Phân bón bo là nhóm phân chỉ cung cấp một nguyên tố duy nhất, bo (ký hiệu B), việc của nó là giúp hạt phấn sống tốt, hoa đậu được trái, trái không méo. Bà con tìm phân bón bo thường ở một trong hai tình thế: vườn vừa rụng bông, hoặc sắp tới mốc xổ nhụy.
Chuyện khó nhất của nhóm hàng này không phải chọn hãng nào, mà là đọc cho đúng con số B trên nhãn. Hai chai phân bón bo cạnh nhau có thể ghi 114.000 ppm và 150.000 mg mỗi lít, nghe như chai sau đậm hơn, nhưng hai con số đo trên hai cơ sở khác nhau nên không so thẳng được.
Về liều, dòng phun lá Botrac Pola ghi 250 ml cho 200 lít nước với cây ăn trái, tức 1,25 ml mỗi lít. Dòng tưới gốc Beta BorMax ghi liều gắn với 500 mét vuông nên không quy đổi được sang bình.
Bo cũng là nguyên tố có khoảng an toàn hẹp nhất nhóm vi lượng: thiếu thì rụng bông, thừa thì cháy rìa lá, nên phần cuối bài dành cho chuyện phun bao nhiêu lần là đủ.
Phân bón bo là gì và cây cần bo để làm gì?
Phân bón bo là phân vi lượng đơn chất, thành phần chính chỉ có bo, dùng để bù đúng một nguyên tố cây đang hụt. Khác phân trung vi lượng trộn nhiều nguyên tố, phân bón bo không kèm magie, kẽm hay sắt, nên dùng khi đã xác định cây thiếu bo chứ không dùng thay phân bón lá tổng hợp.
Bo làm việc gì trong cây
Bo tham gia ba việc nhà vườn thấy được bằng mắt. Một, bo giúp hạt phấn nảy mầm và ống phấn dài ra để tới được bầu nhụy, đây là lý do bo luôn được nhắc ở mốc trước khi hoa nở. Hai, bo góp phần dựng vách tế bào, nên thiếu bo thì trái dễ nứt, dễ méo. Ba, bo liên quan tới vận chuyển đường, ảnh hưởng độ đầy của múi.
Bo cũng là nguyên tố cây gần như không điều chuyển lại được: lá già đã nhận bo thì không rút bo ra gửi cho đọt non. Nên cây có thể đủ bo ở lá già mà vẫn thiếu bo ở chỗ đang ra hoa. Đây là lý do bo phải bù đúng lúc chứ không bù dồn một lần cho cả vụ.
Vì sao phân bón bo không thay được canxi
Canxi dựng độ cứng cho vỏ trái và vách tế bào, bo lo phần thụ phấn và vận chuyển đường. Vườn nứt trái mà chỉ phun bo đơn chất thì thiếu mất phần canxi, nên phân bón bo đơn chất hay dùng kèm một dòng canxi bo chứ ít khi dùng một mình suốt vụ. Muốn xem cách đọc hàm lượng Ca và B của nhóm đi chung, bà con đọc bài phân canxi bo: chọn loại nào, hàm lượng Ca-B và liều pha.
Cây thiếu bo thì nhìn thấy gì trên vườn?
Cây thiếu bo cho dấu hiệu ở hai chỗ: trên hoa và trái non, rồi trên đọt và lá non. Bo không di chuyển lại được nên mọi biểu hiện đều nằm ở phần non nhất: lá già vẫn xanh trong khi đọt đã xoắn, đó là nét đặc trưng của thiếu bo. Trong hai nhóm, dấu hiệu trên hoa và trái thấy sớm nhất và cũng tốn tiền nhất.
Sáu dấu hiệu thiếu bo thường gặp
- Hoa nở nhưng không đậu, bông rụng rộ sau khi xổ nhụy vài ngày dù không gặp mưa lớn.
- Trái non đậu được rồi rụng, cuống trái teo và khô dần từ chỗ nối với cành.
- Trái méo, một bên phát triển một bên không, vỏ sần, nứt dọc khi vào mùa mưa.
- Đọt non xoắn lại, lá mới ra nhỏ và dày bất thường, rìa lá cong lên.
