Bón phân cho hồ tiêu kinh doanh: 4 lần mỗi năm, 250-350 kg N/ha

Vườn hồ tiêu kinh doanh, tức tiêu từ năm thứ tư trở đi, cần 250-350 kg đạm, 150-200 kg lân và 150-250 kg kali nguyên chất cho mỗi hecta mỗi năm. Lượng này chia làm 4 lần bón trong năm, không dồn một lần. Đó là con số gốc mà bà con nên nhớ trước khi ra cửa hàng mua phân.

Bốn lần bón rơi vào bốn mốc rõ ràng: trước khi kết thúc thu hoạch khoảng 10 ngày, đầu mùa mưa, giữa mùa mưa và cuối mùa mưa. Lần đầu là lần quan trọng nhất vì nó nuôi cây lấy sức cho vụ hoa năm sau.

Đi kèm phân vô cơ còn hai thứ không được bỏ: phân hữu cơ 15-20 kg phân chuồng hoai cộng 3-5 kg phân hữu cơ vi sinh cho mỗi trụ mỗi năm, và vôi 500-1.000 kg mỗi hecta mỗi năm tuỳ đất chua nhiều hay ít.

Phần hay bị quên là phân bón lá: tài liệu khuyến cáo phun bổ sung trung lượng và vi lượng 2-3 lần trong mùa mưa để tăng tỷ lệ đậu quả và giảm rụng gié. Dưới đây là chi tiết từng phần, kèm cách quy từ kg nguyên chất ra số bao phân thật cần mua.

Bón phân cho hồ tiêu kinh doanh cần bao nhiêu mỗi năm?

Vườn tiêu kinh doanh cần 250-350 kg N, 150-200 kg P2O5 và 150-250 kg K2O nguyên chất mỗi hecta mỗi năm. Con số thay đổi theo tuổi vườn, nên bà con phải biết vườn mình đang ở mốc nào trước khi tính lượng phân.

Để hiểu rõ hơn, dưới đây là ba mức liều theo tuổi vườn, ghi ở dạng nguyên chất đúng như tài liệu kỹ thuật.

Ba mức phân vô cơ theo tuổi vườn

Bảng dưới đây là lượng phân vô cơ bón cho hồ tiêu, tính bằng kg nguyên chất trên mỗi hecta mỗi năm.

Chữ nguyên chất ở đây rất quan trọng: nó là số kg dưỡng chất thật nằm trong phân, không phải số kg phân xúc vào bao. Một bao urê 50 kg chỉ chứa 23 kg đạm nguyên chất, vì urê có 46% N. Nhầm hai con số này là nhầm gấp đôi, gấp ba lượng phân.

Trong khoảng 250-350 kg N, chọn đầu nào thì tuỳ vườn. Vườn trẻ mới vào kinh doanh, đất còn tốt thì lấy mức thấp. Vườn trụ lớn, năng suất cao, đất đã bạc màu thì lấy mức cao. Không nên nhảy thẳng từ mức thấp lên mức cao trong một năm.

Phân hữu cơ và vôi đi kèm

Vườn tiêu kinh doanh cần 15-20 kg phân chuồng hoặc phân rác hoại mục, cộng 3-5 kg phân hữu cơ sinh học hay hữu cơ vi sinh, cho mỗi trụ mỗi năm. Khác với phân vô cơ tính theo hecta, phân hữu cơ tính theo trụ nên dễ đong hơn.

Cách bón hữu cơ là đào rãnh theo mép tán, sâu 10-15 cm, bỏ phân rồi lấp đất, đào nhẹ tay để hạn chế làm tổn thương rễ tiêu, kết hợp tủ gốc. Mỗi năm bón một hoặc hai lần, vào đầu hoặc nửa cuối mùa mưa khi đất đủ ẩm. Phần này bà con xem chi tiết ở bài phân hữu cơ vi sinh cho hồ tiêu kinh doanh, có cả cách chọn loại và lịch bón bốn lần.

