Bón thúc nuôi trái cho cà phê mùa mưa chia làm 3 đợt: đầu mùa mưa tháng 5-6, giữa mùa mưa tháng 7-8 và cuối mùa mưa tháng 9-10. Đạm chia đều 30% cho mỗi đợt, lân dồn hết 100% vào đợt đầu mùa mưa, còn kali chia 30% - 30% - 40%, nặng nhất ở đợt cuối khi nhân đang vào chắc.
Lượng phân cho một hecta cà phê kinh doanh năng suất 3,5-4,0 tấn nhân vào khoảng 280 kg đạm nguyên chất, 100 kg lân và 300 kg kali. Con số này là phân nguyên chất, phải quy sang phân thương phẩm mới ra số bao cần mua.
Ngoài phân bón gốc, tài liệu khuyến nông còn dặn phun phân bón lá 2-3 lần trong mùa mưa, rơi vào các tháng 5, 6, 7 và 8, mỗi lần cách nhau 25-30 ngày, để giảm tỉ lệ rụng quả và cải thiện kích cỡ nhân.
Dưới đây là lịch 4 đợt trong năm, tỉ lệ từng đợt, cách quy phân nguyên chất sang phân thương phẩm, và cách nhìn lá đoán cây đang thiếu chất gì giữa mùa mưa.
Bón thúc nuôi trái cho cà phê mùa mưa gồm mấy đợt?
Cả năm cà phê kinh doanh bón 4 đợt, trong đó 3 đợt nằm trong mùa mưa: đợt 2 vào đầu mùa mưa tháng 5-6, đợt 3 vào giữa mùa mưa tháng 7-8, đợt 4 vào cuối mùa mưa tháng 9-10. Đợt 1 nằm ngoài mùa mưa, bón cùng lần tưới thứ hai tháng 1-2.
Nói cách khác, ba đợt bón thúc nuôi trái đều nằm gọn trong mùa mưa, và mỗi đợt có một việc riêng. Cụ thể như sau.
Mỗi đợt bón bao nhiêu phần trăm?
Tài liệu khuyến nông chia tỉ lệ theo từng loại phân chứ không chia đều tất cả. Bảng dưới là tỉ lệ bón cho cà phê theo bốn đợt trong năm.
| Loại phân | Đợt 1 (tưới, tháng 1-2) | Đợt 2 (tháng 5-6) | Đợt 3 (tháng 7-8) | Đợt 4 (tháng 9-10) |
|---|---|---|---|---|
| Đạm | 10% | 30% | 30% | 30% |
| Lân | - | 100% | - | - |
| Kali | - | 30% | 30% | 40% |
Ba điều đáng nhớ trong bảng này. Thứ nhất, lân bón một lần duy nhất vào đầu mùa mưa, không rải ra nhiều đợt. Thứ hai, đạm chia đều ba đợt mùa mưa vì cây cần đạm nhiều nhất lúc quả phát triển mạnh và ra cành lá cho năm sau. Thứ ba, kali nặng nhất ở đợt cuối với 40%, đúng lúc quả vào nhân.
Tài liệu cũng dặn bón riêng phân lân thì hiệu quả hơn, và bón bằng cách rạch rãnh quanh tán rộng 15-20 cm, trộn phân với đất sâu 5-10 cm rồi lấp lại.
Vườn năng suất cao thì cộng thêm bao nhiêu?
Cứ mỗi tấn cà phê nhân tăng thêm trên một hecta, tài liệu khuyến cáo bón thêm 150 kg urê, 100 kg lân nung chảy và 120 kg kali clorua. Đây là phần bội thu, cộng vào lượng nền chứ không thay thế.
Lý do rất dễ hiểu khi nhìn vào lượng dinh dưỡng mà một tấn nhân mang đi khỏi vườn. Theo tài liệu, trong 1 tấn cà phê nhân có 34,5-40 kg N; 6,5-7 kg P2O5; 35,5-40 kg K2O; 0,8-1,2 kg S; 1,9-2,7 kg Ca; 1-1,5 kg Mg; 8-12 g Zn và 13-18 g B. Vườn cho trái càng nhiều thì rút đi càng nhiều, nên lượng bón vào phải cao hơn lượng lấy đi để bù hao hụt do rửa trôi và xói mòn.
