Tóm tắt nhanh
- Vỏ thâm ướt, rỉ nhựa nâu đỏ là dấu hiệu đầu tiên
- Cạo nhẹ vỏ: mô bệnh nâu, mô lành trắng ngà
- Cạo sạch, lau dao bằng cồn, giữ gốc khô thoáng
Xì mủ thân là nỗi lo lớn của nhiều vườn sầu riêng, nhất là vào mùa mưa. Lúc mới chớm, bệnh chỉ là một vệt nhỏ trên vỏ nên rất dễ bị bỏ qua. Khi lá bắt đầu vàng, cành bắt đầu khô thì vết bệnh thường đã lan rộng bên trong. Bài này giúp anh/chị nhìn ra bệnh từ sớm và biết cần làm gì ngay ngoài vườn.
Xì mủ thân là gì, vì sao phải phát hiện sớm
Bệnh do nhóm nấm Phytophthora gây ra. Loại nấm này sống trong đất và lây theo nước. Mầm bệnh xâm nhập qua vỏ, thường ở gốc thân, cổ rễ, rồi phá lớp vỏ và mạch dẫn bên trong. Vết bệnh mà lan quanh thân thì đường vận chuyển nước và dinh dưỡng bị cắt, cây suy nhanh và có thể chết.
Khi phát hiện sớm, vết bệnh còn nhỏ, phần vỏ lành còn nhiều nên cây dễ hồi phục hơn.
5 dấu hiệu xì mủ trên vỏ cần soi kỹ

- Đốm vỏ sẫm màu, ướt như thấm nước: đây là dấu hiệu đầu tiên. Vỏ chuyển nâu sẫm hoặc thâm, trông ẩm hơn vùng xung quanh kể cả khi trời đã ráo.
- Rỉ giọt nhựa (mủ): từ vùng vỏ bệnh rỉ ra giọt nhựa trong hoặc nâu đỏ. Nhựa khô lại thành vệt nâu đen chảy dọc thân.
- Mô bên trong đổi màu: lấy dao sạch cạo nhẹ lớp vỏ ngoài. Mô lành có màu trắng ngà hoặc vàng nhạt. Mô bệnh nâu đỏ đến nâu đen, có ranh giới rõ với phần lành.
- Vỏ nứt, lõm, có mùi chua: vết bệnh lâu ngày làm vỏ khô, nứt dọc, bong ra, hơi lõm xuống, đôi khi có mùi chua như lên men.
- Vị trí điển hình: vết bệnh hay nằm ở gốc sát mặt đất, cổ rễ, chỗ nước mưa văng lên, chạng cành giữ nước và chỗ vỏ từng bị trầy. Thấy cả kiến hoặc côn trùng nhỏ tụ về vùng vỏ ẩm thì càng nên kiểm tra kỹ.
Cần phân biệt với nhựa chảy do vết thương cơ học như phát cỏ trúng, cột dây. Loại nhựa này có miệng vết thương rõ, cạo vào thấy mô bên trong vẫn sáng màu. Sâu đục thân thì thường có lỗ đục và mạt gỗ đùn ra. Nếu chưa chắc, anh/chị chụp hình vết bệnh và phần đã cạo để hỏi cán bộ.
Khi nào bệnh dễ phát sinh
- Mưa kéo dài, ẩm độ cao, nhất là đầu và giữa mùa mưa.
- Gốc trũng, đất bí, nước đọng quanh gốc sau mưa hoặc sau tưới.
- Vườn rậm rạp, tán giao nhau, gốc ít nắng.
- Vỏ bị trầy do làm cỏ, cuốc xới sát gốc hoặc cột dây chằng siết vào thân.
- Cây suy sau mùa trái nặng, bộ rễ yếu.
Mầm bệnh lây qua nước mưa văng, đất bám dụng cụ, giày dép và nước chảy tràn từ cây bệnh sang cây khác.
Làm gì khi phát hiện vết bệnh

- Cạo sạch vết bệnh: dùng dao sạch cạo bỏ phần vỏ nâu đến tận mô lành. Lót bạt hứng vỏ cạo rồi mang ra khỏi vườn tiêu hủy, không để rơi xuống gốc.
- Khử trùng dụng cụ: lau dao bằng cồn sau mỗi cây để không mang mầm bệnh sang cây khác.
- Xử lý vết cạo: dùng thuốc đã đăng ký cho bệnh xì mủ trên sầu riêng, theo hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật hoặc trạm trồng trọt địa phương.
- Đánh dấu cây bệnh: ghi ngày và vị trí vết bệnh để vài ngày sau kiểm tra lại xem vết còn lan không.
Anh/chị nên báo cán bộ bảo vệ thực vật khi vết bệnh đã lan hơn khoảng một phần ba vòng thân, khi nhiều cây trong vườn cùng bị, hoặc khi cây vàng lá, héo nhanh dù đã xử lý.
Giữ vườn để hạn chế bệnh quay lại
- Khơi rãnh thoát nước và vun gốc hơi mô cao để nước không đọng quanh cổ rễ.
- Tỉa cành vô hiệu, cành sát đất để gốc thông thoáng, có nắng.
- Không xới, cuốc sát gốc. Làm cỏ nhẹ tay, có thể giữ cỏ thấp cách gốc một khoảng.
- Tủ gốc bằng rơm, cỏ khô nhưng chừa khoảng trống quanh thân, không ủ sát vỏ.
- Bón phân cân đối, bổ sung hữu cơ hoai mục, tránh dồn nhiều đạm khi đang mưa dầm. Cây khỏe, bộ rễ tốt thì chống chịu tốt hơn trước điều kiện bất lợi.
- Đi vườn kiểm tra gốc định kỳ, nhất là sau những đợt mưa lớn.
Kết lại
Xì mủ thân không đáng sợ nếu anh/chị nhìn ra từ những dấu hiệu đầu tiên: vỏ thâm ướt, rỉ nhựa nâu đỏ, mô bên trong nâu, vỏ nứt và vết nằm ở gốc hay chạng cành. Phát hiện sớm, cạo sạch, xử lý đúng hướng dẫn của cán bộ và giữ gốc khô thoáng là những việc giúp vườn qua mùa mưa an toàn hơn. Thời điểm và cách làm cụ thể còn tùy vùng, tùy giống và tuổi cây.
Anh/chị nhắn page Kobeta kể tình trạng vườn, gửi kèm hình gốc và vỏ cây, để được tư vấn chăm cây đúng giai đoạn.




Viết bình luận