Vỏ hồ tiêu, gié tiêu, rơm rạ, lõi ngô, mùn mía đều ủ được thành phân hữu cơ bằng chế phẩm sinh học, ủ tại chỗ vẫn rẻ hơn mua. Muốn hiểu bốn nhóm hữu cơ khác nhau ra sao, bà con đọc thêm bài phân hữu cơ gồm 4 nhóm.

Về vôi, mỗi năm bón 500-1.000 kg mỗi hecta tuỳ điều kiện đất. Vôi cải thiện độ chua, cung cấp thêm canxi và magie cho tiêu. Cách bón là rải đều trên mặt đất quanh tán, hoặc ủ chung với phân chuồng rồi đem bón.

Chia làm mấy lần bón và bón vào lúc nào?

Vườn hồ tiêu đã cho trái bón 4 lần trong năm, mỗi lần một phần tư lượng đạm và một phần tư lượng kali. Toàn bộ phân hữu cơ và phân lân dồn vào lần đầu. Chia nhỏ như vậy để phân không bị mưa rửa trôi và cây ăn được đều.

Cụ thể bốn mốc như sau.

Lần 1 quan trọng nhất: trước khi kết thúc thu hoạch 10 ngày

Lần 1 bón một phần tư đạm, một phần tư kali, cộng toàn bộ phân hữu cơ và toàn bộ phân lân. Thời điểm là trước khi kết thúc thu hoạch khoảng 10 ngày, bón xong thì che tủ và giữ ẩm.

Nhiều vườn bỏ lần này vì đang lo hái, và đó là chỗ mất năng suất năm sau. Cây tiêu ra hoa tập trung trong mùa mưa nhưng mầm hoa hình thành trong mùa khô, ngay sau thu hoạch. Bỏ lần 1 là để cây kiệt sức đúng lúc nó đang làm mầm hoa.

Ba lần còn lại rải theo mùa mưa

Lần 2 bón một phần tư đạm và một phần tư kali vào đầu mùa mưa. Lần 3 bón tiếp một phần tư đạm và một phần tư kali vào giữa mùa mưa. Lần 4 bón hết phần còn lại vào cuối mùa mưa.

Ba lần này đều rơi trong mùa mưa vì đất đủ ẩm thì phân mới tan và rễ mới hút được. Bón vào đất khô là bón cho nắng, bón lúc mưa như trút thì phân trôi theo nước. Chọn ngày tạnh, đất còn ẩm là đúng nhất.

Riêng vườn tiêu năm thứ hai trở đi mà chưa cho trái thì bón 3-4 lần: lần 1 toàn bộ lân và phân chuồng vào đầu mùa mưa, lần 2 sau lần 1 từ 3-4 tuần, lần 3 vào giữa mùa mưa, lần 4 bón phần còn lại vào cuối mùa mưa.

Từ kg nguyên chất ra bao phân thật, tính thế nào?

Muốn đổi từ kg nguyên chất sang số kg phân thương phẩm, bà con lấy lượng nguyên chất nhân với một hệ số cố định của từng loại phân. Hệ số đó chính là 100 chia cho hàm lượng ghi trên bao.

Cụ thể hơn, đây là các hệ số thường dùng.

Hệ số quy đổi sang phân đơn

Ví dụ có sẵn trong tài liệu: vườn tiêu năm thứ hai cần 200 kg N, 100 kg P2O5, 150 kg K2O nguyên chất mỗi hecta, trong đó 15% lượng đạm bón ở dạng SA để cấp thêm lưu huỳnh. Tính ra cần mua 370 kg urê, 143 kg SA, 667 kg lân nung chảy và 250 kg kali clorua.

Ví dụ tính khi dùng NPK trộn sẵn

Dùng NPK trộn sẵn thì tiện hơn nhưng thường vẫn phải bù phân đơn, vì tỉ lệ ba số trên bao ít khi khớp đúng nhu cầu của tiêu. Nguyên tắc là: lập tỉ số của N, P, K bằng lượng nguyên chất chia hàm lượng, lấy giá trị nhỏ nhất nhân 100 để ra lượng NPK cần mua, rồi bù phần còn thiếu bằng phân đơn.

