Canxi bo cho sầu riêng nên phun ở ba thời điểm: trước xổ nhụy 15 ngày, sau xổ nhụy 15 ngày và khi trái được khoảng 50 ngày. Mỗi mốc phun 1–2 lần, hai lần cách nhau 7 ngày. Đây là ba mốc mà nhu cầu canxi và bo của cây lên cao nhất, cũng là ba lúc bà con hay mất trái nhiều nhất.
Về liều, bà con pha theo nhãn từng quy cách chứ không ước lượng. Dạng chai 500ml pha cho 400–500 lít nước, dùng lại sau 7–10 ngày. Dạng can 20 lít pha 1 lít cho 200 lít nước, tưới gốc cây ăn trái 1–1,5 lít mỗi cây, 3 lần trong năm.
Cây sầu riêng thiếu canxi và thiếu bo cho ra hai bộ dấu hiệu khác nhau. Thiếu canxi thì đọt non và chóp lá non hư trước, trái dễ nứt, múi mềm. Thiếu bo thì hoa thụ phấn kém, trái méo lệch múi, rụng nhiều ngay sau xổ nhụy. Nhìn đúng dấu hiệu thì mới bổ sung đúng lúc.
Bà con cũng cần chọn đúng dạng canxi bo cho vườn mình: dạng hữu cơ đi kèm chất hữu cơ cho cây dễ hấp thu, dạng canxi hàm lượng cao dùng khi cần bù nhanh. Sau đây là chi tiết từng phần, bắt đầu từ việc canxi và bo thực sự làm gì trong cây.
Canxi bo là gì và cây sầu riêng cần canxi bo để làm gì?
Canxi bo là nhóm phân bón cung cấp đồng thời hai nguyên tố canxi (Ca) và bo (B) cho cây. Với cây sầu riêng, hai nguyên tố này giữ vai trò ở khâu đậu trái và giữ trái, không phải ở khâu tăng trưởng thân lá. Cụ thể hơn, mỗi nguyên tố lo một việc riêng.
Để hiểu rõ hơn vì sao nhà vườn hay phun chung hai chất này trong một cữ, bà con xem vai trò từng chất. Bà con muốn xem phần kiến thức nền rộng hơn thì đọc thêm bài Canxi Bo là gì? Công dụng và ứng dụng trên cây trồng.
Canxi giữ vai trò gì trong trái sầu riêng?
Canxi là chất dựng vách tế bào. Vách tế bào dày và chắc thì vỏ trái dẻo, múi không bị nhão, trái ít nứt khi gặp mưa lớn sau một đợt khô. Đây cũng là lý do những vườn tưới không đều hay gặp trái nứt nhiều hơn vườn tưới ổn định.
Điểm cần nhớ là canxi di chuyển trong cây rất chậm và gần như chỉ đi theo dòng nước lên, không đi ngược lại từ lá già xuống trái. Nghĩa là bón canxi vào gốc từ đầu vụ không đủ để trái non có canxi dùng. Trái phải được cấp canxi ngay trong giai đoạn nó đang lớn. Đó là lý do bà con phải chia ra phun nhiều cữ chứ không dồn một lần.
Với giống Ri 6, tài liệu kỹ thuật nội bộ ghi rõ ở giai đoạn trái 50 ngày cần bổ sung canxi để hạn chế hiện tượng cháy múi. Đây là mốc bà con hay bỏ qua vì lúc này đã hết mùa rụng trái non, thấy vườn êm nên lơi tay.
Bo giữ vai trò gì lúc sầu riêng xổ nhụy?
Bo lo khâu thụ phấn. Bo giúp hạt phấn nảy mầm và ống phấn vươn dài xuống tới bầu nhụy. Hoa sầu riêng nở về đêm, thời gian nhận phấn ngắn, nên nếu thiếu bo thì hạt phấn nảy mầm kém, tỷ lệ đậu trái xuống thấp dù bông ra rất nhiều.
Ngoài ra bo còn giúp trái phát triển đủ múi và cân đối. Trái sầu riêng méo, lép một bên, cháy múi lệch thường có phần nguyên nhân từ thụ phấn không đều. Vì vậy trong quy trình nuôi bông, cữ canxi bo trước xổ nhụy quan trọng ngang với cữ chặn đọt.
Tuy nhiên bo là nguyên tố mà khoảng an toàn hẹp: thiếu thì đậu trái kém, thừa thì gây ngộ độc cháy bìa lá. Bà con tuyệt đối không tăng liều bo lên cho chắc ăn. Pha đúng nhãn là cách an toàn nhất.
