Tóm tắt nhanh
- Nhân chắc hay lép quyết định qua ba quãng
- Quả lớn đầu mùa mưa cần đủ nước, đạm, kali
- Giữ bộ lá và đủ kali để nhân tích chất khô
Phải đến lúc xay mới thấy nhân nhỏ, nhân lép thì vụ đó đã muộn. Nguyên nhân nằm từ nhiều tháng trước, ở những quãng cây thiếu nước hoặc thiếu dinh dưỡng mà nhà vườn không để ý. Bài này chỉ ra từng giai đoạn quyết định độ chắc của nhân, và ở mỗi giai đoạn cây hay thiếu gì, để vụ đang nuôi quả kịp chỉnh.
Dấu hiệu nhận biết nhân lép, nhân nhỏ
- Nhân nhỏ: hạt vẫn đủ hình nhưng cỡ bé, lọt sàng nhiều. Thường do quả không lớn đủ trong giai đoạn quả phình to.
- Nhân lép, nhẹ, xốp: hạt mỏng, cầm nhẹ tay, có quả chỉ một bên có hạt. Liên quan tới giai đoạn tích chất khô, có khi từ lúc thụ phấn.
- Quả chín màu không tươi, ngả vàng đỏ nâu, khô và không mọng nước: dấu hiệu hay gặp khi cây thiếu kali, đi kèm nhân nhỏ.
- Quả có lỗ đục, mất một hoặc cả hai nhân: đây là do mọt đục quả, không phải dinh dưỡng. Thấy nhiều quả như vậy, anh chị liên hệ kỹ thuật để đánh giá mức độ trong vườn.
Ba giai đoạn quyết định nhân chắc hay lép

Lúc hoa nở và thụ phấn
Hoa cà phê vối không tự thụ được, cần phấn của cây bên cạnh. Nắng nóng lúc nở hoa làm hạt phấn chết hoặc yếu, quá trình thụ tinh rối loạn, nhiều hạt không hình thành được. Thiếu nước lúc trổ hoa cũng khiến hoa không thụ phấn. Phần này đã qua khi vào mùa mưa, anh chị ghi lại để chăm tưới hoa vụ sau.
Quả lớn nhanh đầu mùa mưa
Sau đậu, quả cà phê vối có một thời kỳ nghỉ, hầu như không tăng kích thước suốt 3–4 tháng. Khi mùa mưa tới, quả lớn rất nhanh và đây là lúc quyết định quả to hay nhỏ. Hai thứ hay thiếu: nước, khi mưa đến muộn hoặc có đợt hạn chen giữa; và đạm cùng kali, khi đợt bón đầu mùa mưa bị trễ. Những năm mùa khô kéo dài, kích cỡ hạt giảm rõ.
Nhân tích chất khô
Từ khoảng tháng 8–9, quả đã gần đủ cỡ, bên trong nhân bắt đầu chắc lại. Lúc này kali rất quan trọng: kali giúp tăng trọng lượng nhân, giảm rụng quả. Cây cũng cần đủ lá, vì lá là nơi làm ra chất khô gửi về hạt. Cây rụng lá giữa mùa mưa, do úng, do kiệt sức hay do rỉ sắt, thì nhân khó chắc. Nhiệt độ quá cao làm cây quang hợp kém, quả chín vội, nhân xốp và nhẹ.
Cách làm để nhân chắc, đều

- Bón đầu mùa mưa đúng lúc: khi đất đã đủ ẩm là bón, không để trễ khiến quả lớn trong lúc cây đói.
- Tưới bổ sung trong mùa mưa nếu cần: gặp đợt nắng dài, lá rũ giữa trưa, đất tầng 0–30 cm khô thì tưới, đừng nghĩ mùa mưa là khỏi lo nước.
- Tăng kali theo các đợt giữa và cuối mùa mưa: cây có dấu hiệu thiếu thì bổ sung thêm phân kali cao hòa tan qua gốc hoặc qua lá, pha theo nhãn.
- Phun qua lá 2–3 lần trong mùa mưa: tài liệu kỹ thuật ghi nhận phân bón lá giúp cải thiện kích cỡ nhân, nên dùng sau đợt mưa dầm hoặc khi có hạn tạm thời. Có thể dùng phân bón lá trung vi lượng, phun lúc trời mát.
- Giữ bộ lá: thấy mặt dưới lá có chấm vàng cam như bột, hoặc lá rụng bất thường, nên liên hệ kỹ thuật để được xem vườn sớm.
- Mưa dứt sớm với giống chín muộn: có thể tưới sớm để nhân phát triển thuận lợi; đợt tưới này nhằm nuôi nhân, không phải để cây ra hoa.
Lỗi hay gặp
- Dồn đạm, kali ít: lá xanh mướt nhưng nhân nhỏ.
- Coi mùa mưa là không cần tưới: một đợt hạn hai, ba tuần đúng lúc quả lớn đủ làm hạt nhỏ đi.
- Để dành kali tới sát ngày hái: nhân đã gần xong, bón muộn không kịp.
- Thấy lá rụng mà không tìm nguyên nhân: mất lá là mất nguồn chất khô cho nhân.
- Hái xanh rồi đổ cho phân bón: quả xanh hái đầu vụ cho hạt khô nhẹ hơn quả chín tới khoảng 22%.
Kết lại
Nhân chắc hay lép được quyết định qua ba quãng: lúc thụ phấn, lúc quả lớn đầu mùa mưa và lúc nhân tích chất khô. Hai quãng sau rơi đúng vào mùa mưa, nên đủ nước, đủ kali và giữ được bộ lá là ba việc chính anh chị cần làm ngay bây giờ.
Giai đoạn này nhà vườn Kobeta hay dùng 9-5-47 và Beta Combi — dùng theo hướng dẫn trên nhãn: Phân Bón Beta Win NPK 9-5-47 Kali Cao - Xô 5kg · Phân Bón Lá Trung Vi Lượng - Beta Combi Nhập Khẩu Châu Âu - Túi 1kg




Viết bình luận