Phân 30-10-10 dùng khi nào: 3 lúc nên bón và 3 lúc cần tránh

Phân 30-10-10 nên dùng khi cây cần đâm chồi, ra đọt, bung lá mới: sau thu hoạch để phục hồi tán, lúc cây con và cây kiến thiết cơ bản đang lớn thân lá, và với sầu riêng là giai đoạn mắt cua kéo cơi đọt. Đây là NPK đạm cao, tỷ lệ 3 đạm : 1 lân : 1 kali, việc của nó là nuôi cành lá chứ không phải nuôi bông, nuôi trái.

Ngược lại, bà con không bón phân 30-10-10 khi cây đang làm bông, vừa đậu trái non, khi đất còn ướt sũng sau mưa dầm, hoặc khi cây đã dư đạm. Bón sai lúc, đạm cao đẩy cây ra đọt cạnh tranh với bông, trái, hoặc trôi mất theo nước.

Liều bón lấy theo nhãn sản phẩm và tài liệu kỹ thuật của từng cây: chia nhỏ 1 đến 2 lần, bón rãnh quanh mép tán, lấp đất, tưới đủ ẩm. Bài này bổ sung cho bài trụ phân bón NPK 30-10-10 cho giai đoạn phát triển thân lá, đi sâu vào câu bà con hỏi nhiều nhất: dùng lúc nào thì đúng, lúc nào thì tránh.

Phân 30-10-10 là phân gì và vì sao gọi là NPK đạm cao?

Phân 30-10-10 là NPK hỗn hợp có 30% đạm (N), 10% lân (P₂O₅) và 10% kali (K₂O), đạm gấp ba lân và kali nên nhà vườn gọi là NPK đạm cao. Đạm là chất cây dùng nhiều nhất khi tạo mô mới, vì vậy công thức này hợp với lúc cây cần ra chồi, ra lá.

Cụ thể, Beta Win NPK 30-10-10+TE của Kobeta ngoài ba chất chính còn có vi lượng đồng, mangan, kẽm, sắt ở mức 100 ppm mỗi loại. Công dụng ghi trên trang sản phẩm là kích thích đâm chồi, ra đọt mạnh, giúp lá xanh dày và hỗ trợ cây phục hồi sau thu hoạch. Có hai quy cách: xô 6 kg cho vườn nhỏ, cây cảnh và bao 20 kg cho vườn cây ăn trái, cây công nghiệp.

Phân 30-10-10 dùng khi nào là đúng lúc?

Có 3 thời điểm nên bón phân 30-10-10: sau thu hoạch khi cây cần phục hồi cành lá, giai đoạn cây con và cây kiến thiết cơ bản, và với sầu riêng là giai đoạn mắt cua cần kéo cơi đọt. Điểm chung là cây không mang bông, không nuôi trái non, nên đạm cao đi thẳng vào chồi và lá.

Sau thu hoạch, cây cần phục hồi cành lá

Sau một vụ mang trái, bộ tán yếu đi, đạm cao lúc này giúp cây bung cành mới cho vụ sau. Theo tài liệu Kỹ thuật sản xuất cà phê vối bền vững và tái canh cà phê vối của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018, mỗi tấn cà phê nhân lấy đi khỏi vườn 34,5 đến 40 kg N, năng suất càng cao thì lượng đạm cần bù càng lớn.

Tuy nhiên, cũng theo tài liệu này, đạm cả năm cho cà phê chia theo tỷ lệ 10%, 30%, 30%, 30% cho bốn đợt bón, đợt cùng lần tưới mùa khô chỉ chiếm 10%. Nghĩa là không dồn đạm ngay sau khi hái, mà dùng NPK đạm cao ở đợt đầu mùa mưa khi cây ra cành lá mạnh. Lịch từng đợt anh chị xem ở bài bón phân cho cà phê sau thu hoạch phục hồi cây theo 4 bước.