Cà phê kinh doanh cần bao nhiêu kg đạm, lân, kali mỗi hecta?
Một hecta cà phê kinh doanh cần khoảng 280 kg N, 100 kg P2O5 và 300 kg K2O dạng nguyên chất, theo ví dụ tính toán trong tài liệu khuyến nông. Một mức khác cũng được nêu trong cùng tài liệu là 250 kg N, 90 kg P2O5 và 260 kg K2O, trong đó 15% lượng đạm bón ở dạng SA để cấp thêm lưu huỳnh.
Nhưng đây mới là số nguyên chất. Ra cửa hàng bà con mua bao urê, bao kali, nên phải quy đổi.
Cách đổi từ phân nguyên chất sang phân thương phẩm
Tài liệu cho sẵn hệ số quy đổi, chỉ cần nhân chia là ra.
| Dạng nguyên chất | Quy ra phân thương phẩm | Cách tính |
|---|---|---|
| N | Urê (46% N) | N x 100/46 |
| N | Sunphat amon SA (21% N) | N x 100/21 |
| P2O5 | Lân nung chảy (15% P2O5) | P2O5 x 100/15 |
| P2O5 | Lân super (18% P2O5) | P2O5 x 100/18 |
| K2O | Kali clorua (60% K2O) | K2O x 100/60 |
| K2O | Kali sunphat (50% K2O) | K2O x 100/50 |
Ví dụ có sẵn trong tài liệu: vườn cần 250 kg N, 90 kg P2O5, 260 kg K2O, trong đó 15% đạm dùng dạng SA. Tính ra cần 178 kg SA, 462 kg urê, 600 kg lân nung chảy và 433 kg kali clorua cho một hecta cả năm. Chia theo tỉ lệ ở bảng trên là ra lượng từng đợt.
Cần nói thẳng một điều: Kobeta chỉ làm phân bón, và không bán phân đơn urê, SA, lân nung chảy hay kali clorua theo tạ. Phần phân nền rải gốc ở trên bà con mua ở cửa hàng vật tư nông nghiệp gần nhà. Phần Kobeta làm được là nhóm phân hoà tan và phân bón lá đi kèm, sẽ nói ở hai mục sau.
Vì sao kali là chất phải giữ cho đủ trong mùa mưa?
Kali là yếu tố quan trọng thứ hai sau đạm với cà phê kinh doanh, và chiếm 27,4-44,7% cấu thành năng suất. Trong thời kỳ quả phát triển cho tới khi quả thành thục và chín, nhu cầu kali của cây tăng lên rõ.
Cụ thể hơn, tài liệu ghi kali làm giảm tỉ lệ rụng quả và tăng trọng lượng nhân, đồng thời giúp cây hút các chất khác tốt hơn và tăng khả năng chịu hạn. Hàm lượng kali trong cây dao động 1,1-1,6%, trong hạt 3,0-3,7%.
Ngược lại, thiếu kali thì quả rụng nhiều, vỏ quả xám nâu, nhân nhỏ hơn bình thường.
Đây là chỗ nhóm phân hoà tan có việc. Với vườn có hệ thống tưới hoặc bà con muốn bổ sung nhanh giữa hai đợt bón gốc, dòng NPK kali cao Beta Win NPK 9-5-47+TE bao 20kg ghi trên nhãn đạm tổng số 9%, lân hữu hiệu 5%, kali hữu hiệu 47%, kèm vi lượng chelate Mg, Zn, Mn, Fe, Cu. Liều theo nhãn là pha 500 g đến 1 kg cho một phuy 200 lít nước (tức 62,5-125 g mỗi bình 25 lít, hoặc 40-80 g mỗi bình 16 lít), tưới ướt đều vùng rễ, định kỳ 10-15 ngày một lần từ giai đoạn ra hoa đậu quả tới trước thu hoạch. Vườn nhỏ thì có quy cách xô 5kg.
