Tóm tắt nhanh
- Phun sạch sâu cũng quét luôn ong ký sinh
- Ong đẻ trứng vào sâu, rệp rồi ăn từ bên trong
- Thăm vườn, trồng hoa, bón cân đối để giữ ong
Nhiều anh chị thấy sâu, rệp là phun ngay, phun xong vài tuần sâu lại bùng lên dày hơn. Một lý do hay bị bỏ qua là lớp thiên địch trong vườn đã bị quét sạch cùng lúc với sâu, trong đó có ong ký sinh. Đây là những con ong rất nhỏ, không đốt người, nhưng âm thầm kìm mật số sâu hại trên hầu hết các loại cây, từ lúa, rau màu đến cà phê, hồ tiêu, sầu riêng và cây ăn trái.
Ong ký sinh là gì, làm việc thế nào

Ong ký sinh không ăn sâu như bọ rùa hay nhện. Ong cái tìm trứng sâu, sâu non hoặc con rệp rồi chích đẻ trứng vào bên trong. Trứng ong nở thành ấu trùng, sống và ăn dần con sâu từ bên trong. Con sâu bị ký sinh yếu đi, ngừng phát triển, cuối cùng chết. Ong con hóa nhộng ngay trong xác hoặc bên cạnh xác sâu, sau đó chui ra và tiếp tục đi tìm con mồi mới.
Vòng đời ong thường ngắn, khoảng một đến vài tuần tùy loài và nhiệt độ, nên ong sinh sản nhanh và có thể bám sát theo các lứa sâu trong vườn.
Một số nhóm ong ký sinh thường gặp

- Ong ký sinh trứng (ong mắt đỏ): rất nhỏ, mắt màu đỏ. Chúng đẻ vào trứng sâu đục thân, sâu cuốn lá, sâu ăn lá. Trứng bị ký sinh chuyển sang màu sẫm đen thay vì nở ra sâu non.
- Ong kén trắng: ký sinh sâu non của nhiều loại sâu ăn lá. Dấu hiệu dễ thấy là một chùm kén trắng nhỏ như hạt gạo bám trên lưng hoặc cạnh xác sâu.
- Ong ký sinh rệp: đẻ trứng vào rệp muội. Rệp bị ký sinh phồng tròn, cứng, màu nâu vàng hoặc xám bạc, gọi là "xác rệp mummy". Có khi thấy lỗ tròn nhỏ trên lưng, đó là chỗ ong con đã chui ra.
- Ong ký sinh rệp sáp, rệp vảy: gặp trên cà phê, hồ tiêu, mãng cầu, sầu riêng. Rệp bị ký sinh thường đổi màu, khô lại và có lỗ thủng nhỏ.
Cách nhận biết vườn đang có ong ký sinh

Anh chị đi thăm vườn vào buổi sáng, lật mặt dưới lá và soi kỹ đọt non, chùm trái:
- Thấy nhiều con rệp phồng tròn, màu nâu vàng nằm lẫn trong đám rệp sống.
- Thấy chùm kén trắng li ti cạnh xác sâu non.
- Ổ trứng sâu chuyển màu đen sẫm, không nở.
- Thấy những con ong nhỏ xíu bay lượn, đậu trên lá có rệp hoặc trên hoa.
Nếu tỷ lệ rệp, sâu bị ký sinh đã cao thì nhiều khi mật số sâu sẽ tự giảm sau một hai tuần, anh chị có thể theo dõi thêm thay vì phun ngay.
Giữ ong ký sinh ở lại trong vườn
Ong ký sinh rất nhạy với thuốc hóa học, phun một lần có thể làm giảm mạnh quần thể ong. Muốn ong làm việc lâu dài, anh chị nên:
- Thăm vườn trước khi phun: chỉ xử lý khi sâu bệnh vượt ngưỡng gây hại, chỉ phun đúng chỗ bị nặng, không phun cả vườn theo lịch.
- Trồng hoa, giữ cỏ có kiểm soát: ong trưởng thành cần mật hoa để sống và đẻ trứng. Các hàng hoa nhỏ quanh bờ, cỏ lá tự nhiên được cắt thấp giữa hàng là nơi ong trú và kiếm ăn.
- Không đốt sạch tàn dư một lượt: một phần kén ong nằm trong lá khô, xác sâu; dọn vườn nên làm từng khu.
- Hạn chế bón thừa đạm: cây ra nhiều lá non mềm dễ thu hút rệp và sâu ăn lá. Bón cân đối đạm, lân, kali, bổ sung trung vi lượng giúp cây khỏe, bộ rễ tốt thì cây chống chịu tốt hơn, ít bị sâu rệp bùng phát.
- Kết hợp biện pháp canh tác: tỉa cành thông thoáng, bao trái, đặt bẫy đèn, bẫy dính, bẫy pheromone để giảm mật số sâu mà không ảnh hưởng nhiều đến ong.
Khi nào vẫn cần dùng thuốc
Ong ký sinh giúp kìm mật số sâu chứ không làm sạch vườn. Khi sâu, rệp lên quá nhanh, cây non hay đợt bông trái đang bị gây hại nặng mà tỷ lệ ký sinh còn thấp, anh chị nên báo cán bộ bảo vệ thực vật hoặc trạm trồng trọt địa phương để được xem tận vườn. Nếu cần dùng thuốc, dùng thuốc đã đăng ký cho đối tượng này, theo hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật, ưu tiên loại ít ảnh hưởng đến thiên địch và phun cục bộ đúng chỗ bị nặng.
Kết lại
Ong ký sinh nhỏ đến mức ít ai để ý, nhưng là "lực lượng" làm việc thường xuyên trong vườn. Nhận ra xác rệp phồng nâu, chùm kén trắng hay ổ trứng sâu hóa đen là biết vườn đang có ong. Giữ ong bằng cách thăm vườn trước khi phun, trồng hoa, giữ cỏ hợp lý và bón phân cân đối để cây khỏe từ gốc. Mức độ có ong và loài ong còn tùy vùng, tùy cây trồng, nên anh chị cứ quan sát và ghi lại mỗi lần thăm vườn để biết vườn mình cân bằng tới đâu.
Anh chị có thể nhắn page Kobeta kể tình trạng vườn hiện tại, cây đang ở giai đoạn nào, để được tư vấn chăm cây đúng giai đoạn.




Viết bình luận