Bón phân cho cà phê sau thu hoạch phục hồi cây làm theo 4 bước: dọn vườn và tỉa cành, tưới lần đầu đúng lúc mầm hoa đã phân hoá đủ, bón đợt 1 bằng đạm sulphat (SA) cùng đợt tưới lần 2 vào tháng 1 đến tháng 2, rồi bổ sung phân hữu cơ và phân bón lá để cây hồi sức. Làm đúng thứ tự này, cây vừa nuôi được đợt hoa mới vừa không kiệt sức.
Cây cà phê sau một vụ nuôi quả đã lấy đi khỏi đất rất nhiều dinh dưỡng. Theo tài liệu Kỹ thuật sản xuất cà phê vối bền vững của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018, trong 1 tấn cà phê nhân có chứa 34,5 - 40 kg N; 6,5 - 7 kg P2O5; 35,5 - 40 kg K2O. Không bù kịp thì cành dự trữ yếu, vụ sau mất năng suất.
Nhiều bà con hay bón dồn ngay sau khi hái. Thực tế tháng 12 và tháng 1 cây đang phân hoá mầm hoa và không cần tưới, nên đợt phân đầu tiên đi kèm đợt tưới lần 2 mới đúng. Dưới đây là từng bước, lịch bón cả năm và cách nhận biết cây thiếu chất.
Vì sao phải bón phân cho cà phê sau thu hoạch để phục hồi cây?
Có, phải bón, vì ba lý do: cây đã mất nhiều dinh dưỡng theo quả, cây cần sức ra cành lá mới cho vụ sau, và đợt hoa tới nở tập trung hay không phụ thuộc sức cây lúc này.
Cũng theo tài liệu của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018, mỗi tấn nhân còn mang theo 0,8 - 1,2 kg S; 1,9 - 2,7 kg Ca; 1 - 1,5 kg Mg; 8 - 12 g Zn; 13 - 18 g B. Tài liệu cũng nêu cà phê cần nhiều đạm nhất vào mùa mưa, khi quả lớn nhanh và cây tạo cành lá mới; kali là yếu tố quan trọng thứ hai. Vì vậy bón phân cho cà phê sau thu hoạch là bón đúng lúc để cây có sức bước vào mùa mưa, không phải bón thật nhiều một lần. Bà con muốn hoa nở đều sau đợt tưới, xem thêm các kỹ thuật chăm sóc để cà phê ra hoa đồng loạt.
Bón phân cho cà phê sau thu hoạch phục hồi cây theo 4 bước như thế nào?
Cách làm gồm 4 bước theo thứ tự: dọn vườn tỉa cành, canh thời điểm tưới lần đầu, bón đợt 1 cùng tưới lần 2, rồi thêm hữu cơ và phân bón lá. Làm đủ thì cây ra cành dự trữ khoẻ, hoa nở tập trung.
Bước 1: Dọn vườn, tỉa cành và tận thu quả khô
Việc đầu tiên là dọn vườn: tận thu hết quả khô sót trên cây và dưới đất, tỉa cành khô, cành sâu bệnh, đánh chồi vượt. Tài liệu khuyến nông ghi cắt tỉa cành 2 lần/năm, lần 2 vào cuối mùa mưa, tức quanh vụ thu hoạch. Quả khô sót là nơi mọt đục quả lưu tồn; cành lá tỉa xuống gom ủ làm phân hữu cơ, không đốt. Khi tỉa, bà con để ý những cành bị khô cành khô quả và gốc cành có rệp sáp để xử lý luôn trong đợt này.
Bước 2: Tưới lần đầu đúng lúc mầm hoa đã phân hoá đủ
Bước quan trọng nhất là chọn đúng thời điểm tưới lần đầu, vì phân đợt 1 đi cùng nước tưới. Theo tài liệu Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018, thời điểm tưới thích hợp nhất là khi các mầm hoa phát triển đầy đủ ở đốt ngoài cùng của cành, nụ hoa có màu trắng ngà, dài khoảng 1 - 1,5 cm; cây có triệu chứng héo tạm thời, lá rũ xuống ban ngày; độ ẩm đất tầng 0 - 30 cm ở đất đỏ bazan khoảng 27%.