- Đỉnh đọt khô đen rồi chết, cây bật chồi bên thay thế nên tán rối.
- Lá non giòn, bẻ là gãy chứ không dai, gân lá nổi rõ.
Mấy dấu hiệu này trùng nguyên nhân khác, nhất là xoắn đọt do bọ trĩ, nên soi mặt dưới lá tìm côn trùng trước khi quy cho thiếu bo. Trên cà phê, thiếu bo hay đi cùng thiếu kẽm, bài cà phê thiếu kẽm bo: 6 dấu hiệu trên lá và liều phun bù mô tả chi tiết cho riêng cây cà phê.
Đọc số B trên nhãn phân bón bo: ppm, mg mỗi lít và phần trăm
Số B trên nhãn phân bón bo được ghi bằng ba kiểu: ppm, mg mỗi lít, và phần trăm. Quy giữa ppm và phần trăm thì đơn giản, một phần trăm bằng 10.000 ppm, đây là phép tính của bài. Quy từ ppm sang mg mỗi lít với hàng lỏng thì không, và đó là chỗ dễ so lệch.
Hai dòng bo ghi hai cơ sở khác nhau
Kobeta đang có hai dòng phân bón bo, cả hai đều là chai 500 ml dạng lỏng. Bảng dưới chép nguyên văn các ô thông số in trên trang sản phẩm hai dòng, để thấy chỗ lệch nằm ở đâu.
| Ô trên nhãn | Beta BorMax | Botrac Pola |
|---|---|---|
| Hàm lượng bo | Bo (B) 114.000 ppm | Bo (B) 150.000 mg mỗi lít, trang ghi tương đương 15 phần trăm bo tinh khiết |
| Tỉ trọng | 1,35 | 1,35 |
| pH trong nước | Trang không ghi | 8 |
| Ô xuất xứ | Thổ Nhĩ Kỳ | Ba Lan (châu Âu) |
| Cách dùng trên trang | Bón rễ, tưới | Phun qua lá |
| Số lưu hành | 1526/QĐ-BVTV-PB | 1992/QĐ-BVTV-PB |
| Hạn sử dụng | 36 tháng kể từ ngày sản xuất | 36 tháng kể từ ngày sản xuất |
Vì sao không xếp dòng nào cao hơn dòng nào
Nhìn bảng thì 150.000 lớn hơn 114.000, nhưng hai con số không cùng thước đo. Ppm nghĩa là một phần triệu, và với hàng lỏng phần triệu đó có thể tính theo khối lượng hoặc theo thể tích, mà trang Beta BorMax không nói theo cách nào. Còn mg mỗi lít thì luôn theo thể tích.
Thử tính hai chiều. Nếu 114.000 ppm tính theo khối lượng, tức 11,4 phần trăm, thì nhân tỉ trọng 1,35 ra khoảng 153.900 mg mỗi lít, nhỉnh hơn Botrac Pola. Nếu con số đó vốn đã tính theo thể tích thì nó chỉ là 114.000 mg mỗi lít, thấp hơn Botrac Pola. Hai cách đọc cho hai kết luận trái ngược, nên bài này không xếp dòng phân bón bo nào đậm hơn dòng nào. Phép nhân tỉ trọng là phép tính của bài, không phải con số in trên nhãn.
Việc đúng khi gặp nhãn kiểu này: hỏi nhà cung cấp xem ppm ghi theo khối lượng hay thể tích rồi mới so. Bẫy đơn vị này hay gặp ở nhóm trung vi lượng, bài phân bón magie kẽm: pha 50g cho 200 lít, chọn Thổ Nhĩ Kỳ hay Ba Lan gặp đúng chỗ lệch tương tự.
Liều pha phân bón bo bao nhiêu và pha vào bình mấy lít?
Liều phân bón bo lấy theo nhãn của đúng chai đang cầm, không lấy liều chai này áp cho chai kia, và chỉ một trong hai kiểu ghi liều cho phép quy đổi sang bình phun. Cần một câu rào: cả Beta BorMax và Botrac Pola đều là hàng phân bón, không phải thuốc trừ bệnh và không thay thuốc trừ bệnh. Kobeta chỉ làm phân bón, không bán thuốc bảo vệ thực vật.
