NPK dạng nước là phân NPK đã ở thể lỏng hoặc gel đặc, đóng chai, rót ra pha thẳng vào bình. NPK bột tan hoàn toàn là hạt mịn, bỏ vào nước tan hết, không để lại cặn dưới đáy phuy. Quy về cùng một phuy 200 lít, loại bột tan thường pha 200 đến 600 g, còn loại dạng nước phải rót từ 0,4 đến 1 lít tuỳ nhãn.
Chỗ dễ tính nhầm nhất khi mua dạng nước nằm ngay ở con số in trên chai. Có nhãn ghi hàm lượng theo khối lượng, có nhãn ghi theo thể tích, và hai con số đó không bằng nhau. Cùng một chai, phần trăm theo thể tích luôn nhìn to hơn phần trăm theo khối lượng.
Về việc dùng thì tách khá rõ. Tưới gốc diện rộng, chạy nhỏ giọt, phun cả vườn thì bột tan lợi hơn vì bà con không phải trả tiền chở nước. Dạng nước và gel hợp lúc cần bổ sung nhanh một chất qua lá, vườn nhỏ, hoặc pha ít mà không muốn cân đong.
Phần nền về nhóm phân này bà con xem thêm ở bài phân bón hoà tan chọn loại nào và pha bao nhiêu gam mỗi lít. Sau đây là phần phân biệt hai dạng.
NPK dạng nước là gì và khác NPK bột tan chỗ nào?
NPK dạng nước là phân hỗn hợp chứa đạm, lân, kali ở thể lỏng hoặc gel, đóng chai từ vài trăm mililit tới vài lít, dùng được ngay mà không phải khuấy tan. NPK bột tan hoàn toàn cũng là phân hỗn hợp nhưng ở thể rắn, hạt mịn, tan sạch trong nước.
Ba khác biệt sau đây quyết định nên mua loại nào. Thứ nhất là phần nước bà con phải trả tiền. Một chai dạng nước thường chỉ có một phần là chất dinh dưỡng, phần còn lại là nước và chất mang. Bột tan thì gần như toàn bộ khối lượng là muối dinh dưỡng. Vì vậy tính trên mỗi kilogam chất thật, dạng nước gần như luôn đắt hơn, và càng đắt thêm ở khâu vận chuyển vì nước rất nặng.
Thứ hai là số công thức chọn được. Bột tan có nhiều tỷ lệ theo giai đoạn cây, từ đạm cao tới lân cao tới kali cao. Dạng nước phần lớn là đơn chất hoặc một hai công thức cố định, khó bám theo quy trình.
Thứ ba là cách cất giữ. Bột tan mở bao dùng dần được, miễn buộc kín tránh ẩm. Dạng nước mở nắp rồi nên dùng sớm và tránh nắng nóng.
Bà con nào đang phân vân giữa phân hạt bón gốc và loại tan hoàn toàn thì bài NPK 30-10-10 bao 25kg là phân hạt hay loại tan hoàn toàn tưới gốc nói kỹ chỗ đó.
Vì sao con số trên chai NPK dạng nước hay nhìn to hơn thực tế?
Vì nhãn phân lỏng có thể ghi hàm lượng theo hai cách: theo khối lượng, tức phần trăm so với cân nặng của chai, và theo thể tích, tức phần trăm so với một lít dung dịch. Chai nào nặng hơn một kilogam mỗi lít thì con số theo thể tích sẽ lớn hơn con số theo khối lượng.
Để bà con thấy rõ, lấy ngay một chai đang bán làm ví dụ. Nhãn Beta Gel K60 ghi K2O 38% theo khối lượng và 60% theo thể tích, tỷ trọng 1,58. Nghĩa là một lít dung dịch nặng 1,58 kg, và 38% của 1,58 kg thì ra gần 0,6 kg, tức 60% tính trên một lít. Hai con số đều đúng, chỉ khác gốc quy chiếu.