Sầu riêng giai đoạn mắt cua và kéo cơi đọt

Với sầu riêng, thời điểm dùng NPK đạm cao rõ nhất là khi mắt cua vừa hình thành. Tài liệu kỹ thuật nội bộ Kobeta về bón phân sầu riêng giai đoạn đậu hoa nuôi trái ghi: giai đoạn mắt cua là giai đoạn sinh trưởng dinh dưỡng, chọn NPK đạm cao với các tỷ lệ nhà vườn hay dùng như 20-10-10 hoặc 20-20-15, kèm phân hữu cơ. Lượng bón cho cây 8 đến 10 năm tuổi là 0,5 đến 1 kg NPK cộng 2 đến 3 kg hữu cơ mỗi gốc, tùy sức cây mà điều chỉnh.

Cũng theo tài liệu này, sau khi mắt cua hình thành 7 đến 10 ngày, nhà vườn kéo đọt bằng sản phẩm phun qua lá có đạm cao kết hợp GA3 và amino acid, để cơi đọt già đúng lúc bông nở, giảm cạnh tranh dinh dưỡng. Vì phân 30-10-10 có đạm cao hơn công thức 20-10-10 trong tài liệu, bà con quy đổi liều theo hàm lượng đạm trên bao và bắt đầu từ mức thấp. Ba mốc phun lá của giai đoạn này có ở bài chọn phân bón lá cho sầu riêng ra hoa đồng loạt theo 3 mốc, cách nhận biết cơi đọt đạt chuẩn có ở bài thời gian 1 cơi đọt sầu riêng.

Cây con, cây kiến thiết cơ bản và rau ăn lá

Cây con, cây kiến thiết cơ bản chưa cho trái và rau ăn lá đều đang ở pha lớn thân lá, nên đạm cao phù hợp trong phần lớn thời gian. Bà con bón theo liều trên nhãn, chia nhiều lần nhỏ vì rễ cây con còn yếu. Cách ghép công thức NPK theo từng pha có ở bài chọn phân NPK theo giai đoạn sinh trưởng.

Lúc nào không nên bón phân 30-10-10?

Có 3 lúc cần tránh bón phân 30-10-10: khi cây đang làm bông và vừa đậu trái non, khi đất ướt sũng sau mưa dầm, và khi cây đã dư đạm. Ở cả ba tình huống, đạm cao làm cây ra đọt sai lúc, mất phân hoặc mất cân đối dinh dưỡng.

Khi cây đang làm bông và vừa đậu trái non. Tài liệu kỹ thuật sầu riêng ghi ở giai đoạn trước xổ nhụy 15 ngày và sau xổ nhụy 15 ngày, nhà vườn chọn NPK kali cao như 15-5-25, 15-5-20, 12-11-18, 16-9-20 để chặn đọt, và không tác động vào bộ rễ ở giai đoạn trái non để giảm rụng trái. Đạm cao lúc này làm cây bung cơi đọt mới giành dinh dưỡng với bông và trái non, nên từ khi làm bông đến khi trái qua đợt rụng sinh lý, bà con tạm cất phân 30-10-10.

Khi đất ướt sũng, mưa dầm kéo dài. Đạm tan nhanh, gặp đất úng nước thì trôi theo dòng chảy, rễ tơ thiếu oxy cũng không hút được. Nhà vườn chờ đất ráo, hoặc bón theo cách dành cho đất ướt trong bài chăm sóc sầu riêng con mùa mưa.

Khi cây đã dư đạm. Dấu hiệu là lá xanh đậm, to và mềm, đọt ra liên tục nhưng ít bông. Theo tài liệu của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018, bón đạm quá cao làm cây cà phê không hút được kali, đất bị chua và thối đầu rễ tơ. Trường hợp này ngưng đạm, bổ sung kali và vi lượng để cân lại; các dấu hiệu mất cân đối khác có ở bài cà phê rụng quả non do thiếu dinh dưỡng gì.

Bón phân 30-10-10 bao nhiêu và bón cách nào cho đúng?

Bón phân 30-10-10 đúng cách gồm 3 việc: lấy liều theo nhãn và tài liệu của từng cây, bón rãnh quanh mép tán rồi lấp đất, và chia 1 đến 2 lần cách nhau 7 đến 10 ngày kèm phân hữu cơ. Làm đủ ba việc, cây ra cơi đọt đều mà không sốc phân.