Phun canxi bo cho sầu riêng vào 3 thời điểm nào?
Ba thời điểm phun canxi bo cho sầu riêng là: trước xổ nhụy 15 ngày, sau xổ nhụy 15 ngày và trái 50 ngày trở đi. Mỗi mốc phun 1–2 lần, khoảng cách hai lần phun là 7 ngày. Bảng dưới đây gom cả ba mốc kèm việc cần làm ở từng mốc.
| Thời điểm | Việc cần làm | Số lần |
|---|---|---|
| Trước xổ nhụy 15 ngày (búp 40 ngày) | Phun canxi bo qua lá, kèm chặn đọt bằng phân kali cao | 1–2 lần, cách nhau 7 ngày |
| Sau xổ nhụy 15 ngày (trái non) | Phun giữ trái, hạn chế rụng trái non | 1–2 lần |
| Trái 50 ngày trở đi | Bổ sung canxi cho múi, hạn chế cháy múi ở Ri 6 | 1–2 lần |
| Tưới gốc trong vụ | Pha 1 lít cho 200 lít nước sạch, tưới đều quanh tán | Định kỳ 7–10 ngày |
Sau đây là chi tiết từng mốc, vì việc làm ở mỗi mốc khác nhau khá nhiều.
Mốc 1 — trước xổ nhụy 15 ngày
Đây là mốc quan trọng nhất trong ba mốc. Theo tài liệu kỹ thuật bón phân cho sầu riêng giai đoạn đậu hoa nuôi trái, ở giai đoạn búp 40 ngày, bà con tỉa định hoa lần 2, dùng phân có kali cao để chặn đọt, đồng thời bổ sung canxi và bo từ 1–2 lần, hai lần cách nhau 7 ngày, nhằm tăng tỷ lệ thụ phấn.
Ở mốc này bà con phun qua lá và phun lên cả chùm bông. Phun sáng sớm hoặc chiều mát, tránh phun lúc hoa đã hé nứt vỏ bao vì dễ làm cháy nhụy. Nếu vườn đang có cơi đọt đi cùng lúc với bông thì ưu tiên xử lý chặn đọt trước, vì đọt non và bông sẽ giành dinh dưỡng của nhau.
Phần lịch phân bón lá cho cả giai đoạn làm bông, bà con xem bài Chọn phân bón lá cho sầu riêng ra hoa đồng loạt theo 3 mốc. Còn việc cây cần đạt gì trước khi xử lý ra hoa thì có ở bài Chăm sóc sầu riêng chuẩn bị làm bông.
Mốc 2 — sau xổ nhụy 15 ngày, lúc trái non
Sau xổ nhụy 15 ngày là giai đoạn đậu trái non, cũng là giai đoạn rụng trái nhiều nhất. Ở mốc này, canxi bo phun qua lá giúp cuống trái cứng hơn. Đồng thời bà con tiếp tục dùng phân kali cao để chặn đọt, vì cây đi đọt lúc này là mất trái.
Một lưu ý quan trọng ghi trong tài liệu: giai đoạn trái non tuyệt đối không tác động vào bộ rễ, chỉ tưới nước vừa đủ, không tưới nhiều. Nghĩa là ở mốc này bà con ưu tiên phun qua lá, chưa nên xới gốc hay bón thúc mạnh vào rễ.
Nếu vườn đã rụng trái non nhiều rồi thì việc trước tiên là tìm đúng nguyên nhân, vì thiếu canxi bo chỉ là một trong nhiều lý do. Cây đi đọt, thời tiết đổi đột ngột, thụ phấn kém đều gây rụng, và mỗi nguyên nhân xử lý một cách khác nhau.
Mốc 3 — trái 50 ngày trở đi
Từ trái 50 ngày, trái vào giai đoạn phổng mạnh, vách tế bào trong múi cần canxi để không bị nhão. Tài liệu nội bộ ghi rõ với giống Ri 6 cần bổ sung canxi ở giai đoạn này để khắc phục hiện tượng cháy múi, kết hợp bổ sung amino acid để trái phát triển đồng đều.
Ở mốc này bà con phun 1–2 lần, và nên chuyển dần sang tưới gốc nếu tán quá cao khó phun đều. Ngoài ra tài liệu cũng lưu ý: để hạn chế sượng cơm ở giai đoạn trái 70 ngày, bà con phun bổ sung MgSO4 nồng độ 0,2%. Đây là chất khác, không thay được canxi bo.