Còn giai đoạn đầu và giữa mùa mưa, khi cây vừa nuôi quả vừa ra cành lá cho vụ sau, loại cân đối ba số hợp hơn. Beta Win NPK 20-20-20+TE bao 20kg ghi nhãn đạm 20%, lân hữu hiệu 20%, kali hữu hiệu 20% cùng vi lượng Cu, Fe, Zn, Mn, B, Mo. Nhãn hướng dẫn tưới nhỏ giọt cho cây ăn trái 15-20 kg mỗi hecta mỗi lần, 2-3 đợt trong năm; phun lá thì pha loãng 1-3 g cho 1 lít nước (tức 25-75 g mỗi bình 25 lít, 200-600 g mỗi phuy 200 lít), định kỳ 5-7 ngày một lần. Bà con muốn xem kỹ cách pha loại này thì đọc bài NPK 20-20-20 hoà tan: pha mấy gam mỗi lít, bón lúc nào.
Phun phân bón lá mấy lần trong mùa mưa và phun lúc nào?
Phun ít nhất 2 lần, mỗi lần cách nhau 25-30 ngày, rơi vào các tháng 5, 6, 7 và 8. Ở một mục khác cùng tài liệu ghi phân bón lá thường được phun cho vườn cà phê 2-3 lần trong mùa mưa, tính từ đầu mùa mưa và trong thời kỳ tăng trưởng quả.
Về cách phun, tài liệu dặn phun vào buổi sáng hoặc chiều mát, tránh nắng to và mưa dầm, phun đều cả trên và dưới mặt lá, càng kỹ mặt dưới lá càng tốt. Nên phun sau khi mưa dầm hoặc trong đợt hạn tạm thời giữa mùa mưa.
Về tác dụng, tài liệu ghi rõ phun qua lá cung cấp nhanh và kịp thời chất dinh dưỡng, tăng năng suất, cải thiện kích cỡ nhân, giảm tỉ lệ rụng quả và tăng khả năng chống chịu của cây. Nhưng cũng nói thẳng: phun lá là để thay thế một phần việc bón phân qua đất, không thay được cả phần bón gốc.
Nhóm chất cần bổ sung qua lá cho cà phê là trung lượng và vi lượng: lưu huỳnh, canxi, magiê, kẽm và bo. Đây đúng là phần Kobeta làm. Beta Combi bao 25kg nhập khẩu châu Âu là dòng trung vi lượng dùng cho cây công nghiệp, liều theo nhãn là 20-25 g cho 200 lít nước (tức 2,5-3,125 g mỗi bình 25 lít, hoặc 1,6-2 g mỗi bình 16 lít), cây công nghiệp phun cách nhau 10-15 ngày. Cách pha và thứ tự pha khi đánh chung với thuốc thì xem bài cách sử dụng phân bón trung vi lượng.
Cùng nguyên tắc này, bên hồ tiêu em đã viết riêng một bài về nhịp phun 2-3 lần mùa mưa, bà con trồng xen tiêu trong vườn cà phê đọc thêm bài phân bón lá cho cây tiêu.
Nhìn lá biết cây cà phê đang thiếu chất gì giữa mùa mưa
Có bảy triệu chứng dễ nhận ra ngoài vườn, chia theo chất thiếu và theo vị trí lá già hay lá non. Bảng dưới chép theo mô tả trong tài liệu khuyến nông.
| Thiếu chất | Nhìn thấy gì trên cây |
|---|---|
| Đạm | Cây sinh trưởng kém, lá vàng nhạt; lá gần thân và tầng dưới vàng trước rồi lan ra; lá và chồi nhỏ hơn bình thường |
| Lân | Xuất hiện ở lá già và cành sai quả; lá vàng sáng rồi chuyển đỏ sẫm hoặc nâu đỏ, huyết dụ; vết từ ngọn lá lan hết lá, lá khô cứng rồi rụng |
| Kali | Lá già trên cành mang nhiều quả có vệt nâu ở rìa mép, lan dần vào giữa phiến rồi rụng; quả rụng nhiều, vỏ xám nâu, nhân nhỏ |
| Lưu huỳnh | Lá non trên ngọn vàng hoặc trắng, nặng thì lá hơi nhỏ; hay gặp ở vườn kiến thiết cơ bản cuối mùa khô đầu mùa mưa |
| Canxi | Chủ yếu ở lá già: vàng nhạt lan từ gân chính ra mép lá rồi chuyển trắng bạc cả gân; đỉnh lá cong vào trong, chồi bị rụt đầu |
| Magiê | Lá già vàng từ gân chính lan ra rìa, còn lại vệt xanh thẫm dọc gân tạo hình xương cá trên nền vàng |
| Kẽm | Lá non ở ngọn nhỏ lại, dạng mũi mác, nặng thì xoăn; đốt ngắn, thường gọi là bệnh rụt cổ |
Riêng thiếu bo thì gốc chồi chết khô, nửa trên của lá có màu xanh ôliu và xanh vàng.
