Cà phê rụng quả non do thiếu dinh dưỡng gì và cách bổ sung

Cà phê rụng quả non do thiếu dinh dưỡng chủ yếu là thiếu kali, kế đến là thiếu đạm, bo, kẽm, magiê, hoặc do bón mất cân đối làm cây không hút được chất này vì dư chất kia. Kali là chất quan trọng nhất lúc nuôi quả: thiếu kali thì quả rụng nhiều, vỏ quả xám nâu, nhân nhỏ.

Muốn biết vườn thiếu chất gì, bà con soi lá và quả: mỗi chất thiếu để lại dấu hiệu riêng trên lá già hay lá non. Nhìn đúng dấu hiệu sẽ bù đúng chất, không phải mua thuốc theo lời đồn.

Cách bổ sung gồm bốn việc: bón gốc đúng đợt mùa mưa với kali tăng dần, phun phân bón lá tháng 5 đến 8, bù vi lượng kẽm bo, và giữ rễ khỏe. Bà con xem lần lượt từng phần dưới đây.

Cà phê rụng quả non do thiếu dinh dưỡng gì?

Có 5 nhóm chất khi thiếu sẽ làm cà phê rụng quả non: kali, đạm, bo, kẽm và nhóm trung lượng magiê, lưu huỳnh. Ngoài thiếu chất, bón dư đạm hay dư lân cũng gây rụng quả vì cây bị chặn đường hút kali và kẽm.

Để bà con soi vườn nhanh, hình dưới đây tóm tắt dấu hiệu từng chất thiếu theo tài liệu Kỹ thuật sản xuất cà phê vối bền vững và tái canh cà phê vối (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018).

• Thiếu kali: lá già trên cành nhiều quả có vệt nâu từ rìa mép lan vào giữa rồi rụng; quả rụng nhiều, vỏ xám nâu, khi chín quả khô, nhân nhỏ.
• Thiếu đạm: lá gần thân và tầng dưới vàng nhạt trước, lá và chồi nhỏ hơn bình thường.
• Thiếu bo: gốc chồi chết khô, lá phát triển không bình thường, nửa trên lá xanh ô liu và xanh vàng.
• Thiếu kẽm: lá non ở ngọn nhỏ lại, hình mũi mác, đốt ngắn, bà con hay gọi là rụt cổ.
• Thiếu magiê: lá già vàng từ gân chính lan ra rìa, dọc gân còn vệt xanh hình xương cá.
• Thiếu lưu huỳnh: lá non trên ngọn vàng hoặc trắng, hay gặp cuối mùa khô đầu mùa mưa.

Thiếu kali có phải nguyên nhân chính làm cà phê rụng quả non?

Có. Kali là nguyên nhân dinh dưỡng chính làm cà phê rụng quả non vì ba lý do: nhu cầu kali tăng mạnh từ lúc quả phát triển đến khi chín; kali giúp cây hút các chất khác tốt hơn; và kali trực tiếp làm giảm tỷ lệ rụng quả, tăng trọng lượng nhân.

Nói cụ thể hơn, tài liệu Khuyến nông Quốc gia 2018 ghi: kali là yếu tố quan trọng thứ hai sau đạm, chiếm 27,4 đến 44,7% cấu thành năng suất; 1 tấn cà phê nhân lấy đi 35,5 đến 40 kg K2O, gần bằng lượng đạm 34,5 đến 40 kg N. Vườn năng suất cao mà bón kali ít thì cây rút kali từ lá già để nuôi quả, lá cháy mép rồi quả rụng theo.

Bên cạnh kali, bo và kẽm là hai vi lượng cây cần rất ít (mỗi tấn nhân chỉ lấy đi 8 đến 12 g kẽm, 13 đến 18 g bo) nhưng thiếu là chồi chết, quả rụng; hai chất này bù qua lá nhanh hơn bón gốc.

Bón dư đạm, dư lân có làm cà phê rụng quả non không?

Có. Bón dư đạm hoặc dư lân cũng làm cà phê rụng quả non vì ba lẽ: đạm quá cao làm cây không hút được kali; bón đạm nhiều năm làm đất chua, thối đầu rễ tơ; lân quá cao, nhất là lân nung chảy, làm giảm hút kẽm và đối kháng với kali.

