Tóm tắt nhanh
- Đất chua giữ lân dễ tan, rễ khó hút được
- Lân khó tan hợp bón lót, nhả chậm trên đất chua
- Đo pH trước, bón gọn gần rễ, kèm hữu cơ hoai mục
Nhiều anh chị ở vùng đất đỏ bazan, đất xám hay đất phèn bón lân đều đặn mà cây vẫn có dấu hiệu thiếu lân: rễ ít, cây chậm lớn, lá già xanh sẫm rồi ngả tím ở mép. Nguyên nhân thường không nằm ở chỗ bón thiếu. Lân đã bị đất chua giữ lại trước khi rễ kịp hút. Hiểu sự khác nhau giữa lân dễ tan và lân khó tan sẽ giúp anh chị chọn đúng loại, đỡ phí phân.
Lân dễ tan và lân khó tan khác nhau thế nào

Cách gọi này dựa vào việc lân trong phân hòa tan nhanh hay chậm.
- Lân dễ tan (tan trong nước): gồm super lân, DAP, MAP và lân trong phần lớn phân NPK hạt hay NPK hòa tan. Gặp nước là tan, rễ hút được ngay.
- Lân khó tan (tan trong axit yếu): gồm lân nung chảy và phân lân từ quặng apatit, photphorit nghiền. Phân gần như không tan trong nước, chỉ tan dần khi gặp axit do đất và rễ cây tiết ra.
Trên nhãn bao phân, phần lân thường ghi là P₂O₅ hữu hiệu. Một số loại có ghi rõ tỷ lệ tan trong nước, anh chị nên đọc kỹ để biết mình đang mua loại nào.
Vì sao đất chua làm mất lân dễ tan
Đất chua, khoảng pH dưới 5,5, có nhiều sắt và nhôm ở dạng hoạt động. Lân dễ tan vừa tan ra đã kết hợp với hai chất này thành hợp chất rất khó tan. Người ta gọi hiện tượng này là đất "cố định lân". Phân vẫn nằm trong đất nhưng phần lớn rễ không lấy được, và đất càng chua thì lân bị giữ càng nhanh.
Đất chua lại có lợi cho lân khó tan. Độ chua của đất giúp lân nung chảy và lân quặng tan từ từ, nhả dinh dưỡng kéo dài theo thời gian. Lân nung chảy còn có thêm canxi, magie, silic và có tính kiềm nhẹ, nên bón lâu dài góp phần làm đất bớt chua. Ngược lại, super lân có sẵn một phần axit tự do, bón nhiều trên đất đã chua thì không có lợi.
Chọn loại nào, dùng lúc nào

Hai loại không loại trừ nhau. Mỗi loại hợp với một việc khác nhau.
- Bón lót, bón nền đầu mùa mưa, bón khi trồng mới: ưu tiên lân khó tan như lân nung chảy. Lân tan chậm nên hợp với cây lâu năm và cây cần lân suốt vụ.
- Khi cây cần lân nhanh: dùng lân dễ tan vào các lúc như ra rễ non sau đợt bón, cây con mới trồng, giai đoạn chuẩn bị phân hóa mầm hoa ở cây ăn trái hay sau đợt mưa dầm rễ yếu. Có thể bón gốc hoặc phun phân bón lá có lân.
- Đất rất chua, pH khoảng 4,5 trở xuống: nên cải tạo đất trước bằng vôi hoặc dolomite, kết hợp lân nung chảy. Bón lân dễ tan riêng lẻ trên nền đất này sẽ hao nhiều.
Lượng phân cụ thể còn tùy cây, tùy tuổi cây, tùy vùng. Anh chị theo hướng dẫn trên bao phân và khuyến cáo của cán bộ khuyến nông địa phương.
Mẹo giữ lân cho rễ trên đất chua
- Đo pH trước khi chọn phân: dùng bút đo, bộ kit thử hoặc gửi mẫu đất đi phân tích. Mỗi vườn một khác, đừng đoán.
- Bón gọn gần vùng rễ: rải theo rạch hoặc hốc quanh tán rồi lấp đất. Không nên vãi rộng trên mặt, vì lân tiếp xúc với càng nhiều đất thì bị giữ càng nhiều.
- Trộn hoặc bón kèm phân hữu cơ hoai mục: chất hữu cơ che bớt sắt, nhôm, giúp lân được giữ ở dạng rễ còn hút được.
- Không trộn sẵn lân nung chảy với urê hay đạm amoni rồi để lâu: tính kiềm làm đạm bay hơi. Nếu bón cùng đợt thì trộn xong bón ngay.
- Bón vôi cách phân lân dễ tan và phân đạm khoảng 1–2 tuần: tránh vôi phản ứng làm giảm tác dụng của phân.
- Giữ ẩm và thoát nước tốt: rễ khỏe, ra nhiều rễ tơ thì hút lân tốt hơn. Bộ rễ tốt cũng giúp cây chống chịu thời tiết bất lợi tốt hơn.
Kết lại
Trên đất chua, lân khó tan là nền móng: bón lót, tan chậm, đồng thời góp phần cải thiện đất. Lân dễ tan là phần tăng cường: dùng đúng lúc cây cần nhanh, bón gọn và có hữu cơ đi kèm. Chọn đúng loại theo pH đất và giai đoạn cây thì lượng lân anh chị bỏ ra sẽ đến được rễ nhiều hơn, không bị đất giữ mất.
Anh chị cứ nhắn page Kobeta kể tình trạng vườn, loại đất và giai đoạn cây hiện tại, kỹ thuật bên em sẽ tư vấn cách chăm cây đúng giai đoạn.




Viết bình luận