Tài liệu cảnh báo hai lỗi ngược nhau: tưới sớm khi nụ chưa phân hoá đủ thì hoa nở không tập trung, quả chín rải rác; tưới muộn quá thì cây suy kiệt, rụng lá, khô cành. Với tưới dí, lượng nước tối đa khuyến cáo cho cây trưởng thành là 400 lít/lần tưới, chu kỳ 25 - 30 ngày.
Bước 3: Bón đợt 1 bằng SA cùng đợt tưới lần 2
Đợt phân đầu tiên của năm bón cùng đợt tưới nước lần 2, vào tháng 1 đến tháng 2, và dùng phân đạm sulphat (SA). Theo bảng khuyến cáo của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018 cho vườn từ năm thứ 4 trở đi, năng suất 3,5 - 4,0 tấn/ha, lượng bón lần 1 là 200 kg SA/ha; đợt này chỉ chiếm 10% tổng lượng đạm cả năm, chưa bón lân và kali. Tài liệu cho phép dùng NPK với lượng dinh dưỡng tương đương; bà con quen dùng NPK thì chọn loại đạm cao như Beta Win NPK 30-10-10+TE rồi quy đổi theo hàm lượng đạm ghi trên bao.
Cách bón: bón theo rãnh quanh tán, rãnh rộng 15 - 20 cm, xới phân đều với đất ở độ sâu 5 - 10 cm rồi lấp lại; vườn đã giao tán thì bón theo hàng dọc mép tán. Rải phân trên mặt không lấp đất thì nắng mùa khô làm hao phần lớn đạm. Không bón đạm quá tay ở đợt này.
Bước 4: Thêm phân hữu cơ và phân bón lá cho cây hồi sức
Bước cuối là nuôi lại bộ rễ và bộ lá bằng phân hữu cơ và phân bón lá. Tài liệu khuyến cáo phân chuồng 15 - 20 tấn/ha; chu kỳ 1 - 2 năm/lần khi hữu cơ trong đất dưới 2,5%, 2 - 3 năm/lần khi 2,5 - 3,5%, 3 - 4 năm/lần khi trên 3,5%. Quy đổi: 5 kg phân chuồng tương đương 1 kg phân hữu cơ sinh học, hữu cơ vi sinh. Bón theo rãnh đầu hay giữa mùa mưa, rãnh dọc bồn rộng 30 cm, sâu 15 - 20 cm, lấp đất sau khi bón. Bà con chưa rõ chọn loại nào, đọc thêm bài phân bón hữu cơ là gì và so sánh phân hữu cơ với phân vô cơ.
Vườn đã yếu sau vụ, nhiều nhà vườn tưới gốc thêm hữu cơ lỏng có axit amin để rễ tơ ra nhanh trước mùa mưa. Kobeta có Beta Amino Plus+ can 5 lít, axit amin 20%, nhập khẩu từ châu Âu, dùng tưới gốc hoặc phun lá theo liều ghi trên nhãn. Sản phẩm này hỗ trợ cây phục hồi, không thay phân chuồng và NPK trong lịch bón. Tham khảo thêm combo phục hồi, giải độc cây trồng sau thu hoạch.
Phân bón lá phun vào các tháng 5, 6, 7 và 8, ít nhất 2 lần cách nhau 25 - 30 ngày; phun sáng sớm hoặc chiều mát, phun đều trên và dưới mặt lá, càng kỹ mặt dưới lá càng tốt.
Lịch bón phân cả năm cho cà phê kinh doanh sau đợt phục hồi ra sao?