Tài liệu có ví dụ cho vườn năm thứ tư với công thức 350 N, 200 P2O5, 250 K2O mỗi hecta, dùng loại NPK 16-8-16. Tỉ số của N là 350 chia 16 bằng 21,9; của P2O5 là 200 chia 8 bằng 25; của K2O là 250 chia 16 bằng 15,6. Lấy số nhỏ nhất 15,6 nhân 100 ra 1.560 kg NPK 16-8-16. Trong lượng đó đã có 250 kg N và 125 kg P2O5, nên còn thiếu 100 kg N và 75 kg P2O5. Bù thêm 217 kg urê và 500 kg lân nung chảy là đủ.

Cái cần nhớ là phải quy đổi, đừng lấy thẳng số nguyên chất ra cân phân. Muốn hiểu ba số trên bao NPK nghĩa là gì, bà con xem bài phân NPK là gì. Còn vườn đang tưới nhỏ giọt hoặc tưới phuy thì đọc thêm phân bón hoà tan: chọn loại nào, pha bao nhiêu gam mỗi lít. Nói rõ để bà con khỏi mua sai: nhóm NPK của Kobeta là loại tan hoàn toàn dùng để tưới và phun, ví dụ Beta Win NPK 20-20-20+TE bao 20kg, chứ không phải phân hạt rải gốc theo tạ như bảng liều hecta ở trên. Vườn nào rải gốc theo hecta thì vẫn phải mua phân đơn hoặc NPK hạt ở cửa hàng vật tư.

Rải phân vào đất thế nào để rễ tiêu không đứt?

Bón phân vô cơ cho tiêu làm theo bốn động tác: chờ đất đủ ẩm, cào lá và xác bã thực vật ra, rải phân đều lên mặt đất theo mép tán, rồi xăm xới nhẹ lấp phân vào đất. Xong thì dùng rơm rạ hoặc cỏ khô tủ lại.

Chỗ dễ sai nhất là xăm xới. Rễ tiêu ăn nông và rất dễ đứt. Rễ đứt là cửa cho nấm và tuyến trùng vào, nhất là trong mùa mưa. Vì vậy chỉ xăm nhẹ đủ lấp phân, không đào sâu, không cuốc mạnh sát gốc.

Chỗ sai thứ hai là rải phân sát chân trụ. Rễ hút mạnh nhất nằm quanh mép tán, nên rải sát gốc thì phân không tới rễ tơ mà còn dễ làm nóng cổ rễ.

Bón xong mà vườn có dấu hiệu lá vàng nhanh, dây héo từng nhánh thì đó là chuyện khác, không phải chuyện thiếu phân. Bà con đối chiếu bài bệnh chết nhanh trên cây hồ tiêu và bài bệnh thán thư trên cây tiêu để nhận dạng trước. Xin nói rõ: Kobeta chỉ làm phân bón, không bán thuốc bảo vệ thực vật. Cây đã nhiễm bệnh thì phải dùng thuốc đặc trị mua ở cửa hàng vật tư có giấy phép, phân bón không thay được thuốc.

Phân bón lá bổ sung trung vi lượng: phun mấy lần và phun cái gì?

Tài liệu kỹ thuật khuyến cáo phun phân bón lá 2-3 lần trong mùa mưa, bổ sung trung lượng như canxi, magie và vi lượng như kẽm, bo, nhằm tăng tỷ lệ ra hoa, đậu quả và giảm tỷ lệ rụng. Phun đúng nồng độ khuyến cáo trên nhãn, phun kỹ mặt dưới lá, chọn lúc trời mát, tránh nắng gắt và tránh mưa lớn.

Đây là phần bón gốc làm không tới. Đạm, lân, kali bón vào đất lo thân lá và hạt. Còn kẽm và bo cây cần rất ít nhưng thiếu một chút là hoa rụng, gié ngắn, hạt lép, mà bón gốc khó đưa đủ vào đúng lúc cây nuôi hoa.