Liều pha canxi bo cho sầu riêng là bao nhiêu?
Liều pha canxi bo cho sầu riêng lấy theo nhãn từng quy cách: dạng chai 500ml pha cho 400–500 lít nước, dạng can 20 lít pha 1 lít cho 200 lít nước. Bà con không tự tăng liều, vì bo thừa gây cháy bìa lá.
Cụ thể hơn, đây là liều ghi trên nhãn hai quy cách Kobeta đang bán.
Liều theo nhãn từng quy cách
Beta Canxi Bo Pro chai 500ml nhập khẩu Tây Ban Nha, thành phần đăng ký hữu cơ 20%, Ca 5%, B 975ppm, tỷ lệ C/N 12, pH 5. Nhãn ghi: 500ml pha cho 400–500 lít nước, dùng định kỳ 7–10 ngày, dùng được qua các giai đoạn sinh trưởng. Quy cách này phù hợp vườn nhỏ và vườn muốn thử trước một cữ.
Beta Canxi Bo Turkey can 20L nhập khẩu Thổ Nhĩ Kỳ, thành phần đăng ký hữu cơ 22%, Ca 5,5%, B 900ppm, C/N 12. Nhãn ghi: pha 1 lít cho 200 lít nước sạch; cây ăn trái dùng 1–1,5 lít mỗi cây, 3 lần trong năm. Quy cách này dành cho vườn từ vài chục gốc trở lên, tính ra rẻ hơn nhiều so với mua chai lẻ.
Bà con cần phun kèm bo riêng hoặc kèm trung vi lượng trong cùng đợt thì có combo Canxi Bo Pro, Beta BorMax và Magie Kẽm Thổ Nhĩ Kỳ. Cách dùng canxi bo cho các cây khác ngoài sầu riêng, bà con xem bài Cách dùng Canxi Bo cho lúa, xoài, sầu riêng hiệu quả.
Bốn lỗi khi pha làm mất tác dụng canxi bo
Bốn lỗi hay gặp nhất là: pha đặc hơn nhãn, trộn chung với lân hoặc sản phẩm kiềm mạnh, phun lúc nắng gắt và phun đúng một lần rồi bỏ. Cả bốn lỗi này đều làm cữ phun mất phần lớn tác dụng dù bà con đã mua đúng hàng.
Cụ thể, pha đặc hơn nhãn không giúp cây ăn nhanh hơn mà dễ gây cháy bìa lá do bo. Trộn canxi với lân trong cùng bình thì canxi và lân dễ kết tủa, phun xong thấy đóng cặn trong bình là mất cả hai chất. Vì vậy bà con phun canxi bo riêng một cữ, để các chất khác sang cữ sau.
Phun lúc nắng gắt giữa trưa thì nước bay hơi nhanh, lá chưa kịp hấp thu, lại dễ cháy lá. Bà con phun sáng sớm trước 9 giờ hoặc chiều mát sau 4 giờ. Và vì canxi không di chuyển ngược trong cây, phun một lần là không đủ: mỗi mốc phải phun 1–2 lần, cách nhau 7 ngày.
Dấu hiệu sầu riêng thiếu canxi và thiếu bo khác nhau ra sao?
Thiếu canxi biểu hiện ở phần non và ở trái: chóp lá non khô, đọt yếu, trái nứt, múi nhão. Thiếu bo biểu hiện ở khâu sinh sản: bông rụng sớm, đậu trái kém, trái méo lệch múi. Phân biệt được hai bộ dấu hiệu này thì bà con biết mình đang thiếu chất nào nhiều hơn.
Để nhận biết cho chắc, bà con xem từng nhóm dấu hiệu dưới đây.
Dấu hiệu sầu riêng thiếu canxi
Thiếu canxi hiện ra ở những bộ phận đang lớn nhanh, vì canxi đi theo dòng nước và không rút lại được từ lá già. Bà con thường thấy: chóp và bìa lá non khô đen trong khi lá già vẫn xanh; đọt non mềm, dễ gãy; rễ tơ ít; trái nứt vỏ sau mưa; múi mềm nhão, nặng thì cháy múi.
Cần lưu ý cháy lá do thiếu canxi khác cháy lá do nấm. Thiếu canxi thì vết khô bắt đầu từ chóp và bìa lá non, khô đều, không có viền ướt lan rộng. Do nấm thì vết bệnh lan theo mảng, có viền và thường gặp ở cả lá già. Bà con xem cách phân biệt kỹ hơn ở bài Bệnh cháy lá sầu riêng: 6 nguyên nhân thường gặp.