Có 4 đợt bón trong năm cho cà phê kinh doanh: lần 1 khi tưới tháng 1 - 2, lần 2 đầu mùa mưa tháng 5 - 6, lần 3 giữa mùa mưa tháng 7 - 8, lần 4 cuối mùa mưa tháng 9 - 10. Sau đây là bảng tỷ lệ theo từng đợt của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018.
| Đợt bón | Thời điểm | Đạm | Lân | Kali |
|---|---|---|---|---|
| Lần 1 | Khi tưới, tháng 1 - 2 | 10% | - | - |
| Lần 2 | Tháng 5 - 6 | 30% | 100% | 30% |
| Lần 3 | Tháng 7 - 8 | 30% | - | 30% |
| Lần 4 | Tháng 9 - 10 | 30% | - | 40% |
Tài liệu ghi thêm: bón riêng phân lân sẽ có hiệu quả hơn; khi năng suất cao hơn mức 3,5 - 4,0 tấn/ha thì cứ 1 tấn cà phê nhân tăng thêm/ha cần bón thêm 150 kg Ure + 100 kg lân nung chảy + 120 kg kali clorua/ha. Bà con lấy bảng này làm khung rồi chỉnh theo năng suất thật của vườn.
Cà phê sau thu hoạch thiếu chất có dấu hiệu gì và bón sai thì sao?
Cây thiếu chất sau vụ thường lộ trên lá già và cành sai quả, mỗi chất một kiểu; còn bón sai, nhất là thừa đạm hay thừa lân, làm cây hút kém các chất khác.
Nhận biết thiếu đạm, kali, magiê, kẽm qua lá
Theo tài liệu Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, 2018: thiếu đạm thì lá vàng nhạt, lá gần thân và tầng dưới vàng trước, lá và chồi nhỏ lại. Thiếu kali hiện ở lá già trên cành nhiều quả: vệt nâu ở rìa lá lan vào giữa phiến rồi rụng, quả rụng nhiều, nhân nhỏ. Thiếu magiê thì lá già vàng từ gân chính lan ra, dọc gân còn vệt xanh hình xương cá. Thiếu kẽm thì lá non nhỏ lại, dạng mũi mác, đốt ngắn, gọi là rụt cổ. Vườn hay rụt đọt, xem thêm bài so sánh hàm lượng các loại vi lượng Combi 8 thành phần để chọn đúng loại bổ sung.
Bón đạm hay lân quá tay có hại gì?
Có hại. Tài liệu nêu bón đạm quá cao thì cây không hút được kali; bón đạm nhiều năm gây chua đất, nhôm di động tăng, thối đầu rễ tơ. Bón lân quá cao, nhất là lân nung chảy, làm giảm hút kẽm và đối kháng với kali. Vì thế bón phân phục hồi phải cân đối, không chạy theo đạm.
Câu hỏi thường gặp về bón phân cho cà phê sau thu hoạch
Hái xong có nên bón phân ngay không?
Không cần. Tháng 12 và tháng 1 cây đang phân hoá mầm hoa, không cần tưới, nên đợt phân đầu bón cùng đợt tưới lần 2 vào tháng 1 - 2. Việc cần làm ngay sau hái là dọn vườn, tỉa cành.
Bón phân cho cà phê sau thu hoạch dùng loại gì?
Đợt 1 dùng đạm sulphat (SA), 200 kg/ha cho vườn năng suất 3,5 - 4,0 tấn/ha theo khuyến cáo. Phân hữu cơ bón đầu hoặc giữa mùa mưa; có thể tưới thêm hữu cơ amino cho rễ phục hồi nhanh.
Bao lâu bón phân chuồng một lần?
Tuỳ hữu cơ trong đất: dưới 2,5% thì 1 - 2 năm/lần, 2,5 - 3,5% thì 2 - 3 năm/lần, trên 3,5% thì 3 - 4 năm/lần, mỗi lần 15 - 20 tấn/ha.
Bà con cần tư vấn lịch bón theo tuổi cây và năng suất vườn nhà, hoặc hỏi liều dùng Beta Amino Plus+ và Beta Win NPK cho cà phê, gọi Kobeta qua hotline 0823497979 để kỹ thuật hướng dẫn trực tiếp.
Viết bình luận