Phân bón hoà tan là loại phân tan hết trong nước để đi theo đường tưới hoặc bình phun, nên cây ăn được ngay mà không phải chờ mưa. Muốn dùng đúng, bà con chỉ cần nhớ hai con số: pha 1-3 gam mỗi lít nước khi phun lá, và bón 0,1-0,2 kg mỗi gốc mỗi lần với cây ăn trái.
Chọn loại nào thì căn theo giai đoạn cây đang đi. Cây đang ra đọt nuôi lá thì lấy công thức đạm cao. Cây chuẩn bị làm bông thì lấy lân cao. Cây đang nuôi trái thì chuyển sang kali cao. Cùng một vườn nhưng ba thời điểm là ba công thức khác nhau.
Chi phí thì không đắt như nhiều người nghĩ. Tính theo bao 20 kg, mỗi gốc cây ăn trái một lần bón rơi vào khoảng 6.000 đến 12.000 đồng. Cái tốn kém thật sự nằm ở chỗ pha sai, phân lắng cặn dưới đáy bồn rồi nghẹt béc tưới.
Bài này đi đủ năm việc: phân biệt phân hoà tan với phân hạt, chọn công thức theo giai đoạn, liều pha cụ thể, cách pha cho tan hết, và cách tính chi phí mỗi gốc. Bà con đọc xong là bắt tay vào pha được ngay.
Phân bón hoà tan là gì và khác phân hạt bón gốc chỗ nào?
Phân bón hoà tan là phân dạng bột hoặc tinh thể tan hoàn toàn trong nước, đi được qua hệ thống tưới nhỏ giọt, béc phun và bình phun lá. Khác biệt lớn nhất so với phân hạt bón gốc nằm ở chỗ: phân hạt phải chờ ẩm mới tan dần, còn phân hoà tan thì bà con chủ động được thời điểm cây ăn.
Từ khác biệt đó kéo theo ba chuyện thực tế trong vườn.
Thứ nhất là tốc độ. Phân hạt rải xuống gặp nắng thì nằm đó, gặp mưa lớn thì trôi. Phân hoà tan đi thẳng vào vùng rễ theo nước tưới, cây nhận được trong vài ngày thay vì vài tuần.
Thứ hai là độ chính xác. Bà con cân được đúng lượng cho từng gốc, không thừa không thiếu. Với vườn đang xử lý ra hoa hay đang nuôi trái, chênh vài lạng phân mỗi gốc là chênh cả lứa bông.
Thứ ba là giá mỗi ký. Phân hoà tan tinh khiết đắt hơn phân hạt thường, vì phải qua khâu tinh chế để không còn tạp chất gây nghẹt béc. Đây là chỗ bà con cần cân nhắc thật, sẽ nói kỹ ở phần chi phí phía dưới.
Bà con nào muốn hiểu sâu phần khái niệm và ưu nhược điểm, đọc thêm bài phân bón hoà tan là gì. Ở đây mình đi thẳng vào việc chọn và pha.
Chọn phân bón hoà tan loại nào theo giai đoạn cây?
Có ba nhóm công thức phân bón hoà tan chính, chia theo giai đoạn cây: đạm cao cho lúc đi đọt nuôi lá, lân cao cho lúc làm bông, kali cao cho lúc nuôi trái. Nhìn vào ba con số trên bao phân là biết nó dành cho giai đoạn nào.
Cụ thể hơn, đây là cách đọc ba con số đó và chọn cho vườn nhà.
Giai đoạn đi đọt, nuôi lá: chọn công thức đạm cao
Giai đoạn cây cần ra cơi đọt mới, lá non phải dày và xanh, thì công thức đạm cao là đúng bài. Loại phổ biến là NPK 30-10-10, tức đạm 30%, lân 10%, kali 10%, thường có thêm vi lượng đồng, mangan, kẽm, sắt.
Mốc bón theo nhãn với dòng này: cây công nghiệp 250-300 kg mỗi héc ta một lần, hai lần mỗi năm; cây ăn trái 0,1-0,2 kg mỗi gốc một lần. Bà con giữ nguyên mốc này, đừng tự tăng vì thấy cây chậm đi đọt.
Bà con lưu ý: đạm cao chỉ đúng khi cây đang cần lá. Cây đã vào giai đoạn làm bông mà còn bón đạm cao thì cây đi đọt thay vì ra bông. Chi tiết mốc nên và không nên bón, xem bài phân 30-10-10 dùng khi nào.
Loại Kobeta đang có cho giai đoạn này là Beta Win NPK 30-10-10+TE bao 20 kg, dạng tan tinh khiết, dùng được cho cả tưới gốc lẫn hệ nhỏ giọt. Vườn nhỏ thì lấy xô 6 kg cho gọn.
Giai đoạn làm bông, đậu trái: chọn công thức lân cao hoặc cân bằng
Giai đoạn cây chuẩn bị ra hoa và giữ trái non, bà con chuyển sang lân cao như NPK 10-60-10, hoặc công thức cân bằng NPK 20-20-20 nếu cây vừa cần bông vừa cần giữ bộ lá.