Hai triệu chứng hay đi chung nhất giữa mùa mưa là magiê và kẽm: lá già hình xương cá cộng với lá ngọn nhỏ, đốt ngắn. Với cặp này Kobeta có combo 4 túi 1kg Magie Kẽm Thổ Nhĩ Kỳ, liều pha 50 g cho 200 lít nước (tức 6,25 g mỗi bình 25 lít, 4 g mỗi bình 16 lít). Chi tiết hàm lượng và các quy cách còn lại nằm ở bài phân bón magie kẽm.
Còn nếu vườn đang rụng quả non hàng loạt thì nên đọc riêng bài cà phê rụng quả non do thiếu dinh dưỡng gì và cách bổ sung trước khi quyết định bón thêm gì.
Bón thúc mùa mưa cho cà phê hay vướng mấy chỗ nào?
Ba chỗ hay vướng là bón sai thời điểm trong ngày mưa, bón lân rải đều nhiều đợt thay vì dồn một đợt, và bỏ qua hữu cơ vì nghĩ mùa mưa đất đã đủ ẩm.
Bón lúc mưa dầm có mất phân không
Tài liệu không cho con số hao hụt cụ thể, nhưng nguyên tắc bón phân qua lá ghi rõ tránh phun lúc mưa dầm và lúc nắng to. Với phân bón gốc, cách bón đúng là rạch rãnh quanh tán rộng 15-20 cm, trộn phân với đất sâu 5-10 cm rồi lấp đất lại, chứ không rải trần trên mặt. Lấp đất là bước chống rửa trôi, và đó cũng là lý do tài liệu nhấn mạnh khâu này.
Bên cạnh đó, phân hữu cơ vẫn phải bón trong mùa mưa. Tài liệu hướng dẫn bón theo rãnh vào đầu hoặc giữa mùa mưa, rãnh dọc bồn rộng 30 cm, sâu 15-20 cm, lấp đất lại sau khi bón, lần sau đào rãnh hướng khác. Mức bón là 15-20 tấn phân chuồng mỗi hecta, chu kỳ 1-2 năm với đất dưới 2,5% hữu cơ, 2-3 năm với đất 2,5-3,5% và 3-4 năm với đất trên 3,5%.
Câu hỏi thường gặp
Bón thúc nuôi trái cho cà phê mùa mưa bắt đầu từ tháng mấy? Từ tháng 5-6, tức đợt bón thứ hai trong năm, khi mưa đã đều. Đây cũng là đợt bón toàn bộ 100% lượng lân.
Đợt nào bón nhiều kali nhất? Đợt cuối mùa mưa tháng 9-10, với 40% tổng lượng kali cả năm.
Phun phân bón lá có thay được bón gốc không? Không. Tài liệu ghi phun qua lá chỉ thay thế một phần việc bón phân qua đất. Phần phân nền rải gốc vẫn phải bón đủ.
Kobeta có bán urê, kali clorua, lân nung chảy không? Không. Kobeta làm phân bón hoà tan và phân bón lá. Phân đơn rải gốc theo tạ bà con mua ở cửa hàng vật tư nông nghiệp.
Bà con cần người xem giúp lịch bón cho vườn nhà mình, hoặc muốn hỏi nên chọn quy cách nào cho diện tích đang có, gọi Kobeta số 0823 497 979. Vườn nào vừa thu xong và muốn phục hồi trước khi bước vào vụ mới thì xem thêm bài bón phân cho cà phê sau thu hoạch phục hồi cây theo 4 bước và bài các kỹ thuật chăm sóc để cà phê ra hoa đồng loạt.
Số liệu kỹ thuật trong bài lấy từ tài liệu đào tạo Kỹ thuật sản xuất cà phê vối bền vững và tái canh cà phê vối (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, dự án VnSAT, 2018). Liều lượng sản phẩm lấy nguyên văn từ nhãn ghi trên trang sản phẩm.
Viết bình luận