Dấu hiệu sầu riêng thiếu bo
Thiếu bo hiện ra rõ nhất quanh lúc xổ nhụy. Bông ra nhiều nhưng đậu ít, trái non rụng hàng loạt trong 10–15 ngày sau xổ nhụy, trái còn lại méo, lệch một bên, khoang múi lép. Lá non có thể dày lên bất thường, giòn và biến dạng.
Ngược lại, thừa bo cũng gây cháy bìa lá, nhìn khá giống thiếu canxi. Đây chính là lý do bà con không nên tự tăng liều, mà giữ đúng liều nhãn và chia nhiều cữ. Nếu vườn vừa phun bo đậm rồi thấy cháy bìa lá thì nên ngưng bo, tưới rửa và chuyển sang chăm rễ.
Chọn canxi bo dạng nào cho vườn sầu riêng?
Vườn sầu riêng thường chọn giữa hai dạng: canxi bo hữu cơ và canxi hàm lượng cao. Dạng hữu cơ dùng đi đường dài cả vụ, dạng canxi cao dùng khi cần bù nhanh ở mốc nuôi trái. Hai mục dưới đây nói gọn cách chọn.
Canxi bo hữu cơ và canxi hàm lượng cao khác gì nhau?
Canxi bo hữu cơ có hàm lượng canxi vừa phải, khoảng 5–5,5%, nhưng đi kèm chất hữu cơ 20–22% nên cây nhận từ tốn, ít gây sốc và dùng được nhiều cữ trong vụ. Đây là dạng phù hợp cho cả ba mốc phun đã nêu ở trên.
Canxi hàm lượng cao, ví dụ loại Ca 25% kèm bo, cho lượng canxi nhiều hơn trong một cữ, thích hợp khi vườn đã hiện dấu hiệu thiếu canxi rõ ở giai đoạn nuôi trái. Bà con dùng dạng này để bù nhanh, rồi quay lại dạng hữu cơ để giữ nền.
Vườn bao nhiêu gốc thì nên lấy can 20L?
Tính theo liều nhãn thì chai 500ml pha ra 400–500 lít nước, đủ cho một cữ phun vườn nhỏ. Can 20 lít pha ra khoảng 4.000 lít nước theo tỷ lệ 1 lít cho 200 lít, hoặc tưới gốc được nhiều chục cây theo liều 1–1,5 lít mỗi cây.
Vì vậy vườn dưới khoảng 20 gốc, hoặc vườn mới dùng lần đầu, nên lấy chai 500ml cho đỡ tồn. Vườn từ vài chục gốc trở lên và đã có lịch phun đều thì lấy can 20 lít, tính ra giá mỗi cữ rẻ hơn rõ. Sau khi vườn qua đợt xử lý bệnh, bà con nhớ phần phục hồi rễ, xem bài Cách xử lý sầu riêng bị nấm Phytophthora xì mủ theo 5 bước.
Câu hỏi thường gặp về canxi bo cho sầu riêng
Phun canxi bo cho sầu riêng mấy ngày một lần? Trong mỗi mốc, phun 1–2 lần và hai lần cách nhau 7 ngày. Nếu dùng dạng chai 500ml theo nhãn thì khoảng cách định kỳ là 7–10 ngày.
Canxi bo có phun chung với phân bón lá khác được không? Bà con nên phun riêng một cữ. Canxi dễ kết tủa khi gặp lân, và bo có khoảng an toàn hẹp nên trộn nhiều thứ dễ quá liều mà không biết.
Sầu riêng đang xổ nhụy có phun canxi bo được không? Không nên phun trực tiếp vào lúc hoa đang nở nhận phấn. Bà con phun trước xổ nhụy 15 ngày, rồi đợi tới sau xổ nhụy 15 ngày mới phun cữ tiếp.
Canxi bo có trị được nứt trái và cháy múi không? Canxi bo là phân bón, không phải thuốc trị. Bổ sung đủ canxi đúng giai đoạn góp phần hạn chế nứt trái và cháy múi, nhưng còn phụ thuộc chế độ nước, số trái để trên cây và giống.
Bà con cần tư vấn lịch phun canxi bo cho đúng tuổi vườn và đúng giai đoạn cây đang đứng, hoặc muốn hỏi giá theo quy cách, gọi Kobeta số 0823497979 để được hướng dẫn cụ thể.
Viết bình luận