Tóm tắt nhanh
- Đạm làm cây xanh nhưng chưa đủ để trái tốt
- Nhìn vị trí lá vàng trước khi chọn phân
- Cân đối đạm, kali, trung vi lượng theo giai đoạn
Nhiều anh chị nhà vườn có thói quen thấy cây chậm là rải đạm, vì chỉ vài hôm lá đã xanh mướt, nhìn rất yên tâm. Cái giá phải trả thường đến muộn: cây vóng, đọt non ra hoài, hoa đậu ít, trái nhỏ, nhạt hoặc nứt. Cây cần cả một "bữa ăn" đủ món. Đạm chỉ là một món, dù quan trọng.
Vì sao chỉ bón đạm lại hại cây
Đạm giúp cây ra lá, ra đọt, ra chồi nên tác dụng thấy rất nhanh. Khi đạm quá dư so với các chất khác, cây gặp mấy chuyện sau:
- Mô cây mềm, vách tế bào mỏng. Lá to, xanh đậm, rủ xuống. Thân cành giòn, lúa dễ đổ ngã. Mô non mềm cũng là chỗ côn trùng chích hút và nấm bệnh dễ bám hơn.
- Cây mải nuôi lá, quên nuôi trái. Đọt non tranh dinh dưỡng với hoa và trái non, gây rụng hoa, rụng trái. Sầu riêng, cà phê, cây có múi đều hay gặp cảnh này.
- Đất chua dần. Phân đạm dạng urê, amoni bón lâu năm làm đất chua. Canxi và magie trong đất bị rửa trôi nhiều hơn, rễ yếu đi.
Có thể hình dung cây như một cái thùng ghép từ nhiều thanh gỗ. Nước chỉ đầy tới thanh thấp nhất. Bón đạm thật nhiều mà kali hay bo đang thiếu thì cây vẫn chỉ cho kết quả ở mức của chất thiếu.
Kali, trung lượng, vi lượng làm gì cho cây
Kali giúp vận chuyển đường từ lá về trái và hạt. Kali cũng điều khiển việc đóng mở lỗ khí trên lá nên cây chịu hạn tốt hơn, đồng thời giúp thân cứng. Thiếu kali, mép lá già cháy khô như bị lửa táp, trái nhỏ, ít ngọt, hạt lép.
Trung lượng gồm canxi, magie và lưu huỳnh:
- Canxi tham gia cấu tạo vách tế bào. Thiếu canxi, trái dễ nứt, thối đáy, đọt non xoăn.
- Magie là thành phần trung tâm của diệp lục. Thiếu magie, lá già vàng giữa các gân, gân lá còn xanh.
- Lưu huỳnh giúp cây tạo đạm hữu ích. Thiếu lưu huỳnh, lá non vàng nhạt đều.
Vi lượng cây cần rất ít nhưng không thể thiếu:
- Bo giúp hạt phấn nảy mầm, hoa đậu thành trái.
- Kẽm giúp đọt và lá phát triển bình thường. Thiếu kẽm thì lá nhỏ, đọt chùn.
- Sắt, mangan cần cho diệp lục. Thiếu thì lá non vàng, gân xanh.
Nhìn lá để biết cây đang thiếu gì

Thấy lá vàng là bón đạm, đó là sai lầm rất phổ biến. Anh chị nên xem lá vàng ở vị trí nào trước:
- Vàng đều từ lá già lên, cây còi: có thể thiếu đạm thật.
- Lá già vàng giữa gân, gân còn xanh: nghiêng về thiếu magie.
- Mép lá già cháy khô: nghiêng về thiếu kali.
- Lá non vàng, gân xanh, lá nhỏ: nghiêng về thiếu sắt, kẽm hoặc mangan, hay gặp trên đất chua hoặc đất bị úng.
- Lá vàng kèm rễ thối, đất sũng nước: vấn đề nằm ở rễ, bón thêm phân chỉ làm rễ khổ hơn.
Lá vàng cũng có thể do sâu bệnh hại rễ. Nếu thấy cây héo rũ, vỏ gốc thâm, rễ đen thối, anh chị nên báo cán bộ bảo vệ thực vật hoặc trạm trồng trọt địa phương để được xác định đúng nguyên nhân.
Cách bón cân đối theo giai đoạn

- Giai đoạn ra lá, ra đọt, phục hồi sau thu hoạch: đạm cao hơn một chút, đi kèm lân để rễ phát triển và vẫn có kali.
- Trước ra hoa, nuôi hoa: giảm đạm, chú ý lân, kali, bo và canxi để hoa khỏe, đậu tốt.
- Nuôi trái, nuôi hạt: tăng kali, bổ sung canxi và magie, hạn chế đạm để tránh ra đọt tranh trái.
- Định kỳ cải tạo đất: bón phân hữu cơ hoai mục, kiểm tra độ chua của đất. Đất chua thì bón vôi hoặc dolomite theo khuyến cáo địa phương. Dolomite còn bổ sung thêm magie.
Lượng phân cụ thể còn tùy cây, tùy giống, tùy đất và tuổi vườn. Nếu có điều kiện, anh chị lấy mẫu đất và lá đi phân tích vài năm một lần để bón sát nhu cầu. Cũng đừng dồn kali quá tay, vì kali dư có thể cản cây hút magie và canxi. Cân đối mới là mục tiêu.
Kết lại
Đạm làm cây xanh, nhưng kali, trung lượng và vi lượng mới giúp cây cứng cáp, hoa đậu, trái chắc và đẹp. Trước khi bón, anh chị nhìn lá vàng ở đâu, cây đang ở giai đoạn nào, rồi chọn phân cho đúng. Lượng dùng thì theo hướng dẫn trên bao phân và khuyến cáo của cán bộ khuyến nông địa phương. Cây được ăn đủ món, bộ rễ khỏe thì cũng chống chịu thời tiết và sâu bệnh tốt hơn.
Anh chị cứ nhắn page Kobeta, kể tình trạng vườn và chụp vài tấm lá, đọt, trái để được tư vấn chăm cây đúng giai đoạn.




Viết bình luận