Dòng cân bằng 20-20-20 là loại linh hoạt nhất trong ba nhóm. Nhãn đăng ký ghi đạm 20%, lân hữu hiệu 20%, kali hữu hiệu 20%, kèm vi lượng đồng, sắt, kẽm, mangan, bo, molypden. Sản phẩm mang số đăng ký 1364/QĐ-BVTV-PB.
Loại này dùng được bốn kiểu: tưới nhỏ giọt, phun sương, phun phủ lá và tưới gốc. Bà con xem Beta Win NPK 20-20-20+TE xô 6 kg. Cần lân cao cho đợt làm bông thì lấy Beta Win NPK 10-60-10 xô 5 kg.
Giai đoạn nuôi trái, lên màu: chọn công thức kali cao
Trái đã đậu chắc, bước vào giai đoạn vô cơm và lên màu, thì kali là chất cây cần nhất. Công thức NPK 9-5-47 hoặc 10-5-40 là hai lựa chọn quen thuộc cho giai đoạn này.
Kali cao giúp trái chắc thịt và giữ được độ ngọt. Nhưng bà con nhớ là kali cao thì phải đi kèm đủ canxi và bo, nếu không trái dễ nứt và rụng cuống. Bón riêng kali mà quên trung vi lượng là lỗi hay gặp nhất ở cuối vụ.
Tham khảo Beta Win NPK 9-5-47 kali cao xô 5 kg cho giai đoạn này. Muốn xem cách xếp cả ba nhóm vào lịch bón cả năm, đọc bài chọn phân NPK theo giai đoạn sinh trưởng.
Pha bao nhiêu gam mỗi lít và bón bao nhiêu mỗi gốc?
Liều dùng phân bón hoà tan chia theo cách bón chứ không theo loại cây: phun lá 1-3 gam mỗi lít nước, tưới nhỏ giọt rau màu và hoa kiểng 10-12 kg mỗi héc ta một lần với nhịp 5-7 ngày, bón gốc cây ăn trái 0,1-0,2 kg mỗi gốc một lần.
Để bà con tiện tra khi đứng ngoài vườn, đây là bảng gom đủ bốn mốc liều theo nhãn đăng ký.
| Cách bón | Liều dùng | Nhịp bón |
|---|---|---|
| Phun lá | 1-3 g mỗi lít nước | 7-10 ngày một lần |
| Tưới nhỏ giọt rau màu, hoa kiểng | 10-12 kg mỗi héc ta một lần | 5-7 ngày một lần |
| Bón gốc cây ăn trái | 0,1-0,2 kg mỗi gốc một lần | Theo giai đoạn cây |
| Cây công nghiệp | 250-300 kg mỗi héc ta một lần | Hai lần mỗi năm |
Quy ra bình phun cho dễ hình dung: bình 200 lít thì cân 200 đến 600 gam phân. Bà con mới dùng lần đầu thì bắt đầu ở mức thấp, cây quen rồi mới nâng dần.
Mốc liều trong bảng lấy theo nhãn đăng ký của từng dòng sản phẩm, bà con đừng làm tròn lên. Phân hoà tan cây ăn nhanh, nên bón dư không cho thêm năng suất mà chỉ làm cháy rễ non và lãng phí tiền.
Pha thế nào để phân tan hết và không nghẹt béc?
Cách pha đúng gồm ba bước: hoà phân trong xô nhỏ trước, khuấy đến khi nước trong hẳn, rồi mới đổ vào bồn lớn hoặc bình phun. Làm ngược thứ tự này là nguyên nhân chính gây lắng cặn và nghẹt béc tưới.
Cụ thể hơn, đây là những chỗ bà con hay làm tắt và hậu quả kèm theo.
Đổ cả bao vào bồn một lúc. Phân dồn xuống đáy thành một lớp đặc, khuấy mấy cũng không tan hết. Cách đúng là chia ra, hoà từng phần trong xô 20 lít rồi mới đổ vào.
Dùng nước quá lạnh. Nước giếng buổi sáng sớm làm phân tan chậm hẳn. Bà con lấy nước để ngoài một lúc cho bớt lạnh, hoặc khuấy lâu hơn một chút.
Trộn chung nhiều loại một lần. Một số loại gặp nhau sẽ kết tủa, nhất là nhóm chứa canxi gặp nhóm chứa lân hoặc sunphat. Bà con pha thử một ít trong ly trước, để 15 phút xem có lắng không rồi hãy pha cả bồn.
Pha xong để qua đêm. Dung dịch để lâu dễ lắng và dễ nhiễm khuẩn. Pha xong nên tưới hoặc phun hết trong ngày.
Thêm một việc nhỏ mà hiệu quả: sau mỗi lần chạy phân qua hệ nhỏ giọt, bà con xả nước sạch chừng 10-15 phút để rửa đường ống. Béc sẽ bền hơn nhiều.