Từ đó ra một thói quen nên tập: trước khi so giá hai chai với nhau, xem hai chai có ghi cùng một kiểu phần trăm không. Nếu một chai ghi theo khối lượng còn chai kia ghi theo thể tích thì so thẳng là so nhầm. Nhãn nào ghi cả hai con số cùng tỷ trọng là nhãn dễ kiểm nhất.
Cách so cho công bằng khá gọn: lấy giá chia cho dung tích ra giá mỗi lít, nhân với tỷ trọng ra giá mỗi kilogam dung dịch, rồi chia cho phần trăm theo khối lượng để ra giá mỗi kilogam chất thật. Làm đúng ba phép này thì hai chai khác dạng vẫn đặt cạnh nhau được.
Pha bao nhiêu NPK cho một phuy 200 lít?
Phuy 200 lít là đơn vị nhà vườn hay dùng, nên quy hết về đó cho dễ nhớ: NPK bột tan 20-20-20 pha 200 đến 600 g, kali dạng gel rót khoảng 0,4 lít, lân 2 chiều dạng nước rót 0,5 đến 1 lít. Các con số này đều lấy từ liều ghi trên nhãn rồi chia theo dung tích.
Bột tan pha theo gam mỗi lít
Nhãn Beta Win NPK 20-20-20+TE ghi pha 1 đến 3 g cho mỗi lít nước khi phun qua lá, các lần phun cách nhau 5 đến 7 ngày, và dùng được cho cả tưới nhỏ giọt lẫn tưới gốc. Nhân lên cho phuy 200 lít thì ra 200 đến 600 g, tức khoảng một phần ba ký tới sáu lạng cho mỗi phuy.
Bà con mới dùng nên bắt đầu ở mức thấp của khoảng liều, phun thử một vạt rồi mới làm cả vườn. Cây đang yếu, trời nắng gắt, lá non nhiều thì giữ mức thấp.
Dạng nước và gel pha theo tỷ lệ với lượng nước
Nhãn Beta Gel K60 ghi 2 lít cho 1.000 lít nước, tính cho một hecta một vụ, chia làm hai lần. Chia theo dung tích thì một phuy 200 lít ứng với khoảng 0,4 lít. Nhãn Beta Fosika Pro ghi 20 đến 40 ml cho mỗi bình 8 lít với cây ăn trái và cây công nghiệp, mà một phuy 200 lít bằng 25 bình, nên ra 0,5 đến 1 lít mỗi phuy.
Xin lưu ý đây là phép chia theo dung tích, không phải liều mới. Vào vườn bà con vẫn đọc lại nhãn của đúng chai mình cầm, vì mỗi nhãn một khác và còn tuỳ loại cây.
Vườn nhà mình nên chọn NPK dạng nước hay bột tan?
Chọn theo việc mình làm chứ không theo dạng nào nghe tiện hơn: tưới gốc và nhỏ giọt diện rộng thì bột tan hợp hơn về chi phí, còn phun lá bổ sung nhanh một chất thì dạng nước và gel tiện hơn. Nhiều vườn dùng cả hai, mỗi dạng một việc. Sau đây là hai tình huống hay gặp nhất.
Tưới gốc, nhỏ giọt, làm diện rộng
Đây là lúc bột tan có lợi rõ nhất. Bà con mua một bao là có sẵn nhiều phuy, không phải chở nước, và chọn được đúng tỷ lệ NPK cho từng mốc của cây. Tài liệu kỹ thuật nội bộ về bón phân cho sầu riêng giai đoạn đậu hoa nuôi trái cũng viết theo tỷ lệ chứ không theo tên nhãn: mắt cua dùng dòng đạm cao, búp 20 ngày dùng tỷ lệ cân bằng như 15-15-15 hoặc 16-16-16, trước xổ nhụy 15 ngày và trái 70 ngày chuyển sang dòng kali cao, còn lúc hạn chế rụng trái non thì phun qua lá theo tỷ lệ 1:2:1 tức 15-30-15, hai lần cách nhau 10 đến 15 ngày. Bám được các mốc đó thì phải có nhiều công thức để chọn, và đó là chỗ bột tan mạnh hơn.