Trước hết là liều. Bảng dưới đây tổng hợp liều bón gốc theo nhóm cây ghi trên trang sản phẩm Beta Win NPK 30-10-10+TE.

Mức cây ăn quả trên bảng là mức chung cho nhiều loại cây. Với sầu riêng kinh doanh 8 đến 10 năm tuổi ở giai đoạn mắt cua, tài liệu kỹ thuật ghi 0,5 đến 1 kg NPK đạm cao công thức 20-10-10 hoặc 20-20-15 mỗi gốc, nên khi thay bằng 30-10-10 bà con quy đổi theo hàm lượng đạm và theo dõi cơi đọt để chỉnh liều lần sau.

Tiếp theo là cách bón. Tài liệu cà phê của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia hướng dẫn bón phân vô cơ theo rãnh quanh mép tán, rãnh rộng 15 đến 20 cm, sâu 5 đến 10 cm, rải phân rồi lấp đất để giảm mất đạm do bay hơi và rửa trôi. Với cây ăn trái, nhà vườn cũng đào rãnh nông theo hình chiếu tán, không bón sát gốc.

Cuối cùng là chia lần và kết hợp hữu cơ. Tài liệu sầu riêng ghi NPK có thể chia 1 đến 2 lần bón cách nhau 7 đến 10 ngày, kèm 1 đến 2 kg hữu cơ mỗi gốc để giữ đạm trong đất lâu hơn. Sau khi bón, tưới đủ ẩm để phân tan, không tưới đẫm đến mức nước chảy tràn.

Nên chọn phân 30-10-10 có vi lượng hay phân đạm đơn?

Phân 30-10-10 có vi lượng hơn phân đạm đơn về độ cân đối, vì cây ra đọt còn cần lân cho rễ, kali cho lá cứng và vi lượng cho màu lá; đạm đơn như urê tốt hơn về giá mỗi đơn vị đạm, hợp khi bà con tự phối trộn và tự bù lân, kali, vi lượng.

Với vườn cây ăn trái và cây công nghiệp, Kobeta có Beta Win NPK 30-10-10+TE bao 20 kg, còn vườn nhỏ, cây kiểng và rau nhà thì xô 6 kg tiện cất giữ hơn. Cả hai cùng công thức, cất nơi khô ráo, thoáng mát, tránh nắng trực tiếp và xa tầm tay trẻ em như ghi trên nhãn.

Câu hỏi thường gặp về phân 30-10-10

Phân 30-10-10 có phun qua lá được không? Beta Win NPK 30-10-10+TE được hướng dẫn bón gốc theo trang sản phẩm. Khi cần kéo đọt qua lá, tài liệu sầu riêng khuyên dùng phân bón lá có đạm cao kết hợp GA3 và amino acid, phun theo nhãn của sản phẩm đó.

Bón phân 30-10-10 bao lâu thì cây ra đọt? Không có mốc chung, vì tốc độ ra đọt phụ thuộc sức cây, độ ẩm đất và mùa vụ. Cơi nhú đều thì giữ liều, cơi yếu thì thêm hữu cơ và phun lá thay vì tăng đạm gốc.

Có bón phân 30-10-10 cho sầu riêng đang nuôi trái không? Giai đoạn trái non 15 ngày sau xổ nhụy thì không, tài liệu chỉ dùng kali cao để chặn đọt. Đến giai đoạn trái 50 ngày, tài liệu cho phép chọn 20-10-10, 20-20-15 hoặc 15-15-15 tùy sức cây và số trái, nên đạm cao chỉ dùng khi cây yếu, cơi lá mỏng.

Bà con đang phân vân bón phân 30-10-10 cho vườn mình ở thời điểm nào, liều bao nhiêu theo tuổi cây, cứ gọi kỹ sư Kobeta qua hotline 0823497979 để được tư vấn theo đúng giai đoạn cây đang đi.