Tóm tắt nhanh
- Mỗi giai đoạn cây có đối tượng côn trùng quen mặt
- Đọt non soi rầy, hoa và trái non soi bọ trĩ
- Thăm vườn mỗi tuần và ghi sổ để có lịch riêng
Nhiều nhà vườn chỉ phát hiện sâu hại khi đọt đã quăn, trái non đã rụng hoặc trái đã có lỗ đục. Thật ra côn trùng trên sầu riêng đến khá "đúng hẹn": mỗi giai đoạn của cây có vài đối tượng quen mặt. Nếu biết trước tháng nào cần soi cái gì, anh/chị sẽ chủ động hơn và đỡ tốn công chữa cháy.
Mốc tháng dưới đây chỉ mang tính tham khảo. Thời điểm thực tế tùy vùng, tùy giống và tùy vườn làm chính vụ hay nghịch vụ. Cách chắc nhất là bám theo giai đoạn của cây trong vườn mình.
Lịch theo dõi theo giai đoạn cây

Giai đoạn 1: Sau thu hoạch, ra đọt non
Ở miền Tây, giai đoạn này thường rơi vào khoảng tháng 6–9. Ở Tây Nguyên, thường vào khoảng tháng 9–11. Các đối tượng cần theo dõi:
- Rầy phấn trắng: đọt non có lớp sáp trắng như bông, lá non quăn, sau đó dễ nhiễm nấm bồ hóng đen.
- Rầy xanh: con nhỏ màu xanh, nhảy nhanh. Mép lá non bị cháy vàng và cong lên.
- Sâu ăn lá, bọ cánh cứng: lá non bị khuyết, thủng lỗ.
Giai đoạn 2: Siết nước, ra hoa
Ở miền Tây, thường vào khoảng tháng 10–12. Ở Tây Nguyên, thường vào khoảng tháng 12–2. Các đối tượng cần theo dõi:
- Bọ trĩ: rất nhỏ, màu vàng nâu, nấp trong hoa. Cánh hoa và nhụy bị thâm, hoa dễ rụng.
- Nhện đỏ: mặt lá lấm tấm vàng bạc, nhiều khi có tơ mịn. Nhện đỏ không phải côn trùng nhưng hay bùng lên trong mùa khô.
- Sâu ăn bông: chùm hoa bị cắn, có phân sâu bám lại.
Giai đoạn 3: Đậu trái non (khoảng 1–2 tháng sau khi hoa nở)
- Bọ trĩ: vỏ trái non bị sần, gai bị thâm, trái phát triển lệch.
- Rệp sáp: bám ở cuống và kẽ gai. Thường có kiến đi kèm vì kiến tha rệp đi và ăn chất ngọt do rệp tiết ra.
- Rầy phấn trắng: quay lại khi có cơi đọt ra xen vào lúc nuôi trái.
Giai đoạn 4: Trái lớn, trước thu hoạch
- Sâu đục trái: trên vỏ có lỗ nhỏ đùn mạt nâu, thường gặp ở chỗ hai trái chạm nhau.
- Rệp sáp cuống trái: làm trái kém đẹp và ảnh hưởng đến khâu tuyển trái khi bán.
Quanh năm
- Xén tóc (sâu đục thân) và mọt đục cành: gốc hoặc cành có mạt cưa, lỗ nhỏ chảy nhựa, cành héo từng nhánh.
Thăm vườn mỗi tuần như thế nào

- Chọn khoảng 5–10 cây rải đều trong vườn, có cả cây ở bìa và cây ở giữa.
- Lật mặt dưới lá đọt non để tìm rầy, rệp và nhện.
- Lúc hoa nở, gõ nhẹ chùm hoa lên tờ giấy trắng rồi đếm bọ trĩ rơi xuống.
- Soi cuống trái, kẽ gai và chỗ trái chạm nhau.
- Đi một vòng quanh gốc để tìm mạt cưa và vết chảy nhựa.
- Ghi sổ ngày thăm, đối tượng gặp được và mức độ (ít, vừa, nhiều). Sau vài năm, anh/chị sẽ có lịch riêng rất sát cho vườn mình.
Biện pháp canh tác theo mùa
- Cho cơi đọt ra đồng loạt: tỉa cành thông thoáng sau thu hoạch và bón cân đối để đọt ra đều, nhanh già. Đọt non kéo dài lai rai thì rầy có chỗ sinh sản liên tục. Bón dư đạm cũng làm đọt mềm, kéo dài và dễ thu hút rầy.
- Giữ ẩm vườn mùa khô: tưới đủ, tủ gốc để hạn chế nhện đỏ và bọ trĩ. Lúc hoa đang nở, anh/chị nên hỏi cán bộ kỹ thuật trước khi phun nước lên tán.
- Tỉa trái và bao trái: tỉa bớt trái chen chúc, chạm nhau. Bao trái khi phù hợp để hạn chế sâu đục trái.
- Vệ sinh vườn: nhặt trái non rụng và trái bị đục đem tiêu hủy. Cắt bỏ cành khô, cành có mọt.
- Kiểm soát kiến ở gốc và cành để rệp sáp khó lan.
- Giữ thiên địch: bọ rùa, nhện lưới, ong ký sinh, kiến vàng đều có ích. Hạn chế phun tràn lan vì sẽ làm mất các loài này.
- Dùng bẫy đèn để theo dõi thời điểm bướm của sâu đục trái xuất hiện.
Cây được bón cân đối, bộ rễ khỏe, tán thông thoáng thì chống chịu tốt hơn và hồi phục nhanh hơn sau mỗi đợt bị gây hại. Tuy vậy, phân bón không thay được việc thăm vườn.
Khi nào cần báo cán bộ bảo vệ thực vật
- Mật số rầy, bọ trĩ hoặc nhện tăng nhanh qua hai lần thăm liên tiếp.
- Đọt quăn, hoa rụng hoặc trái non rụng hàng loạt.
- Thấy lỗ đục và mạt cưa ở thân chính hoặc gốc.
- Không chắc mình đang gặp đối tượng nào.
Khi cần dùng thuốc, anh/chị dùng thuốc đã đăng ký cho đối tượng đó, theo hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật hoặc trạm trồng trọt địa phương. Đặc biệt lưu ý thời gian cách ly trước khi thu hoạch.
Kết lại
Côn trùng hại sầu riêng đến theo giai đoạn: đọt non có rầy, hoa và trái non có bọ trĩ và nhện, trái lớn có sâu đục và rệp sáp, còn thân cành thì cần soi quanh năm. Thăm vườn đều mỗi tuần, ghi sổ và làm tốt khâu canh tác đã giúp giảm phần lớn rủi ro. Anh/chị cứ nhắn page Kobeta, kể vườn mình đang ở giai đoạn nào và đang gặp tình trạng gì, để được tư vấn cách chăm cây đúng giai đoạn.




Viết bình luận