Trong danh mục của Kobeta, phần trung vi lượng này nằm ở Beta Combi bao 25 kg, loại bột tan hoàn toàn gom nhiều nguyên tố trong một lần pha. Vườn nhỏ muốn quy cách gọn hơn thì có túi 1 kg. Riêng nhóm canxi và bo cho giai đoạn ra hoa đậu quả, bà con dùng Beta Canxi Bo Pro chai 500ml cho vườn vừa, hoặc Beta Canxi Bo Turkey can 20L cho vườn lớn phun nhiều đợt.

Vườn nào lá tiêu bị vàng gân xanh, lá non nhỏ lại thì cân nhắc thêm magie và kẽm. Cách pha và cách chọn quy cách, bà con xem bài phân bón magie kẽm: pha 50g cho 200 lít.

Vườn tưới phuy hoặc tưới nhỏ giọt còn dùng được Beta Win NPK 9-5-47+TE bao 20kg cho giai đoạn nuôi hạt cần nhiều kali. Phần tưới này bổ trợ cho bón gốc theo hecta, không thay được.

Bón đủ mà vườn vẫn vàng lá, rụng gié thì xem lại chỗ nào?

Bón đủ phân mà vườn vẫn xấu thì phần lớn nằm ở nước, ở độ chua của đất và ở bộ rễ, không nằm ở lượng phân. Ba chỗ này nên soi trước khi tăng phân, vì tăng phân trên một bộ rễ hỏng chỉ tốn tiền.

Nước và thời kỳ khô hạn 30-45 ngày

Cây hồ tiêu cần trải qua một thời kỳ khô hạn 30-45 ngày để ngừng sinh trưởng và cho các mầm ngủ phân hoá thành mầm hoa. Sau thu hoạch, vườn kinh doanh cần xiết nước cho tới khi cây phân hoá mầm hoa đầy đủ mới tưới lại.

Tưới sớm quá thì hoa nở không tập trung, thu hoạch vất vả hơn và tốn thêm tiền nước. Tưới muộn quá thì ảnh hưởng sinh trưởng và năng suất. Vườn nào cũng hoa nở lai rai nhiều đợt thì xem lại đúng chỗ này trước khi nghĩ tới phân.

Câu hỏi thường gặp

Bón một lần cả năm cho đỡ công được không? Không nên. Đạm và kali tan nhanh, dồn một lần thì phần lớn bị mưa rửa trôi và bốc hơi, cây chỉ ăn được một phần. Tài liệu chia 4 lần chính vì lý do đó.

Đang bón NPK trộn sẵn thì có cần thêm phân đơn không? Thường là cần. Tỉ lệ ba số trên bao ít khi khớp đúng nhu cầu của tiêu, nên sau khi tính lượng NPK theo số nhỏ nhất thì phải bù phần đạm hoặc lân còn thiếu bằng phân đơn.

Vườn tiêu mới trồng bón theo mức nào? Năm thứ nhất bón 90-100 kg N, 50-60 kg P2O5, 70-90 kg K2O mỗi hecta. Lân và phân chuồng bón lót trước khi trồng. Sau trồng 1-1,5 tháng bón một phần ba lượng đạm cùng một phần kali, sau trồng 2-3 tháng bón số còn lại.

Phun phân bón lá thay được bón gốc không? Không. Phân bón lá cấp nhanh một lượng nhỏ, chủ yếu là trung vi lượng. Lượng đạm, lân, kali cây cần cả năm vẫn phải đi qua rễ.

Bà con cần chốt lại lượng phân cho đúng diện tích vườn mình, hoặc muốn hỏi quy cách nào vừa với số trụ đang có, gọi Kobeta số 0823 497 979. Bà con nói giúp số trụ, tuổi vườn và cách tưới đang dùng, bên em tính ra lượng cụ thể rồi báo lại.