Tóm tắt nhanh
- Vàng lá chỉ là triệu chứng, chưa biết nguyên nhân thì đừng vội rải phân.
- Vàng đều cả vườn, rễ trắng thường là thiếu chất.
- Vàng theo cụm trụ, rễ thâm hoặc nổi u thì nghiêng về bệnh.
Cứ tới mùa mưa hoặc đầu mùa khô, nhiều vườn tiêu lại vàng lá. Phản xạ quen thuộc là rải thêm phân, nhưng có vườn bón xong lá xanh lại, có vườn vẫn vàng rồi rụng đốt, chết dần. Nguyên nhân là vàng lá chỉ là triệu chứng: có thể do cây thiếu chất, do rễ bị ngập úng, hoặc do bệnh hại rễ. Bài này giúp anh/chị nhìn ra nguyên nhân trước khi quyết định làm gì.

Vàng lá do thiếu dinh dưỡng: nhìn vị trí và kiểu vàng
Thiếu chất thường có quy luật rõ, và thường xuất hiện khá đều trên cả vườn hoặc cả một khu đất giống nhau.
- Thiếu đạm: lá già phía dưới vàng nhạt đều cả phiến trước, sau đó lan dần lên trên. Cây ra đọt chậm, lá nhỏ.
- Thiếu kali: lá già vàng ở mép, sau đó cháy khô từ mép vào. Hay gặp lúc cây đang nuôi trái nặng.
- Thiếu magie: lá già vàng ở phần thịt lá giữa các gân, gân chính vẫn xanh. Thường gặp trên đất đỏ bazan chua, đất bón nhiều kali mà ít bổ sung trung lượng.
- Thiếu sắt, kẽm, mangan: vàng xuất hiện ở lá non trên đọt, gân xanh nổi rõ trên nền lá vàng, lá non nhỏ lại. Đất quá chua hoặc bón vôi quá tay đều có thể làm cây khó hút các chất này.
Điểm chung: rễ vẫn trắng, cổ rễ không thối. Bón bổ sung đúng chất thiếu thì đọt mới ra xanh trở lại sau vài tuần.
Vàng lá do bệnh hại rễ: dấu hiệu cần cảnh giác
Khi rễ bị hại, cây không hút được nước và dinh dưỡng nên lá vàng, dù trong đất không thiếu phân.
- Vàng lá chết chậm: lá vàng từ từ, lá và đốt rụng dần, cây suy kiệt trong nhiều tháng. Đào rễ thấy rễ tơ ít, nhiều rễ nổi u sưng (do tuyến trùng), rễ thâm nâu hoặc thối. Bệnh thường lan theo cụm trụ.
- Chết nhanh: hay bùng phát giữa mùa mưa. Cây héo rũ, lá vàng hoặc vẫn còn xanh nhưng rủ xuống, chỉ trong vài tuần là chết. Cạo vỏ cổ rễ sát mặt đất thấy thâm đen, có mùi hôi.
- Rệp sáp hại rễ: bới gốc thấy các đám màu trắng như bông bám trên rễ, thường kèm kiến đi lại nhiều. Cây vàng, cằn, chậm phát triển.
- Bệnh do virus: lá non xoăn, nhỏ, có vệt vàng loang lổ, lóng đốt ngắn lại, trụ tiêu còi cọc.
Ngoài ra, ngập úng kéo dài cũng làm rễ thiếu oxy, thối rễ tơ và gây vàng lá. Đây thường là điều kiện thuận lợi để các bệnh trên phát sinh.
Cách kiểm tra ngay tại vườn

- Xem lá vàng ở đâu: lá già hay lá non, vàng đều phiến hay vàng giữa gân, cháy mép.
- Xem kiểu phân bố: cả vườn đều nhau thường nghiêng về thiếu chất. Từng cụm trụ, lan dần sang trụ kế bên thường nghiêng về bệnh.
- Đào rễ ở mép tán: bới nhẹ một góc ở mép tán. Rễ tơ trắng, nhiều là rễ khỏe. Rễ nâu đen, mềm, tuột vỏ hoặc nổi u là rễ đang bị hại.
- Cạo cổ rễ: cổ rễ thâm đen là dấu hiệu nặng, cần xử lý sớm.
- Nhớ lại thời tiết: vừa trải qua mưa dầm, đọng nước trong gốc hay không.
Biện pháp canh tác giúp vườn tiêu bớt vàng lá
- Thoát nước: đào rãnh giữa các hàng, không để nước đọng quanh gốc trong mùa mưa. Vun gốc vừa phải, không lấp đất quá sâu vào thân.
- Hạn chế làm tổn thương rễ: không cuốc sâu quanh gốc mùa mưa, nên cắt cỏ thay vì cuốc cỏ.
- Tỉa cành sát đất: cắt bỏ cành lươn, cành chạm đất để giảm đất bắn lên thân lá khi mưa.
- Vệ sinh vườn: trụ chết nặng thì nhổ bỏ cả rễ, đem ra khỏi vườn tiêu hủy. Rải vôi vào hố, để trống một thời gian rồi mới trồng lại. Rửa sạch dụng cụ sau khi làm ở trụ bệnh.
- Bón cân đối: bổ sung phân hữu cơ hoai mục, cân đối đạm, lân, kali và trung vi lượng theo giai đoạn. Đất tơi, rễ khỏe thì cây chống chịu tốt hơn trước bất lợi, nhưng phân bón không thay thế được việc xử lý bệnh.
- Chọn giống sạch: khi trồng dặm, dùng hom giống từ vườn khỏe, rõ nguồn gốc.
Khi nào cần báo cán bộ bảo vệ thực vật
Anh/chị nên liên hệ trạm trồng trọt và bảo vệ thực vật địa phương khi thấy:
- Vàng lá lan theo cụm, mỗi đợt thêm vài trụ.
- Rễ có u sưng, thối đen hoặc cổ rễ thâm.
- Cây héo nhanh trong mùa mưa.
- Lá non xoăn, khảm vàng nghi do virus.
Có thể lấy mẫu rễ và đất ở trụ bệnh mang đi kiểm tra để xác định đúng tác nhân. Nếu cần dùng thuốc, anh/chị dùng thuốc đã đăng ký cho đối tượng này, theo hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật / trạm trồng trọt địa phương.
Kết lại
Thấy tiêu vàng lá, anh/chị đừng vội rải phân. Hãy dành vài phút xem lá vàng ở đâu, vàng kiểu gì, lan ra sao, và bới thử rễ. Nếu rễ trắng, vàng đều cả vườn thì bổ sung đúng chất cây thiếu. Nếu rễ thâm, vàng theo cụm thì ưu tiên thoát nước, vệ sinh vườn và báo cán bộ bảo vệ thực vật. Ghi lại ngày phát hiện và vị trí các trụ vàng để theo dõi mức độ lan.
Anh/chị cứ nhắn page Kobeta, kể tình trạng lá, rễ và vị trí các trụ vàng trong vườn để được tư vấn chăm cây đúng giai đoạn.




Viết bình luận