Chăm sóc cơi đọt sầu riêng mùa mưa không phải là thúc đọt, mà là quản lý cùng lúc năm thứ: nước, bộ rễ, dinh dưỡng theo từng giai đoạn lá, độ thông thoáng của vườn và sâu bệnh trên lá non. Rễ chỉ hút tốt khi đất không dư ẩm, nên trước khi bón cho cơi đọt phải chắc là vườn thoát nước tốt.
Tháng 8–10 ở Tây Nguyên là lúc vườn sầu riêng vừa thu hoạch xong và đi cơi đọt để chuẩn bị làm bông cuối năm, cũng là lúc mưa dầm nhiều nhất. Ảnh khách gửi về Kobeta trong mấy tuần qua từ Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai phần lớn có chung ba vấn đề: cơi đi không đều, lá non mỏng và xoăn, lá non bị rầy và thán thư tấn công. Bài này hướng dẫn cách nuôi một cơi đọt khỏe trong điều kiện mưa nhiều, từ lúc đọt vừa nhú đến khi lá già.
Sầu riêng ra đọt mùa mưa: khi nào nên cho cây đi cơi
Cho cây đi cơi khi cây đã được tỉa cành sau thu hoạch, bộ rễ khỏe, đất ráo, và còn đủ thời gian để cơi đọt đạt 8–9 tuần tuổi trước khi tạo khô hạn làm bông.
Theo Sổ tay hướng dẫn kỹ thuật canh tác sầu riêng thích ứng biến đổi khí hậu, ngay sau thu hoạch cần tỉa cành để cây ra đọt tập trung, hạn chế ra hoa nhiều đợt; một tuần sau tỉa bón phân lần 1, khi cơi đọt 2 được 4–5 tuần tuổi bón lần 2 có lân và kali cao, và khi cơi đọt 2 được 8–9 tuần tuổi thì bắt đầu tạo khô hạn. Như vậy mỗi cơi cần khoảng 60–70 ngày từ nhú đến lá già, và lịch cơi phải tính ngược từ ngày dự kiến làm bông.
Cơi đọt sầu riêng mùa mưa: dấu hiệu một cơi đọt khỏe
Cơi khỏe là cơi đi đồng loạt trên hầu hết đầu cành, lá non to đều, mở nhanh, chuyển lụa rồi già trong khoảng thời gian bình thường, không bị mỏng, xoăn, cháy chóp.
- Nhú đồng loạt: 80% đầu cành nhú "mũi giáo" trong 5–7 ngày; cơi đi lai rai là dấu hiệu rễ không đều hoặc cây còn yếu.
- Lá non to, dày, màu đồng hoặc đỏ nhạt rồi chuyển xanh; lá mỏng, nhỏ, vàng nhạt cho thấy thiếu dinh dưỡng hoặc rễ hút kém.
- Lóng đọt vừa phải; lóng quá dài, lá thưa là đọt "bốc" do dư đạm hoặc thiếu nắng.
- Lá chuyển lụa rồi già đúng nhịp, không rụng lá non giữa chừng.
- Không có chấm nâu, lỗ thủng, chóp khô trên lá non.
Chăm sóc đọt non sầu riêng theo từng giai đoạn: từ nhú đọt đến lá già
Mỗi giai đoạn lá cần một việc khác nhau: đầu cơi cần rễ khỏe và dinh dưỡng cân đối, giữa cơi cần trung vi lượng và bảo vệ lá non, cuối cơi cần lân–kali để lá mau già và chuẩn bị làm bông.
Cách dưỡng cơi đọt sầu riêng: dinh dưỡng cần chú ý khi mưa nhiều
Mưa nhiều làm rễ hút kém và rửa trôi phân, nên chia nhỏ lượng bón, ưu tiên cân đối thay vì đạm cao, và bổ sung trung vi lượng qua lá vì đây là con đường không phụ thuộc rễ.
- Đầu cơi – cân đối, không thúc đạm mạnh. Sổ tay canh tác sầu riêng thích ứng BĐKH khuyến cáo bón lần 1 theo tỷ lệ NPK 2:1:1 hoặc 2:2:1 kết hợp hữu cơ; đây đã là công thức có đạm cao hơn lân, kali. Không cần chồng thêm đạm đơn; khi cây đang yếu hoặc đất còn quá ẩm, đạm cao làm đọt bốc, lá mỏng, dễ nhiễm bệnh.
- Chia nhỏ, bón khi đất ráo. Mưa dầm rửa trôi phân tan nhanh; thay vì bón một lần 2–3 kg/cây, chia 2 lần cách 10–14 ngày và bón sau khi mưa ngớt, mặt đất ráo.
- Hữu cơ đã hoai và fulvic/amino cho rễ. Rễ tơ mùa mưa hay bị tổn thương do đất dư ẩm; hữu cơ hoai mục giúp đất thoáng, fulvic/amino tưới gốc hỗ trợ rễ tơ mới, nhờ đó cây "ăn" được phân bón gốc.
- Trung vi lượng qua lá giữa cơi. Mg cần cho diệp lục, Zn cho lá và chồi mới, B cho mô non; thiếu thì lá non nhỏ, vàng gân, xoăn. Phun 10–15 ngày/lần từ khi lá non bung.
- Cuối cơi – lân, kali để lá già. Bón lần 2 có lân, kali cao khi cơi 4–5 tuần tuổi. Lá già đều là điều kiện để tạo mầm hoa tốt.
Quản lý nước và bộ rễ cho sầu riêng mùa mưa
Trong mùa mưa, việc quan trọng nhất cho cơi đọt lại nằm dưới đất: vườn phải thoát nước được trong 1–2 ngày sau mưa lớn, vì rễ ngạt thì mọi phân bón trên mặt đều vô nghĩa.
