Tóm tắt nhanh
- Gió hanh kéo nước khỏi lá nhanh hơn rễ hút lên
- Chắn gió, giữ cây che bóng, giữ ẩm quanh tán
- Đừng nghĩ rụng lá chỉ do thiếu phân
Từ khoảng tháng 11, gió mùa Đông Bắc qua dãy Trường Sơn rồi xuống Tây Nguyên thành gió hanh: trời ít mây, nắng nhiều, gió giật mạnh, hơi nước bốc lên rất nhanh. Nhiều vườn tưới đủ lượng mà cây vẫn rụng lá, nhất là ở những lô trống trải. Lúc này vấn đề không chỉ nằm dưới đất mà ở cả trên tán: gió liên tục kéo hơi nước ra khỏi lá nhanh hơn rễ hút lên. Bài này tập trung vào chuyện chắn gió và giữ ẩm quanh tán.
Dấu hiệu cây bị gió khô làm hại

- Lá già ở phía đầu hướng gió vàng và rụng trước, phía khuất gió vẫn xanh.
- Lá non quăn mép, rách tua, mép lá khô giòn.
- Hàng cây đầu lô, cây đứng chỗ cao trống trải rụng lá nhiều hơn cây giữa lô.
- Sầu riêng có cành gãy, trái cọ vào cành bị trầy vỏ.
- Đất vừa tưới đã khô mặt rất nhanh trong những ngày gió lớn.
Nếu lá rụng kèm chấm trắng li ti trên mặt lá, hoặc lá non rụng nhiều đúng lúc ra đọt, có thể là nhện đỏ, bọ trĩ gây hại trong mùa nắng chứ không riêng do gió. Khi đó nên nhờ kỹ thuật ra tận lô kiểm tra.
Vì sao gió khô làm rụng lá
Lá luôn thoát hơi nước qua mặt lá. Khi trời lặng, quanh lá có một lớp không khí ẩm mỏng làm chậm sự mất nước. Gió mạnh thổi bay lớp ẩm đó và kéo hơi nước ra liên tục. Rễ cà phê, hồ tiêu phần lớn nằm ở tầng đất mặt vốn đang khô, hút không kịp, cây buộc phải bỏ bớt lá già để giảm diện tích thoát hơi.
Sầu riêng thích gió nhẹ, chịu gió mạnh kém, nhất là khi gió đi cùng khô nóng. Cành sầu riêng lại giòn, dễ gãy khi mang nhiều trái.
Cách chắn gió và giữ ẩm tán

Dựng hàng cây chắn gió
- Trồng vuông góc với hướng gió chính trong năm, hoặc chếch một góc khoảng 60 độ.
- Vườn cà phê: hàng đai rừng cách hàng cà phê 4–6 m, các đai cách nhau chừng 100 m.
- Vườn tiêu: hàng kép kiểu nanh sấu, hai hàng cách nhau 2 m, cây cách cây 6–8 m.
- Vườn sầu riêng: trồng dọc phía ngoài lô; tránh những cây là ký chủ của sâu bệnh hại sầu riêng như dừa, cao su.
- Cây hay dùng: muồng đen, tràm hoa vàng, hoặc cây ăn quả như bơ, mít, mắc ca.
- Thời vụ trồng là đầu mùa mưa. Vườn non có thể trồng cây chắn gió tạm như muồng hoa vàng, cốt khí giữa hàng.
Giữ cây che bóng
Chọn cây che bóng không rụng lá mùa khô, chịu được rong tỉa. Từ cuối mùa mưa cho tới hết mùa khô, để nguyên tầng lá của cây che bóng; việc rong tỉa dời sang giữa mùa mưa năm sau.
Giữ tán cây chính
Tán đầy đủ tự che cho nhau và giữ ẩm bên trong. Mùa khô chỉ cắt cành khô, cành gãy, dời những đợt tỉa tạo tán lớn sang lúc khác. Cây sầu riêng mang trái nặng nên chống đỡ cành trước những đợt gió mạnh.
Làm ẩm quanh tán
- Tưới đủ theo chu kỳ và tủ gốc để mặt đất không bốc hơi thêm.
- Những ngày gió hanh, có thể phun nước sạch lên tán vào sáng sớm hoặc chiều mát để nâng ẩm độ trong vườn; cách này còn làm nhện đỏ khó phát triển.
- Vườn non trồng cây phủ đất, cây họ đậu giữa hàng để giảm bốc hơi.
Lỗi hay gặp
- Rong trụi cây che bóng đầu mùa khô: vườn mất lớp chắn gió, chắn nắng đúng lúc cần.
- Chọn cây chắn gió rụng lá mùa khô: đến lúc cần thì hàng cây chỉ còn trơ cành.
- Trồng cây chắn gió sát cây chính: hai bên tranh nước, tranh dinh dưỡng.
- Phun nước lên tán giữa trưa: nước bay hơi gần hết, lá còn dễ bị bỏng nắng.
- Nghĩ rụng lá chỉ do thiếu phân: bón thêm mà không che gió thì cây vẫn rụng.
Kết lại
Gió mùa khô không ngăn được, nhưng giảm được sức gió lùa vào vườn. Một hàng cây chắn gió đúng hướng, một tầng cây che bóng còn đủ lá, cộng với việc giữ ẩm quanh tán, sẽ giúp cây giữ lá qua mùa khô, đủ sức làm bông và nuôi trái.
Giai đoạn này nhà vườn Kobeta hay dùng Kali Silic và Seaweed — dùng theo hướng dẫn trên nhãn: Phân Bón Vi Lượng Beta Kali Silic Bz Chai 1000ml · Phân Bón Lá Hữu Cơ Tảo Biển Beta Seaweed Nhập Khẩu Na Uy Chai 500ml




Viết bình luận