng dẫn pha 50 gam cho 200 lít nước. Tính theo diện tích, cây lương thực và rau màu dùng 2 đến 3 kg mỗi ha mỗi vụ, tưới 2 đến 3 lần; cây ăn trái và cây công nghiệp dùng 4 đến 6 kg mỗi ha mỗi năm, tưới 3 đến 5 lần, rơi vào giai đoạn ra hoa và đầu kỳ nuôi quả.
Riêng trường hợp vườn chỉ thiếu bo, bà con dùng loại đơn chất cho đúng liều thay vì tăng liều phân tổng hợp, ví dụ Beta BorMax với hàm lượng bo 114.000ppm, pha theo hướng dẫn in trên chai.
Thời điểm phun theo giai đoạn cây
Thời điểm phun vi lượng hiệu quả nhất là lúc cây đang ra lá non và lúc chuẩn bị ra hoa đậu trái. Đó là hai lúc cây cần men chuyển hoá nhiều nhất.
Ví dụ trên cây sầu riêng, tài liệu kỹ thuật bón phân giai đoạn đậu hoa nuôi trái khuyến cáo bổ sung amino acid và vi lượng qua lá ở giai đoạn búp 20 ngày, trước xổ nhụy 15 ngày và trái 30 ngày. Cũng tài liệu này lưu ý bổ sung canxi và bo từ 1 đến 2 lần trước xổ nhụy, hai lần cách nhau 7 ngày.
Chọn phân bón vi lượng nào cho vườn nhà?
Chọn phân bón vi lượng dựa trên ba tiêu chí: vườn đang thiếu chất gì, đất có kiềm hay chua, và cây đang ở giai đoạn nào. Cứ mua loại nhiều thành phần nhất chưa chắc đã hợp.
Cụ thể, vườn chưa rõ thiếu chất gì thì chọn loại đủ thành phần để phun phòng theo giai đoạn. Vườn đã có dấu hiệu rõ, ví dụ lá nhỏ đốt ngắn, thì chọn loại nặng về kẽm để bù trước.
Đất kiềm hoặc mới bón vôi thì ưu tiên dạng chelate, nhất là với sắt. Đất chua nhiều năm thì chú ý molypden. Muốn so sánh thêm vài dòng cùng nhóm, bà con xem bài top 3 phân bón lá trung vi lượng, hoặc đọc bài tổng quan phân bón trung vi lượng cho cây trồng để nắm bức tranh chung.
Những lỗi khiến phun phân bón vi lượng không ăn thua
Phun vi lượng không thấy chuyển biến thường do bốn lỗi: pha chung với sản phẩm kiềm mạnh, phun giữa trưa nắng, đợi lá vàng rõ mới phun, và tự tăng liều cho nhanh. Bốn lỗi này đều sửa được mà không tốn thêm đồng nào.
Pha chung với gì thì mất tác dụng?
Vi lượng dạng chelate mất tác dụng khi pha chung với sản phẩm có tính kiềm mạnh. Nhãn Beta Combi ghi rõ có thể kết hợp với phân bón lá khác hoặc thuốc bảo vệ thực vật, trừ sản phẩm có tính kiềm mạnh.
Cách an toàn là pha thử một bình nhỏ, để yên vài phút xem có kết tủa hay đổi màu không rồi mới pha cả phuy. Mất năm phút nhưng đỡ mất cả buổi công phun.
Bón thừa vi lượng có hại không?
Có, bón thừa vi lượng gây hại chứ không vô hại như nhiều người nghĩ. Khoảng cách giữa liều đủ và liều gây độc của nhóm vi lượng hẹp hơn nhiều so với đạm lân kali, rõ nhất là với bo và đồng.
Vì vậy bà con giữ đúng liều ghi trên nhãn, không cộng dồn nhiều loại cùng chứa một nguyên tố trong cùng một lần phun. Muốn tăng hiệu quả thì tăng số lần phun theo khuyến cáo, không tăng nồng độ mỗi lần.
Câu hỏi thường gặp về phân bón vi lượng
Phân bón vi lượng phun lá hay bón gốc tốt hơn? Phun lá cho hiệu quả nhanh hơn khi cây đang có dấu hiệu thiếu, vì lá hút thẳng không qua đất. Bón gốc hợp với việc duy trì nền dinh dưỡng dài hạn. Nhiều vườn dùng cả hai cách theo giai đoạn.
Phân bón vi lượng có thay được NPK không? Không. Vi lượng và NPK phục vụ hai việc khác nhau, vi lượng không cung cấp đạm lân kali. Hai nhóm này bổ trợ cho nhau chứ không thay thế nhau.
Phun vi lượng vào giờ nào trong ngày? Phun sáng sớm hoặc chiều mát, theo đúng hướng dẫn trên nhãn. Nắng gắt làm nước bốc hơi nhanh, phân đọng lại trên mặt lá và dễ gây cháy lá.
Cần tư vấn chọn đúng loại vi lượng cho vườn nhà
Mỗi vườn một kiểu đất, một loại cây, một giai đoạn, nên loại phân và liều cũng khác nhau. Bà con chụp vài tấm lá non đang có dấu hiệu, gọi hoặc nhắn về hotline 0823497979, Kobeta xem hình rồi tư vấn loại phù hợp và liều pha theo nhãn.
Viết bình luận