- Khơi rãnh thoát nước giữa hàng, phá bờ bồn phía thấp ở vườn Tây Nguyên; vườn liếp ĐBSCL đào rãnh nhỏ trên líp cho nước xuống mương nhanh.
- Không tưới trong mùa mưa trừ khi có đợt nắng hạn kéo dài 7–10 ngày; kiểm tra bằng cách đào 10–15 cm, đất còn ẩm là chưa tưới.
- Giữ cỏ thấp thay vì làm sạch trắng: cỏ giúp đất không đóng váng, giảm xói mòn; nhưng cắt thấp để tán không quá ẩm.
- Kiểm tra rễ 2 tuần/lần ở mép tán: rễ vàng nâu, đất hôi thì tạm dừng bón gốc, chuyển sang xử lý đất và dưỡng rễ trước.
- Tỉa cành trong tán, cành sát đất để vườn thông thoáng, giảm ẩm dưới tán – việc này để hạn chế Phytophthora trong mùa mưa.
Sâu bệnh thường gặp trên lá non sầu riêng mùa mưa
Kết luận: Lá non là giai đoạn dễ tổn thương nhất của cơi đọt; rầy phấn (bà con hay gọi rầy xanh), bọ trĩ và nấm thán thư có thể làm rụng cả cơi trong vài ngày. Cần thăm vườn 2–3 ngày/lần khi lá non chưa mở hết và dùng thuốc bảo vệ thực vật có đăng ký theo hướng dẫn nếu phát hiện.
Phân bón, kể cả trung vi lượng hay amino, không phòng hay trị được các đối tượng trên; vai trò của dinh dưỡng là giúp lá dày, cơi đi đều để cây ít bị tổn thương và mau hồi sau khi đã xử lý sâu bệnh.
Cơi đọt sầu riêng bị yếu, đi không đều: những sai lầm thường gặp
Cơi yếu phần lớn không do "thiếu thuốc kích đọt" mà do rễ yếu, đất dư ẩm, bón đạm sai thời điểm và bỏ sót rầy ở giai đoạn lá non.
Gợi ý sản phẩm hỗ trợ theo từng nhu cầu (dùng đúng chỗ, liều theo nhãn)
Kết luận: Kobeta không có "thuốc bật đọt"; bộ sản phẩm chỉ hỗ trợ ba việc: rễ khỏe để hút phân, lá đủ trung vi lượng, và dinh dưỡng cân đối cho giai đoạn sinh trưởng.
Ba nhóm trên dùng theo nhu cầu thực tế của vườn sau khi đã kiểm tra rễ và thoát nước, không cần dùng đủ cả ba cho mọi vườn.
Câu hỏi thường gặp
Sầu riêng ra đọt mùa mưa có nên thúc đạm để cơi đi nhanh không?
Không nên thúc đạm mạnh khi đất còn quá ẩm hoặc cây còn yếu. Mùa mưa rễ hút kém, đạm cao làm đọt bốc, lá mỏng và dễ nhiễm rầy, thán thư. Sổ tay canh tác sầu riêng thích ứng BĐKH khuyến cáo bón cân đối NPK 2:1:1 hoặc 2:2:1 kết hợp hữu cơ ở đầu cơi, và chỉ bón khi đất ráo.
Một cơi đọt sầu riêng mùa mưa kéo dài bao lâu?
Khoảng 60–70 ngày từ nhú mũi giáo đến lá già; mưa dầm, thiếu nắng có thể kéo dài hơn. Dùng mốc cơi đọt 2 được 4–5 tuần tuổi để bón lần 2 và 8–9 tuần tuổi để bắt đầu tạo khô hạn làm bông.
Chăm sóc đọt non sầu riêng thì cần phun gì?
Giai đoạn lá non bung đến lá lụa cần trung vi lượng qua lá (Mg, Zn, B) 10–15 ngày/lần, ví dụ Beta Combi 20–25 g/200 lít nước, và theo dõi rầy, bọ trĩ, thán thư 2–3 ngày/lần. Phun sáng sớm hoặc chiều mát, không phun khi sắp mưa.
Cơi đọt sầu riêng bị yếu, đi không đều thì làm sao?
Kiểm tra rễ ở mép tán trước: rễ vàng nâu, đất hôi thì dưỡng rễ bằng fulvic hoặc amino và thoát nước, chưa bón thêm phân gốc. Cây rễ khỏe mà cơi vẫn yếu thì xem lại lượng đạm, trung vi lượng và rầy trên lá non.
Cách dưỡng cơi đọt sầu riêng để lá mau già chuẩn bị làm bông?
Khi cơi được 4–5 tuần tuổi, bón lần 2 có lân và kali cao, giảm đạm, kết hợp phun phân bón lá để lá sớm thành thục; cơi 8–9 tuần tuổi, lá già đều là lúc bắt đầu tạo khô hạn.
Phân bón có phòng được rầy, thán thư cho cơi đọt sầu riêng mùa mưa không?
Không. Phân bón chỉ giúp lá dày, cơi đi đều để cây ít tổn thương; sâu bệnh trên lá non cần thuốc bảo vệ thực vật có đăng ký theo hướng dẫn của cơ quan BVTV, kết hợp tỉa tán thông thoáng và thoát nước.
Cần kỹ thuật xem cơi đọt?
Bà con nhắn tin cho Kobeta kèm 3 ảnh: cả cây, cận lá non (mặt trên và mặt dưới), và rễ vừa đào ở mép tán. Kỹ thuật Kobeta xem miễn phí và gợi ý việc cần làm cho từng giai đoạn cơi.
Viết bình luận