Botrac Pola: 250 ml cho 200 lít, hai cách ghi khớp nhau
Trang Botrac Pola, phân bón lá trung vi lượng bo nhập khẩu Ba Lan chai 500 ml ghi liều cho cây ăn trái bằng hai cách: 250 ml cho 200 lít nước, và 25 ml cho 20 lít nước trên 360 mét vuông. Với cây công nghiệp, trang ghi 250 ml cho 200 lít nước mỗi hecta.
Hai cách ghi của cây ăn trái quy ra khớp nhau: 250 chia 200 bằng 1,25 ml mỗi lít, và 25 chia 20 cũng bằng 1,25 ml mỗi lít. Chỗ khớp này đáng nêu, vì phần lớn nhãn ghi hai cách thì hai cách lại lệch nhau.
Vì cách ghi 250 ml cho 200 lít nước không gắn diện tích, bài quy đổi được sang bình nhà vườn dùng thật. Số gốc trên nhãn giữ nguyên và viết trước:
| Bình pha | Lượng Botrac Pola |
|---|---|
| 200 lít, số gốc trên nhãn | 250 ml |
| Bình 25 lít | 31,25 ml |
| Bình 20 lít, số gốc trên nhãn | 25 ml |
| Bình 16 lít | 20 ml |
| Bình 8 lít | 10 ml |
Dung dịch quy đổi ra vẫn dùng đúng cách dùng trên nhãn, tức phun qua lá, không đem tưới gốc. Trang ghi hai lần phun: lần một sau thu hoạch, lần hai khi cây phát triển thân cành lá.
Beta BorMax: liều gắn với 500 mét vuông nên không quy đổi
Trang Beta BorMax, phân bón vi lượng bo nhập khẩu Thổ Nhĩ Kỳ chai 500 ml ghi cách dùng là bón rễ, tưới, và ghi liều: cây ăn trái 25 đến 30 ml cho 25 lít nước trên 500 mét vuông mỗi lần; rau màu 20 đến 25 ml cho 25 lít nước trên 500 mét vuông mỗi lần; lúa 25 đến 30 ml cho 25 lít nước trên 500 mét vuông mỗi lần.
Ba dòng liều này đều buộc con số lít với con số diện tích trong cùng một câu, nên bài không quy đổi sang phuy 200 lít: nhân lên thì phần diện tích cũng nhân theo, mà 25 lít nước không tưới đủ 500 mét vuông theo cách tưới của mỗi vườn một kiểu. Nhân lên là tự thêm một giả định mà nhãn không cho.
Thêm một điểm: trang Beta BorMax chỉ ghi liều cho cách bón rễ, nên bài không lấy số đó làm liều phun lá. Muốn phun bo qua lá thì dùng dòng phun lá, hoặc gọi hotline hỏi liều của đúng dòng mình có.
Phun bo vào lúc nào trên sầu riêng, cà phê và hồ tiêu?
Thời điểm phun quyết định phần lớn kết quả, vì bo chỉ phát huy khi cây chuẩn bị thụ phấn. Trên sầu riêng, tài liệu kỹ thuật nội bộ về bón phân giai đoạn đậu hoa nuôi trái ghi rõ: ở giai đoạn trước xổ nhụy 15 ngày, bổ sung nguyên tố canxi và bo từ 1 đến 2 lần, hai lần phun cách nhau 7 ngày, nhằm tăng cường ra hoa đậu trái và tăng tỷ lệ thụ phấn.
Nói tới mốc trước xổ nhụy, cần phân biệt ngay với mốc trên nhãn vì hai nguồn không trùng nhau. Nhãn Botrac Pola ghi hai lần phun gắn với sau thu hoạch và lúc cây ra thân cành lá, tức mốc phục hồi và mốc dưỡng cơi; tài liệu kỹ thuật sầu riêng lại ghi mốc trước xổ nhụy 15 ngày. Bài không gộp hai bộ mốc thành một lịch, vì chúng tới từ hai nguồn và phục vụ hai mục đích khác nhau. Bà con làm bông sầu riêng thì theo mốc tài liệu kỹ thuật, còn phun theo nhãn thì theo nhãn.
