Tóm tắt nhanh
- Đất cà phê nên giữ quanh pH 5–5,5
- Sau thu lấy mẫu đo, có kết quả mới tính lượng vôi
- Rải vôi khi đất ẩm, tách khỏi đợt bón đạm
Nhiều vườn cà phê bón phân đủ lượng mà cây vẫn còi, lá nhạt, rễ tơ ít. Một nguyên nhân hay bị bỏ qua là đất đã chua quá mức phù hợp. Khi đó phân bón vào bị giữ lại trong đất hoặc bị cạnh tranh, cây không lấy được bao nhiêu. Bài này giúp anh chị nắm ngưỡng pH cho cà phê, cách lấy mẫu đo và cách bón vôi cho vườn đang cho trái.
Dấu hiệu đất cà phê đang chua

- Bón kali đủ mà lá già vẫn cháy mép, quả nhỏ.
- Rễ tơ ngắn, thưa, đầu rễ thâm dù đất không úng.
- Cây phản ứng chậm với phân bón, lá xanh nhạt kéo dài.
- Vườn bón phân đạm nhiều năm liền, ít bón hữu cơ, chưa từng bón vôi.
Các dấu hiệu này cũng có thể do nguyên nhân khác, nên đo pH là cách chắc chắn nhất để biết. Nếu đào lên thấy rễ thâm đen, có u sưng thì không còn là chuyện độ chua, anh chị nên liên hệ kỹ thuật để được xem vườn.
Vì sao pH quan trọng với cà phê
pH quyết định phân bón trong đất có ở dạng rễ hút được hay không. Tài liệu kỹ thuật xếp khoảng pH 5–5,5 là phù hợp cho đất trồng cà phê. Đất chua hơn mức này thì nhôm di động trong đất tăng, cây hút kali kém đi và đầu rễ tơ dễ bị hỏng.
Rễ cà phê vối tập trung ở tầng 0–30 cm, cũng là lớp nhận nhiều phân bón nhất. Bón phân đạm liên tục nhiều năm chính là thủ phạm thường gặp làm lớp đất này chua dần.
Phiếu phân tích đất thường ghi chỉ số pHKCl. Với đất tái canh, tài liệu chấp nhận pHKCl từ 4,0 đến 6,0; với vườn định trồng xen cây ăn quả, mức chấp nhận là 3,7–6,0. Đất thấp hơn các mức này thì cần cải tạo trước rồi mới tính chuyện đầu tư thêm.
Cách đo và cải tạo pH đất

Bước 1 — Lấy mẫu đất ngay sau thu
Sau thu hoạch, trước đợt bón phân đầu năm đi kèm lần tưới thứ hai, là lúc thuận tiện để lấy mẫu. Lấy ở tầng 0–30 cm, trong vùng hình chiếu tán, tránh chỗ vừa rải phân. Mỗi lô lấy nhiều điểm theo đường chéo rồi trộn đều thành một mẫu đại diện. Gửi mẫu phân tích để biết luôn cả hàm lượng hữu cơ. Nếu chỉ đo nhanh tại vườn bằng bút đo hoặc giấy thử, nên đo nhiều điểm và lấy kết quả trung bình.
Bước 2 — Đọc kết quả
- pH quanh 5–5,5: giữ nguyên, tập trung bón cân đối và bổ sung hữu cơ.
- Chua hơn mức phù hợp: cần bón vôi và giảm nguyên nhân gây chua.
- Hữu cơ dưới 2,5%: cải tạo song song bằng phân chuồng hoai để đất giữ phân tốt hơn.
Bước 3 — Bón vôi đúng cách
Lượng vôi nên tính theo kết quả phân tích, nhờ kỹ thuật tính riêng cho từng lô. Để tham khảo, tài liệu dùng 1.000 kg vôi bột mỗi ha khi cày cải tạo đất trước tái canh, và 0,3–0,5 kg vôi trộn vào mỗi hố trồng mới. Với vườn đang có cây:
- Rải vôi đều trên mặt bồn và vùng tán, chừa gốc, xới nhẹ cho vôi lẫn vào lớp đất mặt, không cuốc sâu.
- Rải khi đất có ẩm, sau một đợt tưới hoặc lúc đầu mùa mưa, để vôi phản ứng với đất.
- Không trộn hay rải vôi cùng lúc với phân đạm; tách hai việc ra cách nhau một thời gian.
- Chia lượng vôi ra nhiều lần thay vì rải dồn một đợt.
Giữ pH ổn định lâu dài
- Bón phân đạm vừa đủ theo năng suất, không bón dư.
- Bổ sung hữu cơ đều đặn: phân chuồng, vỏ cà phê ủ hoai, cây phân xanh. Khi ủ vỏ cà phê, rắc thêm vôi giữa các lớp vỏ.
- Phun phân bón lá trong mùa mưa để bớt một phần phân hóa học bón vào đất, giảm tốc độ đất bị chua.
- Đo lại pH định kỳ để điều chỉnh, không bón vôi theo thói quen.
Lỗi hay gặp khi cải tạo đất chua
- Năm nào cũng rải nhiều vôi theo cảm tính: đất có thể bị đẩy quá mức phù hợp.
- Rải vôi xong bón đạm ngay: phân đạm mất bớt hiệu lực.
- Rải vôi lên mặt đất khô rồi để đó: vôi nằm trên mặt, tác dụng kém.
- Bón vôi mà vẫn bón dư đạm: vài năm sau đất lại chua như cũ.
- Thấy cây vàng là nghĩ ngay tới pH: bộ rễ có vấn đề thì phải liên hệ kỹ thuật kiểm tra, bón vôi không giải quyết được.
Kết lại
Đất cà phê nên giữ quanh pH 5–5,5. Sau thu lấy mẫu đo, có kết quả mới tính lượng vôi, rải khi đất ẩm, tách khỏi đợt bón đạm. Muốn pH bền thì bón đạm vừa đủ và bổ sung hữu cơ đều đặn mỗi năm.




Viết bình luận