Vườn lá xanh mướt mà chùm quả vẫn rụng thì nên xem lại tỷ lệ đạm và kali trong lịch bón, chứ không phải tăng thêm phân.

Làm sao phân biệt rụng quả do thiếu dinh dưỡng với rụng sinh lý và sâu bệnh?

Rụng do thiếu dinh dưỡng luôn đi kèm dấu hiệu trên lá; rụng sinh lý xảy ra một đợt sớm sau đậu quả và cây vẫn xanh; rụng do sâu bệnh có vết bệnh hoặc có rệp ngay trên chùm quả. Để bà con đối chiếu, bảng dưới đây phân biệt các nhóm nguyên nhân theo dấu hiệu dễ thấy ngoài vườn.

Theo Báo Nông nghiệp và Môi trường, cà phê có đợt rụng quả sinh lý tự nhiên khoảng 5 đến 20% số quả, năm thời tiết bất lợi có thể lên 30 đến 40%. Rụng vượt xa mức này, kèm lá cháy mép, là lúc nghĩ tới thiếu dinh dưỡng. Chùm quả có muội đen thì xem bài rệp sáp hại cà phê và cách quản lý; quả có vết lõm nâu đen thì đọc bài bệnh khô cành khô quả trên cà phê. Bón đủ mà cây vẫn vàng thì kiểm tra rễ theo bài bệnh lở cổ rễ trên cây cà phê.

Cách bổ sung dinh dưỡng để cà phê bớt rụng quả non

Cách bổ sung dinh dưỡng cho cà phê nuôi quả gồm 4 bước: bón gốc đúng ba đợt mùa mưa với kali tăng dần, phun phân bón lá tháng 5 đến 8, bù kali và vi lượng qua lá khi thấy dấu hiệu thiếu, và giữ rễ khỏe bằng hữu cơ, tủ gốc, tưới đủ.

Để bà con hình dung lịch bón, hình dưới đây là tỷ lệ phân theo bốn lần trong năm cho cà phê kinh doanh.

Bước 1: Bón gốc đúng đợt, kali tăng dần về cuối mùa mưa

Theo tài liệu Khuyến nông Quốc gia 2018, phân cả năm chia 4 lần: lần 1 cùng đợt tưới tháng 1 đến 2, lần 2 đầu mùa mưa tháng 5 đến 6, lần 3 tháng 7 đến 8, lần 4 tháng 9 đến 10. Tỷ lệ đạm là 10, 30, 30, 30%; lân bón hết ở lần 2; kali là 0, 30, 30, 40%. Kali dồn nhiều nhất vào lần 4 vì đó là lúc quả tích nhân.

Cụ thể khi bón, đào rãnh quanh mép tán rộng 15 đến 20 cm, xới phân với đất sâu 5 đến 10 cm rồi lấp lại; đừng rải phân lúc mưa dầm vì phân trôi. Vườn năng suất trên 3,5 đến 4 tấn nhân/ha, cứ mỗi tấn tăng thêm bón thêm 150 kg urê, 100 kg lân nung chảy và 120 kg kali clorua/ha. Lịch bón đầy đủ bà con xem trong bài bón phân cho cà phê sau thu hoạch theo 4 bước.

Bước 2: Phun phân bón lá tháng 5 đến 8 để giảm rụng quả

Phun phân bón lá cung cấp dinh dưỡng nhanh, giúp giảm tỷ lệ rụng quả và cải thiện cỡ nhân. Tài liệu Khuyến nông Quốc gia 2018 khuyến cáo phun vào các tháng 5, 6, 7 và 8, sau mưa dầm hoặc trong đợt hạn tạm thời giữa mùa mưa, ít nhất 2 lần cách nhau 25 đến 30 ngày; phun sáng hoặc chiều mát, đều trên và dưới mặt lá, càng kỹ mặt dưới càng tốt.