Phân bón hoà tan có đắt hơn phân hạt không?
Tính theo ký thì có, phân hoà tan tinh khiết đắt hơn phân hạt thông thường. Nhưng tính theo mỗi gốc mỗi lần bón thì khoảng cách hẹp lại nhiều, vì liều dùng thấp hơn hẳn và phân gần như không bị trôi mất.
Bà con tính thử theo giá niêm yết tại thời điểm viết bài. Bao 20 kg Beta Win NPK 30-10-10+TE giá 1.250.000 đồng, tức 62.500 đồng mỗi ký. Với liều 0,1-0,2 kg mỗi gốc, mỗi lần bón tốn khoảng 6.250 đến 12.500 đồng cho một gốc.
Còn phun lá thì rẻ hơn nữa. Xô 6 kg Beta Win NPK 20-20-20+TE giá 625.000 đồng, khoảng 104.000 đồng mỗi ký. Một bình 200 lít pha ở mức 1-3 g mỗi lít tốn chừng 21.000 đến 62.000 đồng, phun được cả chục gốc cây ăn trái.
Chỗ bà con cần cân nhắc thật là loại phân đang mua có phải hàng tan hoàn toàn hay không. Phân rẻ mà còn tạp chất thì phần tạp chất đó nằm lại trong ống, trong béc, và cuối cùng bà con trả tiền hai lần: một lần mua phân, một lần thay béc.
Muốn xem cách tính chi tiết hơn theo từng quy cách, bà con đọc bài giá phân NPK 30-10-10 và cách tính chi phí mỗi gốc. Còn danh sách loại cụ thể cho vườn cây ăn trái thì có ở bài top 5 phân bón hoà tan cho cây ăn trái.
Phân biệt phân bón hoà tan với mấy dạng phân dễ nhầm
Ngoài phân hạt bón gốc, phân bón hoà tan còn hay bị nhầm với phân tan chậm và bị đánh giá sai qua chuyện cặn lắng. Hai chỗ này làm nhiều bà con chọn nhầm loại hoặc trả lại hàng oan.
Phân hoà tan khác phân tan chậm chỗ nào?
Phân tan chậm là phân được bọc màng để nhả dinh dưỡng từ từ trong nhiều tháng, còn phân hoà tan thì tan ngay và cây ăn ngay. Hai loại phục vụ hai mục đích khác nhau, không thay thế nhau được.
Bà con dùng tan chậm cho cây con, cây trong chậu, hoặc vườn ít công chăm. Dùng phân hoà tan khi cần can thiệp đúng thời điểm, ví dụ đẩy cơi đọt cho kịp lịch làm bông. Chi tiết về dạng tan chậm có ở bài phân bón tan chậm.
Cặn lắng dưới đáy bồn có phải phân kém chất lượng không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Cặn lắng có ba nguyên nhân thường gặp: phân chưa được khuấy đủ, nước quá lạnh, hoặc pha chung hai loại kỵ nhau. Chỉ khi đã loại trừ cả ba mà vẫn còn cặn thì mới nghĩ tới chất lượng phân.
Cách kiểm nhanh: lấy 1 gam phân hoà vào 1 lít nước ấm, khuấy đều rồi để yên 10 phút. Nước trong và không có lớp bột dưới đáy là phân tan tốt.
Câu hỏi thường gặp về phân bón hoà tan
Phân bón hoà tan có phun lá được không? Được, với những dòng ghi rõ trên nhãn là dùng phun lá. Liều phun lá là 1-3 gam mỗi lít nước, nhịp 7-10 ngày một lần.
Pha xong bao lâu phải dùng hết? Nên dùng hết trong ngày. Dung dịch để qua đêm dễ lắng cặn và giảm hiệu quả.
Có bón phân hoà tan cho cây đang ra hoa được không? Được, nhưng phải đổi công thức. Giai đoạn ra hoa dùng lân cao hoặc cân bằng, không dùng đạm cao vì cây sẽ đi đọt thay vì ra bông.
Vườn không có hệ nhỏ giọt thì dùng được không? Dùng được bình thường. Bà con hoà phân vào thùng rồi tưới tay quanh tán, hoặc pha vào bình phun để phun lá.
Bón phân hoà tan rồi có cần bón trung vi lượng nữa không? Có. Công thức NPK chỉ cấp đạm, lân, kali cùng một ít vi lượng. Cây vẫn cần thêm canxi, bo, magie, kẽm ở những giai đoạn nhất định, nhất là lúc nuôi trái.
Cần chọn đúng công thức cho vườn nhà
Chọn phân bón hoà tan không khó, chỉ cần nhìn đúng giai đoạn cây rồi lấy công thức tương ứng, pha đúng liều và pha đúng thứ tự. Bà con còn phân vân giữa mấy công thức, hoặc muốn xếp lịch bón cả vụ cho vườn nhà, gọi 0823 497 979 để được tư vấn theo đúng loại cây và diện tích đang canh tác.
Viết bình luận