Trên hồ tiêu, bo nằm trong nhóm nguyên tố mà tài liệu khuyến nông ghi nhận có triệu chứng thiếu trên vườn, cạnh magie, canxi, sắt và mangan. Cà phê và hồ tiêu đều có lịch phân bón lá riêng: xem bài phân bón lá cho cây tiêu: phun 2-3 lần mùa mưa, pha 20-25g/200 lít cho hồ tiêu, và bài phân bón lá sầu riêng: 4 nhóm phun được và liều theo giai đoạn để xem bo nằm ở đâu trong cả bộ phân bón lá của sầu riêng.
Về giờ phun: bo phun lúc trời mát thì lá hấp thu tốt hơn và ít cháy rìa lá, nên phun sáng sớm hoặc chiều mát.
Thừa bo thì sao, và phối phân bón bo với gì thì nên tránh?
Thừa bo gây hại thật, đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa bo với nguyên tố khác: khoảng cách giữa liều thiếu và liều thừa hẹp hơn hẳn đạm, kali hay magie. Dấu hiệu thừa bo là rìa lá già vàng rồi khô cháy vào trong, lá rụng sớm.
Vì khoảng an toàn hẹp, ba việc sau nên thành nguyên tắc cố định của vườn:
- Không tăng liều để nhanh thấy kết quả. Pha đúng liều trên nhãn, chưa đủ thì tăng số lần phun theo nhịp nhãn ghi, không tăng nồng độ. Bo phục vụ mấy mốc nhất định, hết mốc thì ngưng.
- Không cộng dồn nhiều nguồn bo trong cùng một bình. Nhiều dòng phân bón lá tổng hợp đã có bo sẵn, ví dụ nhóm trung vi lượng và nhóm canxi bo. Pha thêm phân bón bo đơn chất vào bình đó là cộng bo hai lần mà không ai đếm.
Bo dạng lỏng thường có pH cao, như Botrac Pola ghi pH trong nước là 8. Bình phun pH cao dễ làm một số hoạt chất khác mất hiệu lực, nên pha thử lượng nhỏ trước, thấy không kết tủa thì mới pha cả bình.
Câu hỏi thường gặp về phân bón bo
Phân bón bo có phải phân bò không?
Không, hai thứ khác nhau. Phân bón bo là phân vi lượng cung cấp nguyên tố bo, dạng lỏng hoặc bột, dùng rất ít mỗi lần. Phân bò là phân hữu cơ từ chất thải gia súc, bón hàng kilogram mỗi gốc. Hai từ hay lẫn nhau vì đọc gần giống.
Nên chọn bo đơn chất hay chọn canxi bo?
Tuỳ việc. Cần đúng phần thụ phấn và đậu trái thì phân bón bo đơn chất gọn hơn, bà con kiểm soát được lượng bo. Cần cứng vỏ, chắc trái, chống nứt thì nhóm canxi bo hợp hơn. Nhiều vườn dùng cả hai ở hai mốc.
Phân bón bo đã mở nắp dùng được bao lâu?
Nhãn hai dòng kể trên ghi hạn sử dụng 36 tháng kể từ ngày sản xuất, đó là hạn của chai còn nguyên. Chai đã mở nắp thì tuỳ cách bảo quản: đóng nắp chặt, để chỗ mát, tránh nắng chiếu trực tiếp và dùng hết trong thời gian ngắn. Cần con số chắc cho đúng lô thì hỏi nhà cung cấp theo số lô in trên chai.
Cần người xem giúp vườn trước khi phun bo
Bo đáng phun đúng lúc và đáng ngưng đúng lúc. Bà con đang làm bông, hoặc đang nhìn bông rụng mà chưa rõ do thiếu bo hay nguyên nhân khác, thì gọi Kobeta theo số 0823 497 979. Bà con nói cây ở giai đoạn nào và đã phun gì hai tuần gần nhất, bên này xem giúp nên bù bo hay xử lý chỗ khác, và nói rõ liều của đúng dòng phân bón bo mình có.
Viết bình luận