Tin tức

Mọt đục cành cà phê: nhận biết cành khô héo đột ngột và cách xử lý tại vườn

Mọt đục cành cà phê: nhận biết cành khô héo đột ngột và cách xử lý tại vườn

Tóm tắt nhanh

  • Cành khô héo từ một điểm, tưới đủ nước vẫn khô: nghi mọt đục cành
  • Lật mặt dưới cành, thấy lỗ tròn cỡ đầu kim là dấu hiệu rõ
  • Cắt thấp hơn lỗ đục, gom đốt, cả vườn làm cùng lúc

Nhiều nhà vườn đi thăm cà phê thấy cành đang xanh tốt, vài hôm sau lá héo rũ, chuyển vàng rồi khô nâu, nhìn như cây thiếu nước. Nhưng tưới đủ mà cành vẫn khô, lại lan dần sang cành khác. Rất có thể vườn đang bị mọt đục cành, một loài côn trùng nhỏ nhưng làm mất cành cho trái của vụ sau nếu để lâu.

Nhận biết mọt đục cành bằng mắt

Bốn dấu hiệu nhận biết cành cà phê bị mọt đục: héo từ một điểm, lỗ nhỏ, gãy gập, đường hầm
Mọt đục cành cà phê (Xylosandrus germanus) — Lật mặt dưới cành khô thấy lỗ tròn cỡ đầu kim là dấu hiệu mọt đục cành.
Ảnh: Katja Schulz · CC BY 4.0 · iNaturalist
  • Cành tơ, cành thứ cấp hoặc chồi non đang xanh bỗng héo, lá vàng rồi khô nâu nhưng thường vẫn còn dính trên cành.
  • Đoạn khô tính từ một điểm trở ra ngọn, phần phía trong vẫn xanh.
  • Lật mặt dưới cành, gần chỗ bắt đầu khô, thấy một lỗ tròn rất nhỏ, cỡ đầu kim, đôi khi có mạt gỗ li ti quanh miệng lỗ.
  • Cành dễ gãy gập ngay tại lỗ đục khi gió hoặc khi va chạm.
  • Chẻ dọc đoạn cành có lỗ thấy đường hầm ở lõi cành, thành hầm thâm đen, bên trong có thể có con mọt trưởng thành màu nâu đen, nhỏ hơn hạt mè, cùng trứng và ấu trùng màu trắng.

Cần phân biệt với cành khô do thiếu nước (khô đều cả cây, không có lỗ), khô cành do nấm bệnh (vết thâm loang trên vỏ, không có lỗ đục) và sâu đục thân (lỗ to, nằm ở thân chính, có mùn gỗ đùn ra). Chỉ cần bẻ hoặc chẻ một đoạn cành là thấy rõ.

Mọt sống và gây hại thế nào

Con cái trưởng thành bay đi tìm cành non, đục lỗ vào lõi, đào đường hầm và nuôi một loại nấm trong đó làm thức ăn cho ấu trùng. Chính đường hầm và nấm làm mạch dẫn nước bị nghẹt, nên đoạn cành phía ngoài héo rất nhanh.

Một lứa mọt từ trứng đến trưởng thành mất khoảng một tháng, tùy nhiệt độ. Con đực nhỏ, không bay, chủ yếu ở lại trong cành. Con cái mới nở bay ra đục cành khác, nên một cành bị hại để lại trên cây sẽ thành nguồn lây cho cả vùng xung quanh.

Mọt thường phát sinh mạnh trong mùa khô và đầu mùa mưa, khi cây bị khô hạn, cành tơ mềm và yếu. Mọt còn sống trên nhiều cây khác như cây che bóng, cây chắn gió, bơ, muồng, keo dậu, nên vườn nhiều cây ký chủ quanh bờ thì dễ bị hơn.

Mức hại tùy vườn. Vài cành lác đác thì chưa đáng lo, nhưng nếu mỗi cây có nhiều cành tơ bị đục, cây mất cành cho trái vụ sau, tán bị thưa, năng suất bị ảnh hưởng rõ.

Biện pháp canh tác tại vườn

Bốn bước xử lý cành cà phê bị mọt đục: cắt, gom đốt, làm đều, vệ sinh cây quanh vườn
  • Cắt bỏ cành bị hại: cắt thấp hơn lỗ đục khoảng vài phân, vào phần cành còn xanh, để chắc chắn lấy hết đường hầm.
  • Gom ra khỏi vườn và đốt: không để cành cắt nằm dưới gốc vì mọt vẫn bò ra, bay lên cây lại.
  • Làm đều đặn: trong mùa khô nên đi kiểm tra và cắt cành vài lần mỗi tháng, tùy mức độ, cả vườn làm cùng lúc thì hiệu quả hơn.
  • Tỉa cành, tạo tán thông thoáng: bỏ cành vô hiệu, cành sâu, chồi vượt không cần thiết sau thu hoạch.
  • Vệ sinh cây che bóng, cây bờ: kiểm tra và cắt cành khô có lỗ đục trên cây ký chủ quanh vườn.
  • Tưới đủ nước mùa khô: cây đủ nước, cành ít bị stress thì đỡ bị mọt tấn công.
  • Giữ thiên địch: hạn chế phun thuốc tràn lan để kiến, ong ký sinh và các loài có ích còn sống trong vườn.

Về dinh dưỡng, cây cà phê được bón cân đối, bộ rễ khỏe, cành lá phát triển tốt thì chống chịu tốt hơn với bất lợi trong mùa khô. Phân bón không thay được việc cắt cành và vệ sinh vườn, chỉ giúp cây phục hồi, ra cành mới tốt hơn sau khi tỉa bỏ cành hại.

Khi nào cần báo cán bộ bảo vệ thực vật

  • Số cành bị đục tăng nhanh dù đã cắt bỏ thường xuyên.
  • Nhiều cây trong vườn cùng lúc có nhiều cành tơ khô.
  • Vườn xung quanh cũng bị nặng, mọt lan theo cả vùng.

Lúc này anh/chị nên báo cán bộ bảo vệ thực vật hoặc trạm trồng trọt địa phương ra xem. Nếu cần dùng thuốc thì dùng thuốc đã đăng ký cho đối tượng này, theo hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật. Mọt nằm sâu trong lõi cành nên phun thuốc thường chỉ có tác dụng khi kết hợp với cắt cành và đúng thời điểm mọt bay ra.

Kết lại

Cành cà phê khô héo đột ngột từ một điểm, lật dưới cành thấy lỗ nhỏ như đầu kim là dấu hiệu mọt đục cành. Việc quan trọng là phát hiện sớm, cắt thấp hơn lỗ đục, gom đốt, làm đều trong mùa khô và cả vườn cùng làm. Kết hợp tỉa tán thông thoáng, tưới đủ nước và chăm dinh dưỡng cân đối để cây khỏe, ra cành mới thay thế.

Anh/chị cứ nhắn page Kobeta kể tình trạng vườn, gửi kèm hình cành bị khô, để được tư vấn chăm cây đúng giai đoạn.

Đang xem: Mọt đục cành cà phê: nhận biết cành khô héo đột ngột và cách xử lý tại vườn

Viết bình luận

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.
Bình luận của bạn sẽ được duyệt trước khi đăng lên
0 sản phẩm
0₫
Xem chi tiết
0 sản phẩm
0₫
Đóng