Tóm tắt nhanh
- Mặt đất khô hay ướt chưa nói hết độ ẩm dưới rễ.
- Bóp nắm đất cỡ quả trứng để biết cần tưới hay chưa.
- Bón phân khi đất vừa đủ ẩm, không bón lúc đất khô hay sũng nước.
Nhiều nhà vườn tưới theo lịch quen tay hoặc nhìn mặt đất. Có điều mặt đất khô chưa chắc bên dưới đã khô, mặt đất ướt cũng chưa chắc nước đã xuống tới rễ. Tưới thiếu thì cây khát, tưới dư thì rễ ngộp, phân bón cũng theo nước trôi đi. Anh/chị không cần máy đo, chỉ cần một cái xẻng nhỏ và bàn tay là kiểm tra được độ ẩm đất khá sát.
Lấy đất ở đâu, sâu bao nhiêu

Rễ hút nước và dinh dưỡng chủ yếu là rễ tơ. Ở cây lâu năm, rễ tơ tập trung nhiều quanh mép tán chứ không nằm sát gốc. Vì vậy anh/chị lấy đất đúng chỗ này:
- Cây lâu năm (sầu riêng, cà phê, hồ tiêu, cây ăn trái): đào ở vùng mép tán, sâu khoảng 15–30 cm, tức chừng một gang tay. Cây con mới trồng thì lấy cạn hơn, gần bầu đất.
- Lúa, rau màu: lấy lớp đất 5–15 cm. Ruộng lúa đang rút nước phơi ruộng thì xem thêm đất có nứt chân chim hay chưa.
- Lấy ít nhất 3–5 điểm trong vườn, gồm chỗ cao, chỗ trũng, chỗ nắng và chỗ râm. Mỗi chỗ giữ ẩm một kiểu, nhìn một điểm dễ bị lệch.
- Kiểm tra lúc sáng sớm, trước khi tưới. Kiểm tra lại sau tưới chừng một ngày để xem nước đã thấm tới vùng rễ chưa.
Bóp nắm đất và đọc kết quả

Bốc một nắm đất cỡ quả trứng gà, bóp chặt trong lòng bàn tay vài giây rồi mở ra:
- Đất rời rạc, không nắm lại được, có bụi: đất đã khô nặng. Cây có thể đang thiếu nước, nên tưới ngay và tưới đẫm.
- Nắm lại được nhưng vỡ vụn khi buông tay hoặc chạm nhẹ: đất hơi thiếu ẩm. Anh/chị nên lên lịch tưới trong 1–2 ngày tới, tùy thời tiết.
- Đất kết thành cục, mặt cục hơi bóng, tay thấy ẩm nhưng không ướt, ấn nhẹ thì vỡ thành mảnh: đất đủ ẩm, chưa cần tưới.
- Đất dẻo, nhão, bóp thấy nước rỉ qua kẽ tay: đất thừa nước. Anh/chị ngưng tưới và kiểm tra rãnh thoát nước.
Ngoài ra anh/chị có thể thử lăn đất giữa ngón cái và ngón trỏ. Đất miết thành dải dài, dính tay thì còn nhiều nước. Đất bở rời ra thì đã khô.
Mỗi loại đất cầm một kiểu
Cùng một độ ẩm nhưng mỗi loại đất cho cảm giác khác nhau, nên anh/chị cần biết đất vườn mình thuộc loại nào:
- Đất cát, đất pha cát: khó nắm thành cục ngay cả khi đủ ẩm. Thấy đất dính lại thành khối lỏng lẻo là đã ổn. Loại đất này giữ nước kém nên cần tưới ít mà nhiều lần.
- Đất thịt: dễ đọc kết quả nhất, làm theo bảng ở trên là sát.
- Đất sét, đất đỏ bazan nặng: nắm thành cục rất dễ, kể cả khi đã hơi thiếu nước. Đất bắt đầu dẻo dính tay là đã đủ, đừng đợi rỉ nước mới coi là ẩm. Đất này thoát nước chậm, tưới dồn dễ gây úng.
Anh/chị nên bóp thử đất vườn mình vào vài thời điểm khác nhau, chẳng hạn ngay sau mưa, sau tưới 2 ngày và sau tưới 5 ngày. Làm vậy sẽ quen tay với đất nhà mình, sau này chỉ cần bóp là biết ngay.
Đừng chỉ nhìn lá để quyết định tưới
- Lá héo rũ lúc trưa nắng gắt rồi chiều mát tươi lại thì chưa chắc đất đã khô. Có thể cây chỉ đang tự giảm thoát hơi nước.
- Lá héo cả buổi sáng, trong khi đất bóp ra nước, thường là rễ đang bị ngộp do úng. Lúc này tưới thêm sẽ làm cây yếu hơn.
- Vì vậy anh/chị luôn bóp đất trước rồi mới quyết định tưới hay không tưới.
Độ ẩm đất và chuyện bón phân
Rễ chỉ hút được phân khi phân đã tan trong nước đất. Vì vậy độ ẩm quyết định phân bón có tới được cây hay không:
- Đất khô mà bón phân hóa học: phân tập trung đậm đặc quanh rễ, dễ gây xót rễ, cháy rễ. Anh/chị nên tưới cho đất đủ ẩm trước rồi mới bón, bón xong tưới nhẹ cho phân tan.
- Đất sũng nước: rễ thiếu không khí nên hút kém, phân dễ trôi theo dòng chảy hoặc thấm xuống sâu. Anh/chị nên đợi đất ráo về mức "nắm thành cục, không rỉ nước" rồi mới bón.
- Giữ ẩm ổn định: tủ gốc bằng rơm, cỏ khô hoặc lá mục, cách gốc một khoảng nhỏ, giúp đất ít khô nhanh. Bộ rễ phát triển đều thì cây khỏe và chống chịu thời tiết tốt hơn.
Kết lại
Kiểm tra độ ẩm đất bằng tay chỉ mất vài phút: đào ở mép tán, lấy nhiều điểm, bóp nắm đất và nhìn đất rời, vỡ, kết cục hay rỉ nước. Anh/chị nhớ điều chỉnh theo loại đất nhà mình và luôn bón phân lúc đất vừa đủ ẩm. Lượng nước và khoảng cách giữa các lần tưới còn tùy cây, tùy giai đoạn và thời tiết từng vùng, nên anh/chị ghi lại kết quả mỗi lần bóp đất để điều chỉnh cho sát.
Anh/chị cứ nhắn page Kobeta kể đất vườn mình bóp ra sao, đang trồng cây gì, ở giai đoạn nào, để được tư vấn chăm cây đúng giai đoạn ạ.




Viết bình luận