Đây cũng là lúc bù kali qua lá cho vườn lá già cháy mép. Kali dạng gel như Beta Gel K60 (K2O 60%) tan nhanh, pha theo liều trên nhãn, phun xen giữa hai đợt bón gốc.

Bước 3: Bù kẽm, bo, magiê qua lá khi có dấu hiệu thiếu

Vi lượng bù qua lá là nhanh nhất vì cây chỉ cần lượng nhỏ. Khi thấy lá ngọn nhỏ hình mũi mác, gốc chồi khô hay lá già vàng hình xương cá, bà con phun phân bón lá trung vi lượng có đủ kẽm, bo, magiê ngay đợt phun tháng 5 đến 6, nhắc lại sau 25 đến 30 ngày.

Kobeta có phân bón lá trung vi lượng Beta Combi nhập khẩu từ châu Âu, thành phần gồm magiê, lưu huỳnh, sắt, mangan, kẽm, đồng, bo và molypden, gói 25 g tiện pha bình phun. Sản phẩm chỉ bổ sung vi lượng, không thay phân bón gốc, không trừ sâu bệnh; bà con pha đúng liều trên nhãn.

Bước 4: Giữ rễ khỏe để phân bón được hút lên

Rễ khỏe thì phân mới lên quả, cần ba việc: bón hữu cơ, tủ gốc và tưới đủ. Tài liệu Khuyến nông Quốc gia 2018 hướng dẫn bón phân chuồng 15 đến 20 tấn/ha theo rãnh rộng 30 cm, sâu 15 đến 20 cm vào đầu hoặc giữa mùa mưa; 5 kg phân chuồng có thể thay bằng 1 kg phân hữu cơ sinh học. Để cây héo lâu, cây suy kiệt, rụng lá, quả non cũng không giữ nổi. Muốn hoa ra tập trung để quả đồng đều, bà con xem thêm bài kỹ thuật chăm sóc để cà phê ra hoa đồng loạt.

Phòng cà phê rụng quả non từ đầu mùa mưa cần chú ý gì?

Phòng rụng quả non phải bắt đầu từ đầu mùa mưa bằng bốn việc: bón lần 2 đúng lúc, phun phân bón lá ngay tháng 5, tỉa chồi vượt cho tán thoáng và thăm vườn mỗi tuần để bắt sớm rệp, bệnh.

Có nên mua thuốc chống rụng quả non cà phê không?

Không nên mua trước khi biết nguyên nhân, vì không sản phẩm nào giữ được quả khi cây đang thiếu kali hay đang bị rệp sáp; phun chồng nhiều loại lúc mưa dầm chỉ tốn tiền, dễ cháy lá; còn đợt rụng sinh lý là bình thường. Bà con nên soi lá, kiểm tra chùm quả và rễ rồi bón đúng chất đang thiếu. Vườn có bệnh gỉ sắt trên cà phê cũng rụng lá, mất sức nuôi quả, cần xử lý song song với bón phân.

Câu hỏi thường gặp về cà phê rụng quả non

Cà phê rụng quả non nhiều nhất vào tháng mấy? Trong mùa mưa, khi cây vừa nuôi quả vừa ra cành lá mới. Bệnh khô cành khô quả gây rụng nặng nhất tháng 7 đến 9, còn rụng do thiếu kali kéo dài rải rác tới khi quả chín.

Thiếu kali thì bón gốc hay phun qua lá? Cả hai. Bón gốc theo tỷ lệ 30, 30, 40% ở ba đợt mùa mưa là nền; phun kali qua lá chỉ để bù nhanh khi lá đã cháy mép.

Bón nhiều phân mà cây vẫn rụng quả là do đâu? Thường do mất cân đối, đạm quá cao chặn kali, hoặc rễ đã hư vì bệnh, úng nước. Kiểm tra rễ và xem lại tỷ lệ đạm kali trước khi bón thêm.

Bà con có vườn cà phê rụng quả non mà chưa rõ thiếu chất gì, hãy chụp ảnh lá và chùm quả gửi về Kobeta hoặc gọi hotline 0823497979 để được tư vấn lịch bón và cách bù kali, vi lượng phù hợp với vườn nhà mình.