Trong nhóm này, Beta Win NPK 20-20-20+TE bao 20kg là công thức cân bằng dùng được nhiều mốc, nhãn ghi rõ pha 1 đến 3 g mỗi lít và dùng được cho nhỏ giọt, phun lá hay tưới gốc.
Cần đạm cao hay lân cao cho từng mốc thì đổi công thức trong cùng dòng. Bà con xem thêm bài chọn phân NPK theo giai đoạn sinh trưởng để ghép tỷ lệ với mốc cây của vườn mình.
Phun lá, bổ sung nhanh một chất
Khi cây đang thiếu rõ một chất và cần vào nhanh qua lá thì dạng nước và gel tiện hơn thật: rót là xong, không sợ tan không hết, không lắng đáy bình. Với mốc cần kali, Beta Gel K60 chai 555gr là dạng gel đậm đặc, nhãn ghi K2O 38% theo khối lượng và 60% theo thể tích. Với mốc cần lân và kali cùng lúc, Beta Fosika Pro chai 1L ghi P2O5 30% và K2O 20%.
Ngoài đạm lân kali, lá còn cần nhóm trung vi lượng đi kèm mới hấp thu tốt. Phần đó bà con xem ở bài phân vi lượng nên chọn đơn chất hay hỗn hợp.
NPK dạng nước có thay được phân bón gốc không?
Không thay được hoàn toàn. NPK dạng nước dùng qua lá hoặc qua nước tưới chỉ bổ sung thêm cho cây trong thời gian ngắn, còn lượng dinh dưỡng chính cả vụ vẫn phải vào từ gốc, cộng với phân hữu cơ để giữ đất. Coi dạng nước là phần thêm chứ không phải phần nền.
Vì sao phần nền vẫn nằm ở gốc
Lá chỉ nhận được lượng nhỏ mỗi lần phun, trong khi một gốc cây ăn trái lớn cần hàng kilogam phân mỗi vụ. Tài liệu bón phân cho sầu riêng nêu mức 0,5 đến 1 kg NPK mỗi gốc cho cây 8 đến 10 năm tuổi ở một số mốc, kèm 1 đến 3 kg hữu cơ. Lượng đó không thể đưa hết qua lá.
Khi nào dạng nước phát huy đúng nhất
Lúc cây cần một chất gấp trong vài ngày, lúc bộ rễ đang yếu nên bón gốc chưa ăn, hoặc lúc trời mưa dầm khó bón gốc. Đó là những lúc đưa qua lá nhanh hơn đưa qua đất.
Câu hỏi thường gặp về NPK dạng nước
NPK dạng nước pha chung với thuốc được không? Việc pha chung tuỳ từng sản phẩm, phải đọc nhãn của cả hai thứ trước khi trộn. Kobeta chỉ kinh doanh phân bón, không kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, nên phần pha chung với thuốc bà con hỏi nơi bán thuốc đó.
Chai 1 lít NPK dạng nước bằng bao nhiêu ký bột tan? Không quy đổi thẳng được, vì còn tuỳ phần trăm dinh dưỡng và tỷ trọng của từng chai. Cách đúng là tính ra số kilogam chất thật của mỗi bên rồi mới so.
Pha đặc hơn nhãn cho cây hấp thu nhanh có được không? Không nên. Pha đặc quá dễ gây cháy lá, nhất là khi phun lúc trời nắng gắt hoặc trên lá non. Giữ đúng khoảng liều trên nhãn và phun lúc sáng sớm hay chiều mát.
Còn phân vân giữa dạng nước và bột tan cho đúng mốc cây của vườn mình, bà con gọi 0823 497 979, đọc giúp tuổi cây và giai đoạn đang làm, bên tôi tính giùm lượng pha cho mỗi phuy và gợi ý quy cách hợp với diện tích vườn.
Viết bình luận